Τη φιλοδοξία να αποτελέσει ορόσημο στην ιστορία του σχεδιασμού του χώρου στην Ελλάδα έχει η πρωτοβουλία 18 ακαδημαϊκών να διαμορφώσουν ένα νέο ενιαίο κείμενο αρχών. Η «Διακήρυξη των Δελφών για τον Χωρικό Σχεδιασμό» έρχεται να θέσει 34 αρχές σε μια εποχή που ο πολεοδομικός σχεδιασμός είναι μεν στο απόγειό του, με την έννοια ότι εκπονούνται κάθε είδους πολεοδομικά και χωροταξικά σχέδια από το εθνικό επίπεδο έως πολύ μικρές χωρικές ενότητες, έχει όμως εδώ και μια 15ετία χάσει τον προσανατολισμό του, στρεφόμενος σε μια λογική «σχεδιασμού κατά παραγγελία». Η πρωτοβουλία ανήκει στους καθηγητές του Τμήματος Μηχανικών Χωροταξίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Ανέστη Γουργιώτη και Γεωργία Γεμενετζή και αγκαλιάστηκε από πανεπιστημιακούς, ερευνητές και επιστήμονες από το ΕΜΠ, το ΑΠΘ, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και βέβαια το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Το κείμενο της διακήρυξης παρουσιάστηκε στις αρχές Μαΐου στους Δελφούς.
«Η πραγματοποίηση του Συμποσίου στους Δελφούς, 99 χρόνια μετά τη διοργάνωση των πρώτων Δελφικών Εορτών από τον Αγγελο Σικελιανό, προσέδωσε στην εκδήλωση έναν ιδιαίτερο συμβολισμό», εξηγεί ο κ. Γουργιώτης. «Οι Δελφοί λειτούργησαν ως τόπος συνάντησης, στοχασμού και διαλόγου για την ανάγκη επαναπροσδιορισμού του ρόλου, των στόχων και των εργαλείων του χωρικού σχεδιασμού σε μια εποχή αυξημένης πολυπλοκότητας». H διακήρυξη των Δελφών εκφράζει την επιθυμία ανανοηματοδότησης του χωρικού σχεδιασμού, αναδεικνύοντας κρίσιμες διαστάσεις του, όπως η ανάγκη θεσμικής ανανέωσης, η προσαρμογή στις σύγχρονες κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις, καθώς και η σημασία ενός σχεδιασμού που να συνδυάζει επιστημονική τεκμηρίωση, στρατηγική σκέψη και κοινωνική ευθύνη. «Μέσα από τη θεωρία αλλά και τη βιωματική εμπειρία, οι 18 καθηγητές συμφωνήσαμε στις βασικές αρχές του σχεδιασμού. Η ανάγκη που μας οδηγεί σε αυτή την πρωτοβουλία είναι η σημερινή εξέλιξη του πολεοδομικού σχεδιασμού. Ο σχεδιασμός ως έννοια πεθαίνει, γίνεται a la carte».
Πώς ένα θεωρητικό κείμενο μπορεί να οδηγήσει σε κάτι νέο; «Υπάρχουν πολλά σημεία που πρέπει να δούμε σοβαρά. Για παράδειγμα, η αρχή της συμμετοχικότητας. Σε άλλες χώρες, όπως λ.χ. στην Ελβετία, έχει αναπτυχθεί ολόκληρη μεθοδολογία για το πώς θα προσεγγίσεις διαφορετικές ομάδες της κοινωνίας, από το καφενείο ή το σχολείο, έως τον σύνδεσμο των βιομηχάνων. Μια άλλη αρχή είναι η επαναφορά του δημοσίου συμφέροντος στην πρώτη γραμμή. Ο σχεδιασμός πρέπει να είναι κρατική υπόθεση, γιατί οφείλει να εξυπηρετεί την κοινωνία».
Στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι να μην εξαντληθεί στη δημοσιοποίηση ενός ακαδημαϊκού κειμένου. «Θέλουμε να υπάρξει συνέχεια. Κατ’ αρχήν, συμφωνήσαμε ότι η διακήρυξη των Δελφών πρέπει να μπει στα πανεπιστήμια, στις σχολές που έχουν ως αντικείμενο τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Ο Σταύρος Καλογιάννης, πρώην υφυπουργός Περιβάλλοντος, που συμμετείχε στο Συμπόσιο στους Δελφούς θα επιδιώξει η Διακήρυξη να ληφθεί υπόψη στη σχεδιαζόμενη αναθεώρηση του Συντάγματος. Θέλουμε να αποτελέσει την αφετηρία για μια δημόσια συζήτηση, που να αφορά την ουσία του σχεδιασμού στην Ελλά-δα», καταλήγει ο κ. Γουργιώτης.
