Το πρώτο βήμα για την αναβάθμιση του μεγαλύτερου βιολογικού καθαρισμού της χώρας έκανε χθες η ΕΥΔΑΠ. Η εταιρεία θα αναθέσει προμελέτη με βάση την οποία το κέντρο επεξεργασίας λυμάτων της Ψυττάλειας θα περάσει στη νέα εποχή: Θα επεκτείνει τον καθαρισμό των αστικών λυμάτων ώστε να συγκρατεί φώσφορο, μικροπλαστικά, υπολείμματα φαρμάκων και καλλυντικών. Θα μειώσει την ενεργειακή της κατανάλωση και θα παράγει ενέργεια, για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες της εγκατάστασης. Και θα αξιοποιήσει μέρος του νερού που παράγεται, για βιομηχανικές ή άλλες χρήσεις.
Οι ανάγκες
Το διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας ενέκρινε χθες την πραγματοποίηση διαγωνισμού για την ανάθεση προμελέτης (προϋπολογισμού 9,3 εκατ. ευρώ) για την τρίτη φάση των έργων της Ψυττάλειας («Ψυττάλεια 3»). Γιατί είναι αναγκαία η αναβάθμιση του μεγαλύτερου βιολογικού καθαρισμού της πρωτεύουσας; «Εχουν περάσει 31 χρόνια από τότε που λειτούργησε η πρώτη φάση της Ψυττάλειας (1995) και 22 χρόνια από τα εγκαίνια της δεύτερης φάσης (2004).
Σχεδιάζεται να επεκταθεί ο καθαρισμός ώστε να συγκρατεί μικροπλαστικά, υπολείμματα φαρμάκων και καλλυντικών, να μειωθεί η ενεργειακή κατανάλωση και να αξιοποιείται μέρος του νερού που παράγεται.
Παρότι έχει δεχθεί πολλές αναβαθμίσεις με το πέρασμα των ετών, η Ψυττάλεια βασίζεται στη φιλοσοφία μιας προωθημένης δευτεροβάθμιας επεξεργασίας. Θα πρέπει κατ’ αρχάς να αναβαθμιστεί σε τριτοβάθμιας επεξεργασίας λυμάτων», εξηγεί ο Κωνσταντίνος Βουγιουκλάκης, γενικός διευθυντής αποχέτευσης της ΕΥΔΑΠ. «Επιπλέον, πρόσφατα άλλαξε η κοινοτική νομοθεσία και ζητάει εγκαταστάσεις που είναι ενεργειακά ουδέτερες και συγκρατούν πολύ περισσότερους ρύπους».
Υπό αυτές τις συνθήκες, τα έργα της τρίτης φάσης της Ψυττάλειας θα κινούνται σε τέσσερις πυλώνες: Τη διερεύνηση των δυνατοτήτων ανάκτησης νερού και αξιοποίησής του. Τη βελτιστοποίηση της επεξεργασίας και της ενεργειακής αξιοποίησης της λυματολάσπης. Την προσαρμογή στις νέες ευρωπαϊκές απαιτήσεις για τα αστικά λύματα. Και τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού με βελτίωση της ενεργειακής και λειτουργικής απόδοσης.
Σχετικά με την επαναχρησιμοποίηση νερού, θέμα που συζητείται για δεκαετίες, η ΕΥΔΑΠ σε πρώτη φάση θα εξετάσει τη δυνατότητα εξυπηρέτησης βιομηχανικών καταναλωτών. Οπως εξηγεί ο κ. Βουγιουκλάκης, η ΕΥΔΑΠ εκπονεί master plan για την επαναχρησιμοποίηση νερού για άρδευση στην Αττική και θα κινηθεί ανάλογα με τα ευρήματα της μελέτης, με το ερώτημα να είναι πάντα η σχέση κόστους/οφέλους, καθώς το λεκανοπέδιο δεν έχει σημαντικές εκτάσεις προς άρδευση.
Η κοινοτική νομοθεσία άλλαξε και απαιτεί εγκαταστάσεις ενεργειακά ουδέτερες, που συγκρατούν πολύ περισσότερους ρύπους, αναφέρει ο Κωνσταντίνος Βουγιουκλάκης, γενικός διευθυντής αποχέτευσης της ΕΥΔΑΠ.
Οσον αφορά τη λυματολάσπη, αυτή σήμερα ξηραίνεται και αποστέλλεται με τη μορφή πέλλετ σε τσιμεντοβιομηχανίες στον Βόλο για καύση. «Η προμελέτη θα εξετάσει διάφορες εναλλακτικές, όπως την παραγωγή βιοαερίου, την προσθήκη οργανικών στερεών αποβλήτων στη λυματολάσπη για την παραγωγή βιοαερίου, την καύση από την ΕΥΔΑΠ για την παραγωγή ενέργειας κ.ά. Ολες οι τεχνολογίες θα μπουν στο τραπέζι», εξηγεί ο κ. Βουγιουκλάκης.
Συγκράτηση ρύπων
Το πιο ενδιαφέρον, πάντως, αφορά τη συγκράτηση περισσότερων ρύπων, που σήμερα καταλήγουν στο περιβάλλον. Βάσει της νέας κοινοτικής νομοθεσίας, οι βιολογικοί καθαρισμοί σε βάθος χρόνου να μπορέσουν να συγκρατούν τα υπολείμματα φαρμάκων και καλλυντικών που καταλήγουν μέσω του ανθρώπινου σώματος στα λύματα. Επιπλέον στις νέες εγκαταστάσεις θα γίνεται ανάκτηση του φωσφόρου, ο οποίος θα μπορεί στη συνέχεια και να πωληθεί (λ.χ. στη βιομηχανία φυτοφαρμάκων).
Τέλος, η προμελέτη θα διερευνήσει με ποιο τρόπο η εγκατάσταση θα γίνει σταδιακά κλιματικά ουδέτερη, λ.χ. με τοποθέτηση φωτοβολταϊκών ή άλλες μεθόδους.
«Το έργο είναι ιδιαίτερα σύνθετο, γι’ αυτό στην προκήρυξη του διαγωνισμού για την προμελέτη θα ζητούμε μεγάλη εμπειρία σε τριτοβάθμιους βιολογικούς καθαρισμούς για πληθυσμό τουλάχιστον 1,5 εκατ., εμπειρία σε μεθόδους επίτευξης ενεργειακής ουδετερότητας, προκειμένου να επιτύχουμε τη συμμετοχή στον διαγωνισμό μεγάλων διεθνών εταιρειών σε συνεργασία με ελληνικά γραφεία».
Ορίζοντας ολοκλήρωσης
Η μελέτη θα έχει ορίζοντα ολοκλήρωσης δύο ετών και θα φτάνει μέχρι και την ολοκλήρωση των τευχών δημοπράτησης για το κυρίως έργο (ο προϋπολογισμός του οποίου θα προσεγγίζει το μισό δισ. ευρώ). To κυρίως έργο θα περιλαμβάνει και κατασκευαστικό έργο, αλλά και τη συντήρηση και λειτουργία των εγκαταστάσεων της Ψυττάλειας.
Σήμερα τις εγκαταστάσεις λειτουργεί η κοινοπραξία ΑΚΤΩΡ – ΑΒΑΞ – ΕΡΓΟΤΕΜ, η οποία ανέλαβε το έργο αυτό για μια πενταετία (έως το 2027) έναντι 205 εκατ. ευρώ. Σήμερα η Ψυττάλεια είναι ο μεγαλύτερος βιολογικός καθαρισμός στη χώρα –και ο δεύτερος μεγαλύτερος στην Ευρώπη, μετά από αυτόν του Παρισιού– καθώς έχει σχεδιαστεί για δυναμικότητα πληθυσμού 5,6 εκατ. ανθρώπων.
Οι εγκαταστάσεις δέχονται κατά μέσον όρο 680.000 m3 αστικών λυμάτων και προεπεξεργασμένων βιομηχανικών αποβλήτων, επιτυγχάνοντας 93% απομάκρυνση οργανικού φορτίου και 80% απομάκρυνση αζώτου. Στην Ψυττάλεια καταλήγει και ποσότητα ομβρίων υδάτων μέσω του παντορροϊκού δικτύου που προέρχεται από το ιστορικό κέντρο της Αθήνας (1% περίπου του συνολικού δικτύου).
