Ο Αμπντουραχμάν γνώριζε ακριβώς ποια αίθουσα του φροντιστηρίου ήταν άδεια στις 6.30 το απόγευμα. Ανέβαινε τις σκάλες, έμπαινε γρήγορα μέσα. Aναβε το φως. Eβγαζε από την τσάντα του ένα χαλάκι που είχε αγοράσει από το Temu και μια πυξίδα. Είχε στη διάθεσή του μόνο τέσσερα λεπτά. Eβρισκε ακριβώς την κατεύθυνση της Μέκκας, γονάτιζε στο πάτωμα και ξεκινούσε την προσευχή. Στην κάτω αίθουσα, οι συμμαθητές του συνέχιζαν κανονικά το μάθημά τους. Κανείς δεν γνώριζε τότε ότι εδώ και λίγους μήνες ο Αμπντουραχμάν είχε γίνει μουσουλμάνος.
Στο σπίτι, σήμερα, τρία χρόνια αργότερα, η κατάσταση με τους γονείς του παραμένει δύσκολη. Για να μην ακούσουν το πρωινό ξυπνητήρι, που τον καλεί για την πρώτη προσευχή της ημέρας, ο νεαρός έχει βρει έναν άλλον τρόπο προκειμένου να μη γίνεται αντιληπτός. Χρησιμοποιεί μια εφαρμογή. Ρυθμίζει από την προηγούμενη ημέρα την ακριβή ώρα, και το κινητό του αρχίζει να δονείται. Ετσι ξυπνάει κάθε πρωί εδώ και περίπου τρία χρόνια.
Με θεωρούν προδότη – Οι γονείς του γνωρίζουν για τη νέα του θρησκεία, όμως καθημερινά υπάρχουν εντάσεις γύρω από αυτό το θέμα. «Μου έχουν πει ότι είναι “ντροπή μου”. Με έχουν πει “προδότη”. Μου έχουν πει “καλύτερα γκέι παρά αυτό”», αναφέρει χαρακτηριστικά.
«Ντροπή σου»
Ο Αμπντουραχμάν είναι σήμερα 19 ετών και σπουδάζει οικονομικά. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, σε μια τυπικά ελληνική χριστιανική οικογένεια. Το βαφτιστικό του όνομα είναι άλλο, παρ’ όλα αυτά δεν επιθυμεί να το δημοσιεύσουμε, γιατί παρά το γεγονός ότι οι γονείς του πλέον γνωρίζουν για τη νέα του θρησκεία, καθημερινά υπάρχουν εντάσεις γύρω από αυτό το θέμα. «Μου έχουν πει ότι είναι “ντροπή μου”. Με έχουν πει “προδότη”. Μου έχουν πει “καλύτερα γκέι παρά αυτό”», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ολα ξεκίνησαν όταν ο Αμπντουραχμάν ήταν 16 ετών. Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν διέφερε σχεδόν καθόλου από τους συνομηλίκους του. Του άρεσε να κάνει σκέιτμπορντ και να ασχολείται με τα γρήγορα αμάξια. Με ό,τι και αν καταπιανόταν από μικρός ασχολιόταν με πάθος και σε βάθος. «Αν αποκτήσω ενδιαφέρον για ένα θέμα, μπαίνω μέσα σε αυτό», σημειώνει. Λίγο πριν γίνει μουσουλμάνος το ενδιαφέρον του είχε στραφεί σε βίντεο στα κοινωνικά δίκτυα με συμβουλές «αυτοβελτίωσης» και «οδηγούς» για προσωπική ευεξία και οικονομική επιτυχία.
«Ξυπνούσα στις 6 το πρωί, έκανα πολύ αυστηρή διατροφή, πήγαινα καθημερινά στο γυμναστήριο και με ενδιέφερε πολύ να μάθω να επενδύω σε μετοχές. Πίσω από αυτή την ανάγκη για πειθαρχία υπήρχαν κάποια άτομα τα οποία μου έδιναν κίνητρο. Πρώτο μου παράδειγμα, με κεφαλαία, ήταν ο Αντριου Τέιτ. Μου άρεσε πολύ», συνεχίζει.
Ο Ιμορι Αντριου Τέιτ, ο γνωστός ινφλουένσερ και πρώην επαγγελματίας κικμπόξερ, έγινε ευρέως γνωστός σε διάφορες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, προβάλλοντας μια νέα «ανδρική ταυτότητα», διαβόητη για τον μισογυνισμό της. Ταυτόχρονα προσέφερε συμβουλές στους εκατομμύρια υποστηρικτές του, σχετικά με τη συσσώρευση πλούτου. Από τον Μάρτιο του 2025 ο Τέιτ ελέγχεται για σωρεία εγκλημάτων, συμπεριλαμβανομένων της συγκρότησης εγκληματικής ομάδας, του βιασμού και της εμπορίας ανθρώπων. Παρά τη δημοσιοποίηση των καταγγελιών αυτών, εξακολουθεί να έχει πάρα πολλούς υποστηρικτές, ανά τον κόσμο.
Στα τέλη του 2022 ο Αντριου Τέιτ ανακοίνωσε πως έχει αλλάξει θρησκεία και έχει γίνει μουσουλμάνος – ομολογία, η ειλικρίνεια της οποίας αμφισβητείται. Τότε, άλλαξαν όλα και για τον 16χρονο. «Μέχρι εκείνη τη στιγμή, δεν ήξερα τίποτα για το Ισλάμ. Μου κέντρισε το ενδιαφέρον, έλεγα από μέσα μου: “Πώς γίνεται εσύ –Aντριου Τέιτ– να έγινες μουσουλμάνος;”. Ετσι ξεκίνησα να μαθαίνω για το Ισλάμ. Πού και πού ο Τέιτ μιλούσε για τον μουσουλμανισμό στα βίντεό του. Μπορεί να παρακολουθούσα για παράδειγμα shorts (σύντομα βίντεο) στο YouTube με τίτλο: “Andrew Tate speaks about Islam” (Ο Αντριου Τέιτ μιλάει για το Ισλάμ). Προφανώς, όταν ο αλγόριθμος έβλεπε ότι τα παρακολουθώ ολόκληρα, άρχισε να μου πετάει και άλλα τέτοια βίντεο. Αυτή ήταν η πρώτη σπίθα».
Μουεζίνης στο Ντουμπάι
Ο Αμπντουραχμάν θυμάται ακόμα και σήμερα ένα από τα πρώτα βίντεο που τον άγγιξαν ιδιαίτερα. Ηταν νύχτα. Ο Τέιτ έκανε ένα από τα «κηρύγματά» του από το δωμάτιό του στο Ντουμπάι. Ξαφνικά, ακούστηκε το κάλεσμα για προσευχή, το Αδάν. Εκείνος σταμάτησε και είπε: «Για όσους δεν το ξέρετε, έχω γίνει μουσουλμάνος. Το ότι έχω όλα τα αγαθά αυτού του κόσμου δεν πάει να πει ότι αγνοώ την πνευματικότητα. Ο ηδονισμός είναι μια μαύρη τρύπα, πρέπει να είσαι χαρούμενος μέσα σου».
«Οταν το είδα αυτό, ήμουν 16 χρόνων. Εντυπωσιάστηκα. Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος ο Τέιτ δεν μιλούσε συχνά για το Ισλάμ. Ηταν η πρώτη φορά που άκουγα ότι κάποιος άνθρωπος έρχεται στο Ισλάμ, και ένιωθα να συμφωνώ πολύ με αυτά που έλεγε. Αυτά που άκουγα, άρχιζαν να βγάζουν νόημα και μέσα μου. Εμπαινε μια τάξη στο μυαλό μου», σημειώνει ο Αμπντουραχμάν.
Από εκείνη τη στιγμή, έπεσε στο «λαγούμι» – το rabbit hole, όπως αποκαλείται στη γλώσσα των κοινωνικών δικτύων η «βύθιση» ενός χρήστη στην κατανάλωση «αλυσιδωτών» μηνυμάτων πάνω στο ίδιο θέμα. Ο αλγόριθμος «συνέλαβε» την περιέργειά του για το Ισλάμ και άρχισε να τον βομβαρδίζει με σχετικό περιεχόμενο. Το ένα βίντεο ακολουθούσε το άλλο. Ο κόσμος του Ισλάμ άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά μέσα από την οθόνη του κινητού του.
Το «σπιράλ»
«Το rabbit hole στο YouTube ή σε άλλες πλατφόρμες προβολής διαδικτυακών βίντεο περιγράφει μια διαδρομή όπου ο χρήστης, ακολουθώντας προτάσεις της πλατφόρμας, καταλήγει σταδιακά σε όλο και πιο ακραίο ή προβληματικό περιεχόμενο», εξηγεί ο Αντώνης Καλογερόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επικοινωνίας στο Πανεπιστήμιο VUB των Βρυξελλών. «Παρά τη δημοφιλή εικόνα ότι αυτό συμβαίνει συχνά, τα δεδομένα δείχνουν ότι πρόκειται για σχετικά σπάνιο φαινόμενο: σύμφωνα με έρευνα στις ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Advances, μόλις ένα απειροελάχιστο ποσοστό προβολών βίντεο στο YouTube (περίπου 0,01%) ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος Αμερικανών αντιστοιχεί σε τέτοιες ακολουθίες. Αντίθετα, οι προτάσεις προς πιο ακραίο ή συνωμοσιολογικό περιεχόμενο εμφανίζονται κυρίως σε όσους ήδη παρακολουθούν ή έχουν εγγραφεί σε αντίστοιχα κανάλια, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν και εξωτερικοί σύνδεσμοι από άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», προσθέτει ο κ. Καλογερόπουλος. Ομως, ποιοι είναι πιο πιθανό να βρεθούν σε αυτά τα «rabbit holes»; «Δεν πρόκειται για τον μέσο χρήστη, αλλά για μια μικρή και ιδιαίτερα ενεργή ομάδα με ήδη ακραίες απόψεις, όπως υψηλά επίπεδα σεξισμού ή φυλετικής προκατάληψης», καταλήγει ο καθηγητής.
Ο «δάσκαλος»
Ο επόμενος που ακολούθησε ο 19χρονος ήταν ο μουφτής Μενκ. Ηταν ο πρώτος πραγματικός δάσκαλος του Αμπντουραχμάν. Η ενδυμασία του μουφτή περιλαμβάνει συνήθως παραδοσιακά ισλαμικά ενδύματα: καντούρα, μπιστ και κούφι. «Στην αρχή ένιωθα φόβο όταν τον έβλεπα. Είχε κάτι ασυνήθιστο και περίεργο. Ο πρώτος συνειρμός που έκανα ήταν μια συνέντευξη του Μπιν Λάντεν που είχα δει μικρός. Ηταν σαν να βλέπω τον ίδιο καναπέ και αυτόν να μιλάει με το ίδιο μούσι. Το δυτικό μου μυαλό έκανε αυτή την περίεργη σύνδεση και ο τρόπος που έχω μεγαλώσει».
Σε μάχη εσωτερική – Δεν έγινα μουσουλμάνος επειδή έγινε ο Αντριου Τέιτ και είπα «πρέπει να γίνω και εγώ». Ούτε επειδή ήθελα να αντιδράσω στους γονείς μου. Βρισκόμουν σε μια εσωτερική μάχη. Από τη μια δεν ήθελα να το πιστέψω, από
την άλλη μου έβγαζε νόημα.
Συνέχισε όμως να παρακολουθεί. Για τον ίδιο σιγά σιγά όλοι οι προφήτες μετέφεραν ένα κοινό μήνυμα: Ο Θεός είναι ένας. «Στην αρχή ακόμα και όταν έβλεπα κάτι που μου άρεσε ή έβγαζε νόημα στον μουσουλμανισμό, αναζητούσα με το ζόρι μια δικαιολογία για να μην το ακούσω. Δεν έγινα μουσουλμάνος επειδή έγινε ο Αντριου Τέιτ και είπα “πρέπει να γίνω και εγώ”. Ούτε επειδή ήθελα να αντιδράσω στους γονείς μου. Βρισκόμουν σε μια εσωτερική μάχη. Από τη μια δεν ήθελα να το πιστέψω, από την άλλη μου έβγαζε νόημα. Είπα: “Ξέρεις τι; Αφού συμφωνώ, αφού τα πιστεύω, γιατί να είμαι με το ζόρι αντίθεος βρίσκοντας συνεχώς νέες δικαιολογίες για να μην πιστέψω;”» σημειώνει.
Ηταν η πέμπτη μέρα του Ραμαζανίου του 2023. Ο Αμπντουραχμάν μόλις λίγες ημέρες πριν είχε ήδη πει το Σαχάντα, δηλαδή την ομολογία πίστης στο Ισλάμ. Στο σχολείο είχαν μάθημα θρησκευτικών. Για καλή του τύχη, όπως μας αναφέρει, έκαναν μάθημα για το Ισλάμ. Η καθηγήτρια ρώτησε: «Πόσες φορές προσεύχονται οι μουσουλμάνοι;». Ο Αμπντουραχμάν απάντησε: «Πέντε φορές τη μέρα». Επειτα από λίγο η καθηγήτρια: «Προς τα πού προσεύχονται οι μουσουλμάνοι;». Ο Αμπντουραχμάν σήκωσε το χέρι του και πάλι. Γνώριζε ήδη την απάντηση: «Προς τη Μέκκα». «Κάποιος από το πίσω θρανίο με ρώτησε αν είμαι μουσουλμάνος. Απάντησα: “Ναι”. Ηταν η πρώτη φορά που το είπα, μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν το ήξερε κανένας άλλος», θυμάται.
Λίγο καιρό μετά, είχε έρθει η ώρα να το συζητήσει και με τους γονείς του. Κάλεσε τη μητέρα του και της είπε: Αφορά τη θρησκεία μου, δεν είμαι χριστιανός. «Δεν χρειάστηκε να της πω ότι έγινα μουσουλμάνος, το κατάλαβε αμέσως. Την πρώτη μέρα η αντίδρασή της ήταν πιο ήπια, δεν φώναζε. H πραγματική “σφαγή” ξεκίνησε τη δεύτερη ημέρα. Αυτό που ανησυχεί περισσότερο τους γονείς μου είναι: “Τι θες εσύ με αυτούς;”». Σήμερα, ακόμα και μετά τόσο καιρό, η κατάσταση στο σπίτι παραμένει έκρυθμη. Ο Αμπντουραχμάν προσπαθεί να ξεχάσει τα όσα ειπώθηκαν εκείνη την ημερα. Κάποιες φορές τον έχουν πιάσει να προσεύχεται στο πάτωμα. «Ακόμα και τότε, είτε με ενοχλούν είτε με κοροϊδεύουν».
Σήμερα, η θρησκευτική λατρεία είναι η καθημερινή του ενασχόληση. «”Χτίζω” τις μεριές που ίσως είναι πιο αδύναμες μέσα μου, μαθαίνω πώς να υπερασπίζομαι την πίστη μου». Παρακολουθεί καθημερινά debates μεταξύ χριστιανών, άθεων και μουσουλμάνων. Ξεκαθαρίζει ότι δεν τον αφορούν μορφές θρησκευτικού εξτρεμισμού. Μέχρι και σήμερα, ο αλγόριθμός του περιστρέφεται γύρω από το Ισλάμ. Το πλάνο του είναι να νοικιάσει ένα σπίτι μόνος του. Να μαζέψει λεφτά, να φύγει από το σπίτι των γονιών του. Του αρέσει ιδιαίτερα η ιδέα να ταξιδέψει, να ζήσει εκτός Ελλάδος. Η αγαπημένη του χώρα είναι η Σαουδική Αραβία: «Είναι το κέντρο του Ισλάμ». Μια ημέρα θα ήθελε να παντρευτεί. Κατά προτίμηση μουσουλμάνα. Το ιδανικό για αυτόν θα ήταν να φοράει νικάμπ ή μπούργκα.
