«Πάμε σφαίρα». Ο Aκης Τσούκας, πρόεδρος του Συνδέσμου Γουνοποιών Καστοριάς, είχε χρόνια να χρησιμοποιήσει τις δύο αυτές λέξεις για να περιγράψει την κατάσταση στον κλάδο της γούνας στη Δυτική Μακεδονία. Από το 2014 η γούνα βιώνει σταθερά πτωτική πορεία στην περιοχή, εξαιτίας γεωπολιτικών εξελίξεων αλλά και επειδή Ευρώπη και Αμερική γυρνούσαν την πλάτη τους στο προϊόν, προτιμώντας τη συνθετική γούνα. Το μεγαλύτερο πλήγμα ήρθε με τον πόλεμο στην Ουκρανία το 2022, όταν απαγορεύτηκαν οι εξαγωγές από χώρες της Ε.Ε. στη Ρωσία, η οποία αποτελούσε τη βασική αγορά της Δυτικής Μακεδονίας, απορροφώντας το 90% της παραγωγής της. Ο κλάδος επέζησε χάρη σε επιδοτήσεις.
Ξανά μόδα
Το κλίμα αυτό αναστρέφεται όμως τους τελευταίους μήνες, όπως περιέγραψε ο κ. Τσούκας, χάρη σε δύο παράγοντες: το άνοιγμα στην αγορά της Κίνας που εκφράζει μεγάλο ενδιαφέρον για τη γούνα, αλλά και μια τάση την οποία ο ίδιος ερμηνεύει ως επιστροφή στη φυσική γούνα. «Θυμηθήκαμε τις παλιές καλές εποχές. Οι ηθοποιοί και τραγουδιστές φορούν φυσική γούνα, οι οίκοι μόδας ζητούν γούνα, όλος ο πλανήτης θέλει γούνα», δήλωσε.
Ο κ. Τσούκας δεν άρχισε να απαριθμεί τους διάσημους καλλιτέχνες, όπως η Μαντόνα ή η Ριάνα, που εμφανίστηκαν να φορούν φυσική γούνα σε κάποια μεγάλη διοργάνωση, μα αναφέρθηκε σε μια πιο οικεία προσωπικότητα για το ελληνικό κοινό: τη νέα πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Ελλάδα Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, την οποία μάλιστα κάλεσε να παρευρεθεί στη Διεθνή Εκθεση Γούνας, που διοργανώνεται εδώ και μισόν αιώνα στην πόλη. Ανέφερε ότι ενδεικτικό της τάσης που διαφαίνεται είναι πως στο εκθεσιακό κέντρο της παραλίμνιας πόλης αναμένεται να έρθουν εμπορικοί εκπρόσωποι από όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων ειδικές αποστολές από Ιαπωνία και Νότια Κορέα.
Η πρωτοβουλία
Τη στιγμή ωστόσο που ο κ. Τσούκας δηλώνει αισιόδοξος για το μέλλον του κλάδου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να αποφασίσει αν θα προχωρήσει σε πανευρωπαϊκή απαγόρευση της εκτροφής και της θανάτωσης ζώων με σκοπό την παραγωγή γούνας. Η Κομισιόν έχει κληθεί να απαντήσει στο αίτημα που κατέθεσε η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «Ευρώπη χωρίς γούνες», με το δικαίωμα που της δίνει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, έχοντας συγκεντρώσει πάνω από 1,5 εκατ. υπογραφές πολιτών των κρατών-μελών για τον σκοπό αυτό.
Η πανευρωπαϊκή οργάνωση «Ευρω-ομάδα για τα ζώα» που βρίσκεται πίσω από την πρωτοβουλία καταγγέλλει πως η εκτροφή ζώων για τη γούνα τους είναι ανήθικη, καθώς οι συνθήκες διαβίωσης στα εκτροφεία δεν μπορούν να ικανοποιήσουν πολλές από τις πιο βασικές ανάγκες που κρίνονται απαραίτητες για την ευημερία των ζώων, σημειώνοντας πως έχει παρατηρηθεί στα εκτροφεία τα ζώα να παρουσιάζουν μη φυσιολογικές συμπεριφορές, όπως επαναλαμβανόμενες κινήσεις που οδηγούν σε αυτοτραυματισμούς έως και κανιβαλισμό.
Σε δηλώσεις του στην «Κ» ο Νικ Κλαρκ, επικεφαλής του προγράμματος για τα άγρια ζώα στην «Ευρω-ομάδα για τα ζώα», ανέφερε ότι η έκθεση που ανέθεσε η ίδια η Κομισιόν στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, ώστε να της παράσχει επιστημονική γνωμοδότηση σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης των ζώων, είναι σαφής στο εξής: «Η πλειονότητα των συνεπειών που υφίστανται τα ζώα δεν μπορεί να προληφθεί ή να μετριαστεί ουσιαστικά στο πλαίσιο των υφιστάμενων συστημάτων εκτροφής, πράγμα που σημαίνει ότι δεν υφίσταται κάποιο πρότυπο φύλαξης που να μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά την ευζωία των άγριων ζώων στα εκτροφεία γούνας. Τα άγρια ζώα δεν μπορούν να εκφράσουν τις φυσικές τους συμπεριφορές, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή τη δομή που έχουν τα κλουβιά στα οποία ζουν».
Οι επιδοτήσεις
Η οργάνωση θέτει και την οικονομική παράμετρο. Οπως υπογράμμισε ο κ. Κλαρκ, πρόκειται για έναν κλάδο που κοστίζει στην Ευρωπαϊκή Ενωση πάνω από 400 εκατ. ετησίως και βρίσκεται σε εντυπωσιακή πτώση, εξαρτώμενος κάθε χρόνο από επιδοτήσεις. «Παρόμοια πτωτική τάση παρατηρείται και στην Ελλάδα», επισήμανε.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση για την οικονομία του κλάδου, η εκτροφή γουνοφόρων ζώων στην Ε.Ε. έχει μειωθεί δραματικά την τελευταία δεκαετία, στο πλαίσιο της ευρύτερης παγκόσμιας τάσης. «Κατά την ίδια περίοδο, ο αριθμός των εκτροφείων γούνας στην Ε.Ε. έχει μειωθεί κατά 73%, ο αριθμός των δερμάτων κατά 86%, η αξία των πωλήσεων κατά 92% και η απασχόληση κατά 86%-92%».
Πτωτική τάση καταγράφει και ο κλάδος στην Ελλάδα, η οποία μαζί με τη Φινλανδία και την Πολωνία συγκαταλέγονται στις τρεις μεγαλύτερες χώρες – παραγωγούς στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Την ίδια στιγμή όμως για τη Δυτική Μακεδονία, η οποία έχει πληγεί ήδη από την απολιγνιτοποίηση, η γούνα, δραστηριότητα που συμπληρώνει έναν αιώνα παρουσίας στα μέρη αυτά, αποτελεί βασική πηγή εισοδήματος και απασχόλησης ειδικά για τις περιοχές της Καστοριάς και της Σιάτιστας.
«Μιλάμε για περίπου 4.000 εργαζομένους, 600 μεταποιητικές επιχειρήσεις, περίπου 70 φάρμες και άλλες 100 επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο λιανεμπόριο. Είναι ο μεγαλύτερος ιδιώτης εργοδότης στη Δυτική Μακεδονία. Πώς θα κλείσουν; Το 2019, που ήταν η τελευταία καλύτερη χρονιά μας, οι εξαγωγές άγγιξαν σχεδόν τα 150 εκατ. ευρώ. Ποιος θα φέρει αυτά τα χρήματα εδώ;» διερωτήθηκε ο Ακης Τσούκας, ο οποίος υπερασπίστηκε τον κλάδο λέγοντας ότι ακόμα και στο ζήτημα της ευζωίας των ζώων, των μινκ δηλαδή, που κατά κύριο λόγο εκτρέφονται στην περιοχή, τα εκτροφεία διαθέτουν όλες τις απαραίτητες ευρωπαϊκές πιστοποιήσεις. Πρόσθεσε μάλιστα πως η Δυτική Μακεδονία πληρώνει εν πολλοίς το εμπάργκο στη Ρωσία. «Σε κάθε άλλη περίπτωση δεν θα χρειαζόμασταν οικονομική υποστήριξη από κανέναν. Από την Καστοριά φεύγουν γούνες που φθάνουν στους μεγαλύτερους οίκους μόδας στον κόσμο». Οπως τόνισε, αυτή τη στιγμή κάποιοι προτείνουν την απαγόρευση χωρίς να φέρνουν καμία εναλλακτική ανάπτυξης για την περιοχή.
Η Ειρήνη Μολφέση, πρόεδρος της Πανελλήνιας Φιλοζωικής Ομοσπονδίας, που συμμετέχει στην «Ευρω-ομάδα για τα ζώα», υπογράμμισε από πλευράς της ότι, σε αντίθεση με άλλες χώρες, η Ελλάδα δεν έχει αναδείξει ακόμα στον δημόσιο διάλογο το ζήτημα αυτό, κάτι που είναι απαραίτητο να γίνει με την ενημέρωση και εμπλοκή όλων των ενδιαφερόμενων πλευρών. Αυτό αποτελεί, σύμφωνα με την ίδια, μια χαμένη ευκαιρία. «Στην πραγματικότητα είναι ένας τομέας που επιβιώνει μόνο επειδή παίρνει επιδοτήσεις, δηλαδή είναι μια δραστηριότητα που το κράτος την κρατάει εν ζωή εις βάρος άλλων τομέων. Η κυβέρνηση, η παρούσα και κάθε κυβέρνηση, θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει την κινητικότητα αυτή στις Βρυξέλλες ώστε η κατάργηση να γίνει με συντονισμένο τρόπο, με έναν τρόπο που θα βοηθήσει τις περιοχές αυτές στη μετάβαση. Δηλαδή, είναι ευκαιρία για εμάς εδώ στην Ελλάδα να γίνει η μετάβαση σωστά και με ενωσιακά χρήματα». Σύμφωνα με στοιχεία, 23 κράτη-μέλη της Ε.Ε. έχουν αναλάβει δράση μέσω πλήρων ή μερικών απαγορεύσεων. Οι βασικές χώρες που εξακολουθούν να επιτρέπουν την πρακτική είναι η Πολωνία, η Φινλανδία και η Ελλάδα.
«Χρησμός» από Κομισιόν
Διαρροές στον ευρωπαϊκό Τύπο αναφέρουν πως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θα προχωρήσει σε απαγόρευση της εκτροφής για γούνα. Η «Ευρώπη χωρίς γούνες» υπέβαλε καταγγελία στην Ευρωπαία διαμεσολαβήτρια, εκφράζοντας ανησυχία για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διασφαλίζει την ισόρροπη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στη διαδικασία λήψης απόφασης. Στην «Κ» ο Νικ Κλαρκ, επικεφαλής του προγράμματος για τα άγρια ζώα στην «Ευρω-ομάδα για τα ζώα», δήλωσε ότι είναι «εξαιρετικά ανήσυχος για το ενδεχόμενο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιλέξει να αναφερθεί σε λεγόμενα “πρότυπα” αντί για να προσχωρήσει σε επιβολή απαγόρευσης».
Σε ερώτηση που έθεσε η «Κ» στην Κομισιόν, εκπρόσωπος Τύπου απάντησε πως στο πλαίσιο της εκτίμησης και της εξωτερικής μελέτης που έκανε με στόχο να αξιολογήσει τις επιπτώσεις των διαφορετικών πιθανών επιλογών (σενάριο απαγόρευσης, σενάριο κανονιστικού πλαισίου ή σενάριο μη ανάληψης δράσης), η Επιτροπή προχώρησε σε μια σειρά δράσεων διαβούλευσης στις οποίες συμμετείχαν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. «Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και τα συμπεράσματα της Επιτροπής θα κοινοποιηθούν τις προσεχείς εβδομάδες».
Οι αριθμοί
