«Σουλτάν Ιμπραήμ» ονομαζόταν παλιά η συνοικία στο Ηράκλειο Κρήτης, όπου στις αρχές του 20ού αιώνα χτίστηκε το τριώροφο κτίριο που δεσπόζει μέχρι σήμερα στο κέντρο της πόλης. Θεωρείται από τα πλέον αντιπροσωπευτικά δείγματα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής της πόλης του Ηρακλείου.
Στο κτίριο από το 1906 λειτούργησε η Γαλλική Σχολή Καλογραιών υπό τη διεύθυνση της ηγουμένης της Μονής του Αγίου Ιωσήφ της Εμφανίσεως, Γαβριέλλας Ρίο. Κορίτσια της περιοχής διδάσκονταν ξένες γλώσσες, μουσική, εργόχειρο, οικιακή οικονομία αλλά και χορό. Αυτά μέχρι τον Ιούνιο του 1941, οπότε με διαταγή των στρατευμάτων κατοχής το κτίριο μετατράπηκε σε στρατιωτικό γερμανικό νοσοκομείο.
Μετά την απελευθέρωση της Ελλάδας το κτίριο λειτούργησε έως το 1985 ως γενική κλινική με την ονομασία «Ευαγγελισμός». Στο μεταξύ, το 1974 μέρος του ακινήτου κληροδοτήθηκε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης και το ίδρυμα απέκτησε την πλήρη κυριότητά του με αγορά στις 6 Φεβρουαρίου 1996. Σχεδόν ένα μήνα αργότερα το κτίριο με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού χαρακτηρίστηκε διατηρητέο.
Ωστόσο, από το 1985 παρέμενε ανεκμετάλλευτο. Ετσι, τον Μάιο του 2002… κατελήφθη από άτομα που αυτοτοποθετούνται στον αναρχικό χώρο. Και έκτοτε, μέχρι και σήμερα, τελεί υπό κατάληψη. Σε αυτό το διάστημα οι εκάστοτε πρυτανικές αρχές του ΑΕΙ προσπάθησαν να το «απελευθερώσουν» για να το αξιοποιήσουν. Συγκεκριμένα έγιναν επιχειρήσεις εκκένωσης του κτιρίου από την Ελληνική Αστυνομία το 2008, το 2015, το 2023 και το 2025. «Οι επιχειρήσεις απέβησαν δυστυχώς άκαρπες, δεδομένου ότι μετά την αρχική απόδοση του ακινήτου στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, λόγω της αδυναμίας της ΕΛ.ΑΣ. να παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα στον χώρο, το κτίριο επανακαταλήφθηκε», αναφέρει σήμερα το ΑΕΙ.
Οι καταληψίες υποστηρίζουν ότι διέσωσαν το κτίριο από την εγκατάλειψη και την κατάρρευση. Ιδού τι ανέφερε ένα κείμενό τους τον Δεκέμβριο του 2023, ύστερα από επιχείρηση της ΕΛ.ΑΣ. για την εκκένωσή του. «Με την κατάληψη έγιναν εργασίες αναστήλωσης και εξωραϊσμού, οι οποίες κυριολεκτικά το έσωσαν από την κατάρρευση. Στον χώρο της κατάληψης λειτουργούν μεταξύ άλλων αναρχικές και αντιεξουσιαστικές πολιτικές ομάδες, ομάδες αντιπληροφόρησης, αντιφασιστικές συνελεύσεις, εργατικά σχήματα, φεμινιστικές συλλογικότητες, συνελεύσεις ενάντια στον μιλιταρισμό και τον πόλεμο, συνελεύσεις αλληλεγγύης στους πολιτικούς κρατουμένους, κολεκτίβες εργασίας, βιβλιοθήκη και χώρος διανομής βιβλίων, γυμναστήριο, στούντιο μουσικής και χώροι μελέτης και δραστηριοτήτων».
Τα λεγόμενα των καταληψιών αντικρούει η μελέτη που έκανε ομάδα του ΕΜΠ υπό τον ομότιμο καθηγητή του ιδρύματος κ. Κωνσταντίνο Καραδήμα, με στόχο την αποκατάσταση του κτιρίου. Οι μελετητές μπήκαν στο κτίριο στις αρχές του 2024, σε ένα «διάλειμμα» ύστερα από επιχείρηση της ΕΛ.ΑΣ. και πριν το κτίριο επανακαταληφθεί. Οι μελετητές παρατηρούν ότι «οι ομάδες που το διαχειρίζονται και κατοικούν έχουν πραγματοποιήσει αποσπασματικές οικοδομικές εργασίες χωρίς κανέναν προγραμματισμό και μελέτη, ώστε το κτίριο να προσαρμοστεί στις λειτουργικές τους ανάγκες. Ενδεικτικά έχουν αποξηλωθεί εσωτερικές τοιχοποιίες, μερικές από τις οποίες έχουν υποστυλωθεί πρόχειρα. Με τις αποξηλώσεις αυτές έχουν ενοποιηθεί πολλοί χώροι ανατρέποντας την αρχική διαμερισμάτωση του μνημείου.
Εχουν κατασκευασθεί πολλά ξύλινα πατάρια, τα οποία έχουν πρόχειρα στερεωθεί στις τοιχοποιίες φορτώνοντάς τες με πρόσθετα φορτία. Εχει υποστηριχθεί πρόχειρα με ξύλινη κατασκευή η πλάκα του δώματος στο κεντρικό κλιμακοστάσιο λόγω ουσιαστικής φθοράς και γήρανσης. Γενικά το κτίριο παρουσιάζει μια οικτρή εικόνα τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά». Πλην αυτού του «πορίσματος» βρέθηκαν μέσα στον «Ευαγγελισμό» μετά τις επιχειρήσεις της ΕΛ.ΑΣ. μεταξύ άλλων ρόπαλα, κοντάρια, αντιασφυξιογόνες μάσκες, αυτοσχέδιες πλαστικές ασπίδες, σφυριά.
Η προσπάθεια της νυν πρυτανείας του ιδρύματος για αξιοποίηση του «Ευαγγελισμού» βρήκε ανταπόκριση από τον τέως υπουργό Παιδείας και νυν Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη όταν με απόφασή του δόθηκαν 750.000 ευρώ στο ίδρυμα για τη μελέτη αποκατάστασης και αλλαγής χρήσης του. Η νυν υπουργός Σοφία Ζαχαράκη εξασφάλισε χρηματοδότηση σχεδόν 6 εκατ. ευρώ για τη διάσωση και την επανάχρηση του εμβληματικού κτιρίου. Οπως εξήγησε στην «Κ» ο πρύτανης του ιδρύματος Γεώργιος Κοντάκης, το πλάνο των εργασιών περιλαμβάνει στατική ενίσχυση και σεισμική θωράκιση του ακινήτου, ριζική βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων πυρασφάλειας και εξασφάλιση της προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρία. Στο κτίριο θα δημιουργηθούν αίθουσες μαθημάτων, χώρος εκδηλώσεων, βιβλιοθήκη, αναγνωστήριο και χώροι με εκθέματα από τα τρία μουσεία του Πανεπιστημίου Κρήτης (Φυσικής Ιστορίας, Ιατρικής και της Ελεύθερνας).
Ο «Ευαγγελισμός» του Ηρακλείου θα αλλάξει επιτέλους σελίδα; Η πολιτική βούληση δηλώνεται εμπράκτως πως υπάρχει.
