Στις 21 Απριλίου ξέσπασε μεγάλη φωτιά σε εταιρεία ανακύκλωσης στη Νεοχωρούδα Θεσσαλονίκης. Οι φλόγες επεκτάθηκαν γρήγορα, λόγω των εύφλεκτων υλικών που ήταν αποθηκευμένα στον χώρο. Προκλήθηκε πυκνό νέφος και το «112» έστειλε μήνυμα στους κατοίκους, ζητώντας να παραμείνουν σε κλειστούς χώρους. Στις αρχές Ιουλίου το σκηνικό επαναλήφθηκε σε επιχείρηση ανακύκλωσης στη Λάρισα, κι έπειτα το ίδιο συνέβη στον Ασπρόπυργο, στην πίσω αυλή της Αθήνας.
Οι φωτιές που ξεσπούν σε εργοστάσια και μάντρες ανακύκλωσης, τα οποία διαχειρίζονται κυρίως πλαστικό και σκραπ μέταλλα, είναι σχεδόν ρουτίνα τους καλοκαιρινούς μήνες. Κάθε φορά οι επιστήμονες προειδοποιούν για το τοξικό νέφος που σκοτεινιάζει τον ουρανό κι έπειτα τόνοι λιωμένου πλαστικού επιχωματώνονται, με άγνωστες συνέπειες, μέχρι την επόμενη ειδοποίηση του «112».
Ιδιοκτήτης μονάδας ανακύκλωσης πλαστικού που καταστράφηκε από πυρκαγιά δέχθηκε να μιλήσει στην «Κ» υπό το καθεστώς ανωνυμίας. «Κανείς δεν θα πιστέψει ότι ήμουν σε όλα νόμιμος», είπε. «Από την έρευνα της Πυροσβεστικής δεν προέκυψαν ζητήματα στην άδεια και στην πυρασφάλεια του εργοστασίου – διαφορετικά δεν θα ασφάλιζε η τράπεζα τα δάνεια που είχαν χορηγηθεί», πρόσθεσε ο ίδιος. «Δεν συνέβη, όμως, το ίδιο με την ασφάλιση του κτιρίου και των αποθηκευμένων υλικών. Οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν καλύπτουν τα εργοστάσια ανακύκλωσης, γιατί θεωρούνται μονάδες υψηλού κινδύνου. Παίρνουν συχνά φωτιά».
«Ρουτίνα» έχουν γίνει οι φωτιές το καλοκαίρι τα τελευταία χρόνια – Τι λένε ειδικοί για την εκρηκτική κατάσταση και τη μη τήρηση των μέτρων ασφαλείας.
Η κατάσταση στις μάντρες είναι εκρηκτική και γίνεται χειρότερη λόγω του γεγονότος ότι συχνά εκεί αποθηκεύεται μεγαλύτερος όγκος υλικών, κυρίως πλαστικού, από αυτόν που μπορεί να φυλαχθεί με ορθούς κανόνες ασφαλείας. Πηγές στην ανακύκλωση εξηγούν ότι αυτό συμβαίνει μετά το 2018. Τότε η αγορά της Κίνας, στην οποία διοχετεύονταν τα πλαστικά, επέβαλε αυστηρότερους περιβαλλοντικούς περιορισμούς. Το αποτέλεσμα ήταν η τοπική αγορά να «κρασάρει» και να επηρεαστεί αρνητικά η τιμή του ανακυκλώσιμου υλικού – κάποια στιγμή η τιμή της πλαστικής σακούλας ήταν αρνητική.
Η τιμή του πλαστικού είναι άμεσα συνυφασμένη με την τιμή του πετρελαίου και τις διεθνείς κρίσεις. «Οι μονάδες άρχισαν να κρατούν στοκαρισμένες μεγάλες ποσότητες υλικών, όσο αναζητούσαν εναλλακτικές αγορές ή χρήματα για να τα θάψουν με υγειονομικό, νόμιμο τρόπο», είπε στην «Κ» πηγή στην ανακύκλωση. Μετά το κλείσιμο της Κίνας, το ίδιο συνέβη με την αγορά της Τουρκίας και της Αλβανίας, αλλά και –τουλάχιστον επίσημα– με τη Βουλγαρία, «όπου κάποιοι βρίσκουν λύση με τον έναν ή τον άλλο τρόπο», όπως είπε πηγή στη Βόρεια Ελλάδα.
Το περυσινό καλοκαίρι η ΠΟΕ-ΟΤΑ είχε καταγράψει δέκα πυρκαγιές σε μονάδες ανακύκλωσης εντός διαστήματος τριών εβδομάδων. «Ο κρατικός έλεγχος είναι ανύπαρκτος και η ατιμωρησία προκλητική, με συνέπεια οι επιχειρηματίες – εργολάβοι να αποθρασύνονται και, πέραν του υψηλού κόστους της ανακύκλωσης που έχουν φορτώσει στις πλάτες των πολιτών, τους μεταφέρουν και ένα σωρό άλλους κινδύνους, όπως οι συνεχόμενες φωτιές», ανέφερε σε ανακοίνωση η ομοσπονδία των εργαζομένων σε δήμους.
«Η πολιτεία οφείλει να ενισχύσει τους ελέγχους για τη λειτουργία των μονάδων», λέει ο Νίκος Χαραλαμπίδης, γενικός διευθυντής της Greenpeace.
Το καλοκαίρι του 2025, έρευνα της Πυροσβεστικής για σειρά πυρκαγιών σε μονάδες ανακύκλωσης είχε αποκλείσει το ενδεχόμενο εμπρησμού με δόλο, αντιθέτως διαπίστωσε ελλιπή μέτρα φύλαξης και πυρασφάλειας, με αποτέλεσμα τα υλικά να αναφλέγονται. Δεν τηρούνταν οι προβλεπόμενες αποστάσεις μεταξύ των αποθηκευμένων υλικών στο προαύλιο, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οι μονάδες είχαν πλήρως εγκαταλειφθεί. «Η πολιτεία οφείλει να ενισχύσει τους ελέγχους για τη λειτουργία των μονάδων και τις συνθήκες φύλαξης», σχολίασε στην «Κ» ο Νίκος Χαραλαμπίδης, γενικός διευθυντής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace, με αφορμή την πρόσφατη μεγάλη πυρκαγιά που έπληξε μονάδα ανακύκλωσης πλαστικού στη Θεσσαλονίκη – η φωτιά είχε ξεσπάσει σε αγροτολιβαδική έκταση, πριν φθάσει στο προαύλιο με τα αποθηκευμένα υλικά.
Τα στοιχεία
Δεν υπάρχουν απολύτως ασφαλή στοιχεία ώστε να επιβεβαιώσουν ότι οι πυρκαγιές στις μονάδες ανακύκλωσης προκαλούνται με δόλο από τους ιδιοκτήτες τους. «Κανείς δεν θα έβαζε εσκεμμένα φωτιά σε προϊόντα που περιμένει να πουλήσει», είπαν στην «Κ» διαφορετικοί άνθρωποι. Την ίδια στιγμή, σε πολλές περιοχές της χώρας, ενδεικτικά στη Δυτική Αττική, λειτουργούν στην «γκρίζα ζώνη» της νομιμότητας μάντρες ανακύκλωσης που συγκεντρώνουν μεγάλες ποσότητες υλικών, με θολό διαχωρισμό μεταξύ σκραπ και σκουπιδιών.
Από στοιχεία παλαιότερου φακέλου της Πυροσβεστικής που τέθηκαν υπόψη της «Κ» προκύπτει ότι ιδιοκτήτης μάντρας ανακύκλωσης στον Ασπρόπυργο είχε βάλει ο ίδιος φωτιά περισσότερες από 15 φορές στον χώρο που μίσθωνε για τη συγκέντρωση των υλικών. Στα διωκτικά έγγραφα σημειώνεται ότι τοποθετούσε τις «καλές» ποσότητες χαρτιού, ξύλου και αλουμινίου σε κοντέινερ ώστε να τις προστατεύσει και έκαιγε τα λάδια, παλιά λάστιχα αυτοκινήτων και μη εμπορεύσιμα πλαστικά. Με αυτόν τον τρόπο απέφευγε τη δαπάνη μεταφοράς των άχρηστων υλικών στη χωματερή, η οποία είχε υπολογιστεί στις 37.000 ευρώ ανά τρίμηνο, σύμφωνα με τους ερευνητές της Πυροσβεστικής.
Ο Ανδριανός Γκουρμπάτσης, αντιστράτηγος ε.α., πρώην υπαρχηγός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας και δικαστικός πραγματογνώμονας, λέει στην «Κ» ότι πολλές από τις φωτιές στις μονάδες ανακύκλωσης είναι «πολύ ύποπτες». «Παρατηρείται ότι δεν τηρούνται τα μέτρα πυρασφάλειας, τα οποία μάλιστα στην περίπτωση μονάδων με εύφλεκτα και επικίνδυνα για τη δημόσια υγεία υλικά θα πρέπει να γίνουν αυστηρότερα», σημειώνει ο ίδιος.
