Η Gen Z επιθυμεί έντονα τη συναισθηματική εγγύτητα, αλλά –πιο ορθολογική από τις προηγούμενες γενιές– φοβάται ότι οι σχέσεις θα καταλήξουν σε αδιέξοδο. Συντροφικότητα, γάμος, δέσμευση. Πώς τα αντιλαμβάνονται οι ενήλικοι στην Ελλάδα σήμερα; Πώς τα προτεραιοποιούν σε σχέση με την καριέρα και τι ρόλο παίζουν η καταγωγή και η οικογένεια;
Τα παραπάνω ερωτήματα τέθηκαν σε δείγμα 577 ενηλίκων στο πλαίσιο έρευνας του Κέντρου Συστημικής Ψυχοθεραπείας και Ερευνας με θέμα «Συντροφικότητα και σύγχρονες προκλήσεις: Μια έρευνα για τα εσωτερικά πρότυπα, την οικογένεια και το κοινωνικό περιβάλλον στις ερωτικές – συντροφικές σχέσεις». Οπως προέκυψε, η ανάγκη για ουσιαστικό δεσμό παραμένει ισχυρή, αλλά δεν εμφανίζεται πλέον ως απλή ή αυτονόητη συνθήκη. Στην ιεράρχηση βασικών τομέων ζωής (σχέση, οικογένεια, καριέρα, χόμπι, πνευματική καλλιέργεια, ταξίδια, εθελοντισμός), η ερωτική/συντροφική σχέση καταλαμβάνει την πρώτη θέση, με την οικογένεια και την καριέρα να ακολουθούν. Αναλύοντας τα αποτελέσματα ανά γενιά φαίνεται ότι οι μεγαλύτεροι (Boomers και Gen X) τοποθετούν πρώτη την οικογένεια, ενώ οι Millennials και η Gen Z προτάσσουν τη σχέση και στη συνέχεια την καριέρα.
Κανένας δεν ατενίζει το μέλλον των ερωτικών σχέσεων με αισιοδοξία. Οπως σχολιάζουν ωστόσο οι ερευνητές, σχετικά ανησυχητικό είναι το εύρημα ότι το 14% της Gen Z βλέπει το μέλλον των σχέσεων ως αδιέξοδο. «Αυτή της η πεποίθηση πιστεύουμε πως αντικατοπτρίζει τη ματαίωση και την απελπισία που χαρακτηρίζουν, σε ένα βαθμό, τις νέες γενιές όσον αφορά το σχεσιακό τοπίο στο παρόν». Οπως αναμενόταν, όσοι συμμετέχοντες προέρχονται από οικογένειες που οι γονείς έχουν χωρίσει δηλώνουν μεγαλύτερο φόβο εγκατάλειψης στις σχέσεις τους. Ταυτόχρονα, εκφράζουν εντονότερη ανάγκη αμοιβαίας υποστήριξης με τον σύντροφο. Η έρευνα ερμηνεύει αυτή τη συνθήκη ως μια διπλή κληρονομιά: από τη μια ο φόβος για την επανάληψη του τραύματος και, από την άλλη, η ισχυρή επιθυμία για μια ασφαλή σύνδεση.
Παρά τον σχετικό μύθο, στην κορυφή των κριτηρίων επιλογής συντρόφου σήμερα δεν βρίσκεται το εισόδημα ή η κοινωνική θέση, αλλά η επικοινωνία, οι ηθικές αξίες, η συναισθηματική ωριμότητα, η ενσυναίσθηση και η πνευματική/νοητική συμβατότητα. Η εμφάνιση αποτελεί σημαντικότερο κριτήριο για τους άνδρες από ό,τι για τις γυναίκες, ενώ το χιούμορ και η οικονομική σταθερότητα είναι σημαντικότερα κριτήρια για τις γυναίκες.
Τα στερεότυπα
Η επιθυμία για οικογένεια είναι, αντιστοίχως, ισχυρότερο κριτήριο για τις γυναίκες και ασθενέστερο για τους άνδρες. «Φαίνεται, δηλαδή, πως τα στερεότυπα μπορεί να έχουν αμφισβητηθεί, αλλά συνεχίζουν να κατοικούν μέσα στις επιλογές μας, συχνά βέβαια πιο άδηλα και αθόρυβα από ό,τι στο παρελθόν», σχολιάζουν οι ερευνητές.
Οσον αφορά τον γάμο, ο θεσμός εμφανίζεται λιγότερο «ισχυρός» από ό,τι στο παρελθόν. Στο σύνολο του δείγματος, το 43% δηλώνει ουδέτερη στάση, το 35% θετική και το 21% αρνητική. Μεταξύ του συνόλου, οι μεγαλύτερες γενιές αλλά και όσοι βρίσκονται ήδη σε γάμο ή έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης είναι πιο θετικά διακείμενοι. Πιο επιφυλακτικοί εμφανίζονται, αντιθέτως, όσοι έχουν χωρισμένους γονείς, αλλά και όσοι έχουν κάνει ψυχοθεραπεία. Ο παράγοντας της ψυχοθεραπείας ορθώνεται ως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία διαφοροποίησης μεταξύ των ερωτηθέντων. Οσοι έχουν κάνει ψυχοθεραπεία εμφανίζονται περισσότερο έτοιμοι να αναγνωρίσουν την επίδραση των γονεϊκών σχέσεων στις συντροφικές τους επιλογές. Παράλληλα, όμως, δηλώνουν σε μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίες γύρω από την εγγύτητα ή τον φόβο εγκατάλειψης. Αυτό, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δυσκολεύονται περισσότερο, αλλά ότι πιθανόν διαθέτουν μεγαλύτερη επίγνωση των προκλήσεων που ο γάμος επιφυλάσσει.
«Η εποχή μας δοκιμάζει βαθιά την ίδια την έννοια της συντροφικότητας», επισημαίνει η επιστημονική υπεύθυνη της έρευνας, ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια Ελισάβετ Μπαρμπαλιού. «Το ζητούμενο στις μέρες μας δεν είναι απλώς να υπάρξει σχέση, αλλά να δημιουργηθεί ένας δεσμός στον οποίο οι άνθρωποι μπορούν να είναι περισσότερο παρόντες, πιο συνειδητοί και πιο αληθινοί. Σε μια εποχή που η μοναξιά, η κόπωση και η ανασφάλεια συχνά διαπερνούν την καθημερινότητα, η συντροφικότητα φαίνεται να παραμένει ένα από τα πιο επίμονα αιτήματα».
