Σημαντικές αδυναμίες στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου, στις διαδικασίες πληρωμών και στους μηχανισμούς επαλήθευσης της επιλεξιμότητας των δικαιούχων διαπιστώνει το Ελεγκτικό Συνέδριο στην Εκθεση Ελέγχου του ΕΛΕΓEΠ για το οικονομικό έτος 2023, αποτυπώνοντας μια εικόνα σοβαρών δυσλειτουργιών στον πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ο έλεγχος διενεργήθηκε δειγματοληπτικά στο καθεστώς της Πράσινης Ενίσχυσης και στο Τομεακό Μελισσοκομικό Πρόγραμμα 2023-2027, ενώ αξιολογήθηκε και η αποτελεσματικότητα του συστήματος εσωτερικού ελέγχου του πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ.
Στο βασικό συμπέρασμα της έκθεσης αναφέρεται ότι υπήρξαν σημαντικές αδυναμίες και ελλείψεις στο σύστημα εσωτερικού ελέγχου και τις διαδικασίες ελέγχων και πληρωμών του πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ, οι οποίες αποδίδονται κυρίως σε αδυναμίες αποτελεσματικής λειτουργίας του πληροφοριακού συστήματος, σε αδυναμίες και λάθη κατά τη διαδικασία υπολογισμού δικαιούμενων ποσών ενίσχυσης και σε «ελλείψεις επαρκών ασφαλιστικών δικλίδων στο σύστημα ελέγχων για την επαλήθευση των κριτηρίων επιλεξιμότητας των δικαιούχων».
Από τον έλεγχο των πληρωμών της Πράσινης Ενίσχυσης, το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε ότι «διενεργήθηκε λανθασμένη πληρωμή σε δικαιούχους συνολικού ύψους 52 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 9 εκατ. ευρώ αφορούν στο καθεστώς Πράσινης Ενίσχυσης», καθώς ο υπολογισμός των ενισχύσεων έγινε με βάση τα δικαιώματα των αιτούντων του προηγούμενου οικονομικού έτους. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι «διαπιστώθηκαν περιπτώσεις παράτυπων – μη νόμιμων πληρωμών», για τις οποίες «θα ακολουθήσει διαδικασία ανάκτησης με την έκδοση Φύλλων Μεταβολών και Ελλείψεων».
Ευρήματα καταγράφονται και για το Τομεακό Μελισσοκομικό Πρόγραμμα 2023-2027, όπου, σύμφωνα με την έκθεση, διαπιστώθηκαν αδυναμίες του συστήματος ελέγχων και πληρωμών». Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η μη έκδοση σχετικής εγκυκλίου οδηγίας για τις πληρωμές των σχετικών ενισχύσεων, η υπέρβαση του αριθμού των προϋπολογισθεισών κυψελών, η μη υποβολή αποδεικτικού υλικού επαλήθευσης επιτόπιων ελέγχων και η πληρωμή μη επιλέξιμης δαπάνης ΦΠΑ ή καθ’ υπέρβαση καθορισθέντων ορίων.
Η έκθεση καταγράφει επίσης σοβαρές δυσλειτουργίες στα πληροφοριακά συστήματα του οργανισμού. Συγκεκριμένα, κάνει λόγο για «αδυναμίες λειτουργίας των πληροφοριακών συστημάτων και κυρίως του πληροφοριακού συστήματος gov.gr», ενώ σημειώνει ότι απαιτείται νέος κεντρικός διασταυρωτικός έλεγχος. Παράλληλα, αναφέρει ότι «οι μη επιλέξιμες δαπάνες ανέρχονται σε 5,9 εκατ. ευρώ», ποσό για το οποίο προβλέπεται η σύνταξη Φύλλου Μεταβολών και Ελλείψεων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον κατακερματισμό των πληροφοριακών υποδομών, καθώς οι ελεγκτές διαπιστώνουν «ύπαρξη πολυάριθμων και αυτόνομων πληροφοριακών συστημάτων – υποσυστημάτων (περισσότερα από 130)», καθώς και «μη ύπαρξη διαλειτουργικότητας μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων».
Στο πεδίο των ελέγχων, το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ως βασικά ευρήματα «τη μη ολοκλήρωση του συνόλου των προγραμματισμένων επιτόπιων ελέγχων», «τη μη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων στο σύνολο των καθεστώτων ενίσχυσης», αλλά και «τη μη καταχώρηση των αποτελεσμάτων ελέγχων στο σχετικό πληροφοριακό σύστημα».
Η έκθεση διαπιστώνει σοβαρές ελλείψεις στις δικλίδες ασφαλείας που θα μπορούσαν να αποτρέψουν μη νόμιμες πληρωμές. Ειδικότερα, αναφέρεται στη «μη επικαιροποίηση του ψηφιακού υπόβαθρου του Συστήματος Αναγνώρισης Αγροτεμαχίων», στη «μη διασύνδεση με τη βάση δεδομένων της “Κτηματολόγιο Α.Ε.”», στην «έλλειψη διενέργειας διασταυρωτικών ελέγχων επαλήθευσης ενοικιαζόμενων εκτάσεων με τη βάση δεδομένων του περιουσιολογίου της ΑΑΔΕ», στη «μη ύπαρξη επικαιροποιημένου πλαισίου βοσκοτόπων», αλλά και στη «μη ύπαρξη οργανωμένου συστήματος διαχείρισης καταγγελιών».
Αδυναμίες εντοπίζονται και στη λειτουργία της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου του πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ. Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, διαπιστώθηκε «η μη σύσταση Επιτροπής Ελέγχου», «η μη έγκαιρη ολοκλήρωση των ετήσιων ελέγχων», «η μη διενέργεια ελέγχου των πληροφοριακών συστημάτων» και «η μη επαρκής παρακολούθηση υλοποίησης συστάσεων ελέγχων παλαιότερων ετών».
Με βάση τα ευρήματα, το Ε.Σ. προτείνει σειρά παρεμβάσεων, μεταξύ των οποίων η αύξηση των δικλίδων ελέγχου, η ενίσχυση του συστήματος ελέγχων εντοπισμού περιπτώσεων δημιουργίας τεχνητών προϋποθέσεων λήψης ενίσχυσης, η υποχρέωση χρήσης ηλεκτρονικών μισθωτηρίων, η διασύνδεση με το Κτηματολόγιο και την ΑΑΔΕ, καθώς και η θέσπιση και λειτουργία οργανωμένου συστήματος διαχείρισης καταγγελιών
με στόχο την αποτροπή μη νόμιμων πληρωμών και την ενίσχυση της λογοδοσίας.
