Πριν από ένα χρόνο, εκατοντάδες νέοι ερευνητές και επιστήμονες είδαν τις προσδοκίες τους να συνεχίσουν τη δουλειά τους στην Ελλάδα να αναπτερώνονται και να διαψεύδονται μέσα στην ίδια ημέρα με τον χειρότερο τρόπο.
Στις 22 Ιουλίου του 2025, όταν η υπουργός Παιδείας ανακοίνωσε μέσω απάντησης σε επερώτηση στη Βουλή ότι το πρόγραμμα «Τrust your stars» (Εμπιστοσύνη στα αστέρια μας) είχε απενταχθεί από τον κατάλογο έργων που θα χρηματοδοτούνταν από το EΣΑΑ (Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας).
Και όμως, την ίδια ακριβώς ημέρα, λίγες ώρες πριν, είχε ολοκληρωθεί ο σχετικός διαγωνισμός και περίπου 145 προτάσεις (από τις συνολικά 1.241 υποβληθείσες) είχαν εγκριθεί.
Ο σχετικός κατάλογος είχε αναρτηθεί στη «Διαύγεια» προκαλώντας μεγάλους πανηγυρισμούς στην ερευνητική κοινότητα, καθώς περίπου 80 εκατ. επρόκειτο να κατευθυνθούν στην έρευνα, σε πολλά και διαφορετικά επιστημονικά πεδία.
Εν πάση περιπτώσει, οι για ελάχιστο διάστημα κερδισμένοι και αμέσως μετά χαμένοι επιστήμονες μάζεψαν τις προτάσεις που είχαν στοιχειοθετήσει με πολλή δουλειά και κόπο, κάποιοι αποφάσισαν να παραμείνουν σε μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού, όπου μπορούσαν να συνεχίσουν την έρευνά τους και κάποιοι άλλοι αναζήτησαν άλλες διεξόδους.
Αποδέχθηκαν την απαξίωση της ελληνικής πολιτείας και του κράτους προς την έρευνα, και τα «αστέρια», όπως ειρωνικά μάλλον αποκαλούσε τους Ελληνες ερευνητές ο τίτλος του προγράμματος, προσπάθησαν να προχωρήσουν.
Το ενδεχόμενο «εκπλήρωσης τυχόν οικονομικών εκκρεμοτήτων» προς τους επιστήμονες από το υπ. Παιδείας – Τι σχολιάζει ο καθηγητής Αριστείδης Χατζής.
Μέχρι που το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, πριν από λίγες ημέρες, συγκεκριμένα στις 15 Ιουλίου, εξέδωσε ανακοίνωση όπου αναφέρει ότι ναι μεν το πρόγραμμα έχει απενταχθεί από το Ταμείο Ανάκαμψης, ωστόσο το υπουργείο Παιδείας, που ήταν και το αρμόδιο για την προκήρυξη του έργου, μεριμνά για να βρει κονδύλια «για την εκπλήρωση τυχόν οικονομικών εκκρεμοτήτων που απορρέουν από αναληφθείσες κατά τον χρόνο της ανάκλησης νομικές δεσμεύσεις».
Η ανάρτηση
Τα μηνύματα και τα μέιλ μεταξύ των ερευνητών πήραν φωτιά. «Λες να γίνει κανένα θαύμα και να γίνει τελικά το έργο;» αναπτερώθηκαν οι ελπίδες τους. Ο καθηγητής Φιλοσοφίας Δικαίου και Θεωρίας Θεσμών, Αριστείδης Χατζής, ο οποίος, έχοντας το προνόμιο να γνωρίζει νομικά, μπορεί να διαβάζει πίσω από τις γραμμές των ανακοινώσεων, έκανε χθες ανάρτηση στα social media, αναφέροντας μεταξύ άλλων: «”Α, ωραία, θα σας καλύψουν με κάποιο τρόπο”, υποθέσατε. “Μα σε ποιo κράτος ζείτε;”. Ο υπογράφων την ανακοίνωση γνωρίζει ή, αν δεν γνωρίζει, τον εξαπάτησαν, πως επειδή δεν υπογράφηκαν συμβάσεις μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, δεν έχει αναληφθεί καμία υποχρέωση από το υπουργείο Παιδείας. Και δεν υπάρχει νομική υποχρέωση;» αναρωτιέται ρητορικά ο γράφων. «Δεν ισχύει η βασική αρχή του διοικητικού δικαίου στην Ελλάδα; Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του διοικούμενου προς τη διοίκηση;». Και ο Αριστείδης Χατζής δίνει μόνος του την απάντηση στην ίδια ανάρτηση. «Eγραψαν αυτή τη φράση για να συνεχίσουμε να ελπίζουμε τουλάχιστον μέχρι τις εκλογές».
Επικοινωνήσαμε με τον κ. Χατζή και αυτό που τονίζει είναι ότι το πλέον εκνευριστικό σε όλη αυτή την ιστορία ίσως δεν είναι η απόφαση να κοπούν κονδύλια από την έρευνα εν μια νυκτί. Είναι ίσως ότι οι επιστήμονες όλο αυτό το χρονικό διάστημα δεν έλαβαν ούτε μία επίσημη ενημέρωση ούτε ένα συγχαρητήριο μέιλ ή ένα απολογητικό σημείωμα.
Ο κ. Χατζής υπογραμμίζει επίσης το γεγονός ότι όποια πληροφόρηση έχουν οι ερευνητές προέρχεται από δική τους έρευνα στο Διαδίκτυο και από ερωτήσεις που απευθύνουν σε θεσμούς και υπηρεσίες προκειμένου να μάθουν λεπτομέρειες. Η απάντηση που δεν έχει δοθεί μέχρι τώρα είναι πού κατευθύνθηκαν αυτά τα 80 εκατ. που θα αξιοποιούνταν στην έρευνα.
