Η χώρα βρέθηκε στο χείλος της αβύσσου μετά την προκήρυξη του δημοψηφίσματος της 5ης Ιουλίου. Τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες τις υποστήκαμε όλοι, άλλος λιγότερο, άλλος περισσότερο. Στο πολιτικό επίπεδο, το ηρωικό και αγέρωχο «Οχι» μεταμορφώθηκε ταχυδακτυλουργικά σε «Ναι», η εντολή για απόρριψη της πρότασης των συνομιλητών μας έγινε υπογραφή του Μνημονίου 3, της πρότασης δηλαδή που μόλις είχαμε απορρίψει με το δημοψήφισμα. Υπογράψαμε, είπε ο πρωθυπουργός, γιατί διαφορετικά μας περίμενε η καταστροφή. Δεν αποτελεί αυτό ομολογία ότι ο άλλος δρόμος, αυτός δηλαδή τον οποίο ακολουθούσε ο ΣΥΡΙΖΑ, ήταν καταστροφικός; Μετά τη 12η Ιουλίου το απολογητικό επιχείρημα των υπουργών και βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για τούτη την υπογραφή είναι ότι δεν ήξεραν πως η άλλη πλευρά θα ήταν τόσο αδιάλλακτη. Στ’ αλήθεια δεν το ήξεραν αυτό; Μα πού ζούσαν όλα αυτά τα χρόνια, όταν αντιμετώπιζαν τη στάση αυτή οι προηγούμενες κυβερνήσεις; Και αυτούς τους έξι μήνες που κυβερνούσαν δεν κατάλαβαν σωστά κανένα από τα μηνύματα που τους έστελνε η άλλη πλευρά; Προτιμώ πραγματικά να λένε ψέματα -ένα παραπάνω, δεν χάλασε ο κόσμος- παρά να αληθεύει ότι δεν γνώριζαν ποια θα ήταν η στάση της άλλης πλευράς. Μπλοφάριζαν αυτοί και νόμιζαν ότι μπλοφάρουν οι άλλοι. Το θανάσιμο αμάρτημα του πολιτικού είναι η άγνοια του πραγματικού.
Η πρωθυπουργική υπογραφή λοιπόν μπήκε, οι διαφωνούντες υπουργοί αποπέμφθηκαν, ο ανασχηματισμός έγινε -άλλαξε ο Μανολιός και έβαλε τα ρούχα του αλλιώς-, η Βουλή ψηφίζει με τη διαδικασία του κατεπείγοντος, η κυβέρνηση μειοψηφίας περνάει τα προαπαιτούμενα μέτρα του προσεχούς Προγράμματος με τις ψήφους των αντιπάλων της. Ολα αυτά και άλλα πολλά, όσο και αν τραβούν την προσοχή μας και απασχολούν τις συζητήσεις μας, είναι δευτερεύοντα. Το κρίσιμο είναι άλλο και είναι το εξής: μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ να μετασχηματιστεί από αυτό το συνονθύλευμα που είναι σήμερα σε ένα σύγχρονο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα, που αγωνίζεται για την κοινωνική δικαιοσύνη, με γνώση και ικανότητα, με πίστη στη δημοκρατία, μεταρρυθμιστική πεποίθηση, ευρωπαϊκή συνείδηση και κατεύθυνση, σεβασμό κανόνων και διαδικασιών;
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό είναι εύκολο να γίνει, αρκεί να φύγουν οι αριστεριστές, μαοϊκοί, τροτσκιστές, σταλινικοί από τους οποίους βρίθει το κόμμα αυτό.
Πράγματι, με τους μαθητές του Μάο και του Στάλιν σοσιαλδημοκρατικό κόμμα δεν φτιάχνεται. Ο επικεφαλής της Αριστερής Πλατφόρμας και του iskra ένα μόνο μοντέλο κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης γνωρίζει και αναγνωρίζει, το σοβιετικό. Τι μπορείς να περιμένεις από ανθρώπους που συζητούν σοβαρά αν η υπογραφείσα Συμφωνία είναι Βάρκιζα ή Μπρεστ-Λιτόφσκ; Για όλους αυτούς, η Κοινοβουλευτική Δημοκρατία είναι απλώς ένα στάδιο στον δρόμο για την επαναστατική κατάργησή της. Οσοι πιστεύουν ότι αρκεί η αποχώρηση ή η αποπομπή όλων αυτών για τη μεταμόρφωση του ΣΥΡΙΖΑ υπεραισιοδοξούν, διότι οι άλλοι που θα μείνουν δεν είναι, στην πλειονότητά τους, πολύ διαφορετικοί. Διαμορφωμένοι από το πνεύμα και τις αντιλήψεις της ΚΝΕ και της ΑΚΟΑ, τα μόνα που ξέρουν να αναμασάνε, με τα λίγα λενινιστικά κολλυβογράμματά τους, είναι τα περί τακτικών ελιγμών και επαναστατικών σταδίων. Εκείνο που αλλάζει πιο δύσκολα είναι αυτό ακριβώς που αποτελεί την προϋπόθεση κάθε αλλαγής: ο τρόπος σκέψης και η νοοτροπία. Αλλάζουν κι αυτά, αλλά θέλουν χρόνο, που τώρα δεν υπάρχει.
Ο πρωθυπουργός ωστόσο δεν έχει άλλο δρόμο πολιτικής επιβίωσης από τη μεταμόρφωση του κόμματός του σε ευρωπαϊκό, μεταρρυθμιστικό, σοσιαλδημοκρατικό και την αναζήτηση άλλων συμμαχιών. Αυτό υπαγορεύει το πολιτικό του συμφέρον. Αλλιώς θα μείνει ως ο πρωθυπουργός της χρεοκοπίας. Αν υποθέσουμε λοιπόν ότι δεν ζηλοί δόξα Λατινοαμερικάνου επαναστάτη αλλά θέλει και αποφασίζει να αλλάξει το κόμμα του, ώστε να οδηγήσει τη χώρα σε ασφαλή και στέρεη προκοπή, το ερώτημα είναι αν μπορεί πράγματι να το κάνει. Μεταμορφώνεται αυτό το κόμμα που είναι έτσι διαπαιδαγωγημένο, με ευθύνη ασφαλώς και του ίδιου; Πολύ αμφιβάλλω και μακάρι να πέφτω έξω. Ευκολότερα ιδρύεται ένα καινούργιο παρά αλλάζει αυτό που ήδη υπάρχει.
Εν τω μεταξύ η κοινωνία εξακολουθεί να τραβάει τον δρόμο της προς την καταστροφή. Δεν είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία που μια χώρα αποφασίζει να αυτοκτονήσει. Η τελευταία περιπέτεια των κλειστών τραπεζών μάς έδωσε μια πρόγευση του τι σημαίνει χρεοκοπία: αγωνία για φάρμακα και βασικά είδη. Οι άρρωστοι και οι συγγενείς τους τρέχανε αυτές τις μέρες στα φαρμακεία για να αγοράσουν, όσοι μπορούσαν να το κάνουν, τα φάρμακα χωρίς τα οποία κινδυνεύει η ζωή τους.
Η κυβέρνηση είδε τον Χάρο με τα μάτια της και εξακολουθεί μολαταύτα να τυρβάζεται περί άλλα. Σαστίζω, γιατί δεν θέλω να πω τη βαριά λέξη απελπίζομαι.
