Προφητικό το μήνυμα της φωτογραφίας ή μήπως η εύλογη ώρα της «φωνής» των ζώων έναντι των ανθρώπων, καθώς φαίνεται να χάνουμε το προνόμιο λογικής και συναισθήματος υπό το κράτος των ευκολιών και της νάρκης; Η ΑΙ έχει έλθει ήδη, όχι μόνον ως πληθωρικός υπηρέτης «νοητικών δεξιοτήτων» αλλά και ως αναισθητικό για την επίγεια μακαριότητα των «λύσεων» κοινού παρονομαστή και του τέλους της ηθικής διαπάλης στην ευθύνη για τις επιλογές και συμπεριφορές μας – «χωρίς φόβο και πάθος».
Από τον Αίσωπο ο μύθος, με τον οποίο πλαισιώνω την απέλπιδα επίκληση του οργισμένου πολίτη στο σημείωμά του (φωτ.), που απευθύνεται στον σκύλο του συμπολίτη του: στη «φωνή» (τον «λόγο») των ζώων. Προφανώς, διότι δεν βρίσκει νόημα πλέον να απευθύνεται στον κύριο του σκύλου, αλλά στο ίδιο το ζώο.
Κύων καὶ πρόβατον
Ὅτε τὰ ζῷα φωνὴν εἶχε, τὰ πρόβατα ἔλεγε τῷ δεσπότη·«Ἡμεῖς, ὦ δέσποτα, ἔριά σοι παρέχομεν καὶ τυρόν τοῖς δ’ ἀμνοῖς ἡμῶν τρέφομεν τὰ τέκνα. Σὺ δ’ οὐδὲν παρέχεις ἡμῖν, εἰμή ἡμεῖς ἐκ τῆς γῆς λαμβάνομεν· ὁ δε κύων, καίτοι οὐδέν παρέχει σοι, ἐκ τοῦ σίτου καθ’ ἡμέραν λαμβάνει». Ὁ δὲ κύων ἔλεγεν·«῏Ω ἀνόητον πρόβατον, ἡ γλῶσσά σου προτρέχει τῆς διανοίας. Ἐγώ εἰμι χρησιμώτερος ὑμῶν· ἔργον μὲν γὰρ ὑμῶν ἐστι παρέχειν τὰ ἀγαθὰ τῷ δεσπότῃ, ἄλλον δὲ πόνον ὑμεῖς οὐκ ἔχετε. Εἰδ’ ἐγὼ μὴ ἐφύλαττον ὑμᾶς, ἐκινδυνεύετε ἂν πάσχειν κακὰ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν. ὑμᾶς δ’ἀνάγκη ἀεὶ φυλάττειν καὶ σῴζειν ὑμᾶς ἐκ τῶν κινδύνων».
Με αυτό το κείμενο μαθαίναμε, πριν πέντε-έξι δεκαετίες, την αττική σύνταξη. Αυτός ο κανόνας για τον ρηματικό τύπο στο γ’ πρόσωπο ενικού στην αρχαία αττική διάλεκτο ίσχυε για τα «ουδέτερα» υποκείμενα σε πληθυντικό. Δεν γνωρίζω αν μπορεί σήμερα να δώσει έναυσμα για μια αστική ανασύνταξη, ωστόσο έχω πλέον την πεποίθηση πως οι άνθρωποι ως υποκείμενα εξελίσσονται οβιδιακά σε «ουδέτερα».
Ο Πολιτισμός (και ιδιαίτερα ο αστικός) σήμερα δεν έχει γλωσσικό -με το βάθος της ερμηνευτικής γλωσσολογίας- έρεισμα. Προς τούτο και η επίκληση στη «φωνή» των ζώων… Ενώ, είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι, η Γλώσσα στη Σχέση συνάρτησης υποκειμένου αντικειμένου παραμένει (βιωματικά και επιστημονικά) το κορυφαίο απείκασμα στάθμης Πολιτισμού στις κοινωνίες μας.
* Ο Γιάννης Ρούντος είναι σύμβουλος Πολιτισμού και Βιωσιμότητας.
