Τετάρτη 5 Μαΐου 2010. Οι δρόμοι της Αθήνας είχαν παραλύσει. Στη Βουλή θα ψηφιζόταν ο νόμος 3845, η συμφωνία δανεισμού της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Ενωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που έμεινε γνωστή ως πρώτο μνημόνιο. Περίπου 200.000 διαδηλωτές, ή και περισσότεροι βάσει άλλων εκτιμήσεων, διαμαρτύρονταν κατά των μέτρων που επρόκειτο να ληφθούν. Λίγες ημέρες νωρίτερα, υπό τον φόβο κοινωνικής αναταραχής, ο τότε πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου δήλωνε ότι «κόκκινη γραμμή είναι η επιβίωση του έθνους» και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας έκανε λόγο για «ανάγκη ομοψυχίας».
Το χρονικό
Λίγο πριν από τις 14.00 της 5ης Μαΐου, κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης, κουκουλοφόροι σπάνε τη βιτρίνα υποκαταστήματος της τράπεζας Marfin στην οδό Σταδίου. Πετούν εύφλεκτο υγρό και μολότοφ στο εσωτερικό και προκαλείται φωτιά. Από τα παράθυρα του δευτέρου ορόφου βγαίνει καπνός. Εργαζόμενοι που βρίσκονταν στο κτίριο στριμώχνονται στο μικρό μπαλκόνι της πρόσοψης, παλεύοντας να ανασάνουν. «Να καείτε ζωντανοί, ρε», φωνάζουν κάποιοι από το συγκεντρωμένο πλήθος. Αλλοι τους καλούν να πηδήξουν στο κενό. «Αίσχος, ντροπή σας προβοκάτορες, σταματήστε», αντιδρούν κάποιοι μεταξύ των διαδηλωτών. Οι υπάλληλοι, όμως, έχουν εγκλωβιστεί στην τράπεζα, ο καπνός πυκνώνει.
Δυνάμεις της Πυροσβεστικής φθάνουν σε λίγα λεπτά, αλλά κάποιοι εκ των διαδηλωτών εμποδίζουν την πρόσβασή τους στο σημείο. Αργότερα εντοπίζονται μέσα στο κτίριο τρεις εργαζόμενοι νεκροί: ο 36χρονος Επαμεινώνδας Τσάκαλης, η 35χρονη Παρασκευή Ζούλια και η 32χρονη Αγγελική Παπαθανασοπούλου, τεσσάρων μηνών έγκυος. Σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση, ο θάνατος και των τριών οφείλεται σε ασφυξία από τον καπνό.
Τις πρώτες ημέρες μετά τη δολοφονική επίθεση στη Marfin, αστυνομικές πηγές ανέφεραν ότι τα άτομα που κατέστρεψαν τη βιτρίνα του υποκαταστήματος είχαν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά τους και εφοδιάζονταν τις βόμβες μολότοφ από την τσάντα μιας γυναίκας με ακάλυπτο πρόσωπο. Θεωρούσαν ότι η ίδια ομάδα είχε προξενήσει φθορές εκείνη την ημέρα και σε άλλα σημεία του κέντρου της Αθήνας και ευελπιστούσαν ότι θα τους εντόπιζαν συλλέγοντας υλικό από κάμερες ασφαλείας. Ανέφεραν ότι ο εντοπισμός και η σύλληψη των δραστών ήταν προτεραιότητά τους. Ωστόσο, οι έρευνες της Ασφάλειας Αττικής και της Αντιτρομοκρατικής δεν καρποφόρησαν τότε.
Ανώνυμη επιστολή
Ενα χρόνο μετά, έφθασε στις αστυνομικές αρχές μια ανώνυμη επιστολή, στην οποία κατονομάζονταν τρία άτομα ως φυσικοί αυτουργοί της επίθεσης. Σύμφωνα με όσα έγιναν τότε γνωστά, στην επιστολή αναφέρονταν τα πλήρη στοιχεία τους, αριθμοί ταυτότητας, πινακίδες οχημάτων και αριθμοί κινητών τηλεφώνων.
Το 2013 το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών παρέπεμψε τελικά σε δίκη δύο άτομα. Ο ένας συλληφθείς αντιμετώπιζε κατηγορίες για την εμπρηστική επίθεση στη Marfin και ο άλλος στο βιβλιοπωλείο «Ιανός», που βρίσκεται ακριβώς απέναντι. Και οι δύο αρνήθηκαν οποιαδήποτε σχέση με όσα τους αποδίδονταν.
Στα δικαστήρια
Τον Οκτώβριο του 2016, το Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο Αθηνών έκρινε ομόφωνα αθώους και τους δύο. Ο άνδρας που είχε κατηγορηθεί για την επίθεση στην τράπεζα χαρακτήρισε την παραπομπή του ως «το μεγαλύτερο σοκ» της ζωής του. «Σκεφτόμουν πως εγώ πήγα να βοηθήσω και τώρα με κατηγορούν για ένα έγκλημα που δεν έχω κάνει, και μάλιστα τόσο βαρύ», είχε πει στο δικαστήριο.
Σε εκείνη τη δίκη είχαν καταθέσει ως μάρτυρες και υπάλληλοι της Marfin. «Δεν ξέραμε αν θα ζούμε στα επόμενα πέντε λεπτά. Αναρωτιόμασταν γιατί δεν βλέπουμε την Πυροσβεστική. Ακουσα μετά ότι εμποδίστηκε από κάποιους διαδηλωτές», ανέφερε ένας διασωθείς.
«Προσπάθησα να κατέβω στο ισόγειο για να σβήσω τη φωτιά. Είδα φλόγες που έγλειφαν το ισόγειο και ανέβηκα πάνω. Στο μπαλκόνι, στον δεύτερο όροφο, ήταν δύο συνάδελφοι και μου είπαν “αυτοί έρχονται και πετάνε κι άλλο”», τόνισε άλλος εργαζόμενος. «Είδα τρεις συνολικά. Κινούνταν γρήγορα. Ο ένας ήταν πιο ψηλός, πάνω από 1,70 μ., οι άλλοι μετρίου αναστήματος. Δεν ήταν ιδιαίτερα εύσωμοι και φορούσαν κουκούλες. Ο ένας έριξε όταν υποχώρησε το τζάμι και αμέσως ξέσπασε η φωτιά. Μια συνάδελφος φώναξε “είμαστε άνθρωποι μέσα”, μήπως και δεν το είχαν καταλάβει. Ακούγαμε απέξω “κάψτε τους”», συμπλήρωσε άλλος μάρτυρας.
Τρεις πυροσβέστες κατέθεσαν ότι ομάδα διαδηλωτών εμπόδισε το όχημά τους να περάσει και να προσεγγίσει την τράπεζα, πιστεύοντας ότι σκοπός τους ήταν να διαλύσουν την πορεία. Το φλεγόμενο υποκατάστημα είχε μόνο μία έξοδο διαφυγής, η οποία ήταν κλειστή εκείνη την ημέρα.
«Εβαλα το σακάκι μου στη μύτη και κρατούσα με το άλλο χέρι την κουπαστή. Κατέβηκα στον άλλο όροφο. Αυτή ήταν η τελευταία επαφή που είχα», κατέθεσε ένας εκ των υπαλλήλων για τους συναδέλφους του που έχασαν τη ζωή τους. «Τον Νώντα τον βρήκαν στα σκαλιά, δεν έφτασε η ανάσα του και έπαθε ασφυξία. Η Αγγελική δεν είχε κουνηθεί καθόλου από το γραφείο. Μέρες μετά, είδα το αποτύπωμα του σώματός της, των χεριών της, στο πάτωμα. Εκείνη την ημέρα, 21 άτομα βγήκαμε ζωντανοί. Τρεις άλλοι, όχι». Κάποιοι από τους υπαλλήλους ανέφεραν στις μαρτυρίες τους ότι είχαν εντολή να δουλέψουν κανονικά εκείνη την ημέρα, παρότι είχαν ενημερώσει τους ανωτέρους τους ότι επρόκειτο να πραγματοποιηθεί μεγάλη διαδήλωση. Σε άλλη ποινική διαδικασία, στελέχη της τράπεζας καταδικάστηκαν για την έλλειψη μέτρων πυρασφάλειας.
