Work in Europe. Αυτό είναι το όνομα και παράλληλα το μότο ελληνικής εταιρείας διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, που εξειδικεύεται στην εύρεση προσωπικού από τρίτες χώρες. «Αρκεί ο τίτλος της εταιρείας για να λάβουμε περίπου 49.000 βιογραφικά από χώρες όπως η Ινδία, το Νεπάλ και το Βιετνάμ, όπου οργανώνουμε διαδικτυακές εκστρατείες για προσέλκυση προσωπικού», δηλώνει στην «Κ» ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Βαγγέλης Κανελλόπουλος. «Σε αυτές τις χώρες η βασική βιομηχανία τους είναι το ανθρώπινο δυναμικό τους», είπε.
Ο κ. Κανελλόπουλος άφησε τον χώρο της πληροφορικής στον οποίο εργαζόταν και τα τελευταία τρία χρόνια ασχολείται σχεδόν αποκλειστικά με το να «εισάγει» εξειδικευμένο προσωπικό από χώρες εκτός Ε.Ε., ώστε να απασχολούνται σε επιχειρήσεις στην Ελλάδα.
Μονόδρομος
Πλέον ετοιμάζεται να κάνει ακόμη ένα βήμα: να ιδρύσει μια εταιρεία προσωρινής απασχόλησης (ΕΠΑ), η οποία σύμφωνα με το σχέδιο νόμου που έχει καταθέσει το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου θα μπορεί να προσλαμβάνει η ίδια απευθείας τους εργαζομένους τρίτων χωρών και έπειτα να τους «δανείζει» στις επιχειρήσεις που θέλουν να τους απασχολήσουν. «Οι μετακλήσεις είναι μονόδρομος για την κάλυψη των αναγκών που υπάρχουν στην Ελλάδα», τόνισε.
Αν όχι μονόδρομος, η μετάκληση εργαζομένων από τρίτες χώρες προτάσσεται από την Ελλάδα τα τελευταία περίπου τρία χρόνια ως βασικός τρόπος για την εύρεση προσωπικού σε τομείς που πάσχουν από έλλειψη εργατικών χεριών, όπως ο πρωτογενής τομέας και οι κλάδοι της φιλοξενίας, της εστίασης, των κατασκευών και της βιομηχανίας. Κάθε χρόνο το υπουργείο θέτει τον ανώτατο αριθμό θέσεων για εξαρτημένη και εποχική εργασία που μπορούν να καλύψουν οι υπήκοοι εκτός Ε.Ε. και έπειτα οι υποψήφιοι εργοδότες καλούνται να προχωρήσουν στις απαραίτητες διαδικασίες για να τους φέρουν.
Τα τελευταία δύο χρόνια εγκρίνονται πάνω από 80.000 θέσεις ετησίως. Παρότι οι σχετικές μελέτες αναφέρουν πως οι ανάγκες είναι υπερδιπλάσιες, καλύπτεται συνήθως το 40%-50% των θέσεων που ορίζει το ελληνικό κράτος. Η βασικότερη αιτία είναι η γραφειοκρατία και οι μεγάλες καθυστερήσεις που παρατηρούνται στην έκδοση βίζας από τις προξενικές αρχές των χωρών προέλευσης.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, κάθε μετάκληση διαρκεί πέντε έως έξι μήνες, τη στιγμή που ειδικά σε εποχικές εργασίες οι ανάγκες είναι άμεσες. Προσπαθώντας να λύσει κάποια από τα παραπάνω προβλήματα, το υπουργείο εισήγαγε σχέδιο νόμου στο οποίο ευαγγελίζεται αναμόρφωση της διαδικασίας μετάκλησης. Μεταξύ άλλων προβλέπεται η προσθήκη των εταιρειών προσωρινής απασχόλησης ως εργοδοτών. Οι όροι ωστόσο που θέτει για την εμπλοκή των ΕΠΑ χαρακτηρίστηκαν από πολλούς επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται στον χώρο από δεσμευτικοί έως «ύποπτοι».
Η «Κ» μίλησε με εκπροσώπους εταιρειών προσωρινής απασχόλησης, επαγγελματίες που έχουν ανάγκη προσωπικού από τρίτες χώρες και νομικούς, και περιγράφει τι σημαίνει η αλλαγή που θέλει να φέρει το νέο σχέδιο νόμου για την οικονομία και τη νόμιμη μετανάστευση.
30 εταιρείες από το 2001
Από το 2001 δραστηριοποιούνται περίπου 30 εταιρείες προσωρινής απασχόλησης οι οποίες μπορούν να προσλαμβάνουν και να διαχειρίζονται ανθρώπινο δυναμικό, το οποίο έχει ήδη δικαίωμα εργασίας στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τον Νίκο Παπαλάμπρου, διευθύνοντα σύμβουλο της Ingroup με μακρά εμπειρία στον χώρο, αυτές οι εταιρείες έχουν φθάσει να απασχολούν περίπου 100.000 άτομα και έχουν κύκλο εργασιών που αγγίζει τα 500 εκατ. ευρώ.
Αναγκαία προετοιμασία – Η εισαγωγή εργαζομένων προϋποθέτει προετοιμασία. «Σκεφτείτε το πιο απλό. Θα πρέπει να μεταφραστούν οι κανόνες ασφαλείας ή χειρισμού κάποιων μηχανημάτων», λέει ο Χρήστος Οικονομίδης, σύμβουλος σε εταιρείες εύρεσης προσωπικού.
Οπως εκτιμά, αυτός ο κύκλος πρόκειται να μεγαλώσει αν οι εταιρείες ενταχθούν πλέον ως εργοδότες και των μετακλητών εργαζομένων. Η επιχείρησή του, καθώς και πολλές αντίστοιχες ΕΠΑ, ήδη λειτουργεί ως διαμεσολαβητής ώστε εταιρείες, όπως κατασκευαστικές, ξενοδοχεία και εργοστάσια, να αποκτήσουν το εξειδικευμένο προσωπικό που χρειάζονται και να ολοκληρώσουν τις απαραίτητες διαδικασίες για να φέρουν τους μετανάστες νόμιμα στη χώρα μας. «Ο ρόλος μας είναι να φέρουμε ποιοτικό κόσμο. Συνεργαζόμαστε με μεγάλες εταιρείες ανθρώπινου δυναμικού που δραστηριοποιούνται σε τρίτες χώρες πάνω από 30 χρόνια. Εχουμε χτίσει μια καλή συνεργασία», επισήμανε. Σύμφωνα με την εμπειρία του, υπάρχει μεγάλη ζήτηση σε τεχνίτες, όπως χειριστές μηχανημάτων, οδηγοί και σιδηρουργοί, αλλά και σε θέσεις που απαιτούν εμπειρία και εκπαίδευση, όπως οι υπεύθυνοι εργοταξίων.
Οπως περιγράφει, αν οι ΕΠΑ καταστούν εργοδότες, αυτό σημαίνει πως θα αναλαμβάνουν οι ίδιες κάποιες διαδικασίες που μέχρι σήμερα επιβαρύνουν τις εταιρείες οι οποίες προσλαμβάνουν πολίτες τρίτων χωρών, όπως η έκδοση ΑΜΚΑ, ΑΦΜ αλλά και η διαδικασία μισθοδοσίας. Γύρω από τις ΕΠΑ, εξηγεί, δημιουργείται ένα οικοσύστημα εταιρειών. Ενδεικτικά αναφέρει πως στη δική του περίπτωση συνεργάζεται με μεσιτικές εταιρείες ώστε στους επαγγελματίες που θα έρθουν, για μόνιμη κυρίως εργασία, να παρέχεται στέγαση προσαρμοσμένη στις ανάγκες των επαγγελματιών και στα πρότυπα της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας.
Ο Βαγγέλης Κανελλόπουλος, που έχει ήδη καταθέσει προς έγκριση τα «χαρτιά» για τη δημιουργία εταιρείας προσωρινής απασχόλησης, βλέπει στον τομέα των μετακλήσεων πεδίον δόξης λαμπρόν. Οπως ανέφερε, στόχος του είναι να ετοιμάζει ένα ολοκληρωμένο πακέτο τόσο για τον μετανάστη όσο και για την εταιρεία που θα τον απασχολεί. Στα σχέδιά του είναι να αναλάβει ο ίδιος την κατασκευή σπιτιών καθώς και τις μετακινήσεις των εργαζομένων, όποτε αυτό χρειάζεται.
Αλλες υπηρεσίες που εξετάζει να παράσχει στις εταιρείες είναι ο σχεδιασμός στρατηγικών ενσωμάτωσης των νέων επαγγελματιών, ένταξής τους στην εργασιακή αλλά και στην κοινωνική κουλτούρα, καθώς και προσαρμογή πρωτοκόλλων. Παράλληλα, όπως είπε, έχει ήδη στήσει μια ηλεκτρονική πλατφόρμα διαχείρισης ανθρώπινου προσωπικού, στην οποία οι υποψήφιοι πλην του βιογραφικού μπορούν να ανεβάσουν βίντεο αυτοπαρουσίασης, καθώς και να συμπληρώσουν ένα ψυχομετρικό τεστ και ένα τεστ βασικής γνώσης Αγγλικών. «Στην εταιρεία θα φθάνει απλώς ένα τιμολόγιο». Κατά τον ίδιο, αυτές οι υπηρεσίες θα κοστίζουν στην εταιρεία περίπου το 15% του μισθού του εργαζομένου.
Το μετοχικόκεφάλαιο – Το υπουργείο Μετανάστευσης θέτει ως όρο οι ΕΠΑ που θα εμπλακούν να έχουν μετοχικό κεφάλαιο τουλάχιστον 2 εκατ. ευρώ. «Μόνο δύο εταιρείες εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία», υπογραμμίζει ο Νίκος Παπαλάμπρου,
διευθύνων σύμβουλος της Ingroup.
Ολα τα παραπάνω δεν είναι πολυτέλεια, αλλά το ελάχιστο που πρέπει να προσφέρει η χώρα μας ώστε να προσεγγίσει τους εργαζομένους που χρειάζεται, υποστηρίζει ο Χρήστος Οικονομίδης, ο οποίος δραστηριοποιείται ως σύμβουλος σε εταιρείες εύρεσης προσωπικού και έχει εμπειρία περίπου δύο δεκαετιών ως οικονομικός διευθυντής σε τεχνικές εταιρείες του Κόλπου. Εχοντας διαχειριστεί χιλιάδες εργαζομένους σε αυτές τις χώρες, επισήμανε την ανάγκη αλλαγής της φιλοσοφίας όσων αναλαμβάνουν να φέρουν τους μετακλητούς εργαζομένους. «Σκεφτείτε το πιο απλό. Θα πρέπει να μεταφραστούν οι κανόνες ασφαλείας ή χειρισμού κάποιων μηχανημάτων. Θα πρέπει κάθε ομάδα εργαζομένων να διαθέτει ανθρώπους που να μιλούν αγγλικά για να συνεννοηθούν», επισήμανε.
Ο πήχυς
Τη στιγμή ωστόσο που το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου προτάσσει τις ΕΠΑ ως ένα βοηθητικό εργαλείο, θέτει έναν πολύ περιοριστικό όρο στη λειτουργία τους: την ύπαρξη μετοχικού κεφαλαίου ύψους τουλάχιστον 2 εκατ. ευρώ.
«Μόνο δύο εταιρείες προσωρινής απασχόλησης εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία», υπογράμμισε ο κ. Παπαλάμπρου κάνοντας λόγο για τη δημιουργία μιας ολιγοπωλιακής κατάστασης που εγείρει ερωτήματα. Οπως διευκρίνισε, ο όρος αυτός δεν τίθεται από το υπουργείο Εργασίας για τη δημιουργία μιας ΕΠΑ. «Τι διαφοροποιεί τους μέχρι τώρα εργαζομένους που απασχολούμε από τους υπολοίπους;», διερωτήθηκε.
Σε κοινή ανακοίνωση που έχουν δημοσιεύσει πέντε ΕΠΑ και έχουν αναρτήσει στη δημόσια διαβούλευση του σχεδίου νόμου κάνουν λόγο για «φωτογραφική διάταξη, η οποία παραβιάζει την αρχή της ισότητας, νοθεύοντας τον ανταγωνισμό και εισάγοντας προστατευτικά μέτρα υπέρ ορισμένων οικονομικών φορέων».
Σε ερώτησή μας για τον λόγο ύπαρξης ενός τόσο περιοριστικού όρου, το υπουργείο απάντησε πως κρίθηκε αναγκαίος προκειμένου «όσοι επιλέξουν να εμπλακούν να είναι σχήματα που εμπνέουν υψηλό βαθμό σοβαρότητας και αξιοπιστίας», επισημαίνοντας ωστόσο πως εξετάζονται οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης.
Οι «γκρίζες ζώνες» και ο ανταγωνισμός με άλλες χώρες
Τον περιορισμό που θέτουν τα κριτήρια στο σχέδιο νόμου παρατήρησε και ο Χριστόφορος Κωνσταντινίδης, επικεφαλής τεχνικής εταιρείας και αντιπρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Τεχνικών Εταιρειών. «Εχω την αίσθηση πως τα κριτήρια που έχουν τεθεί είναι μάλλον αυστηρά και μου κάνει εντύπωση», σημείωσε, επισημαίνοντας ότι για την πλειονότητα του κλάδου που πλήττεται από έλλειψη εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, η επιλογή εργαζομένων από το εξωτερικό χρήζει συμβούλου.
Επισήμανε όμως πως το μεγαλύτερο πρόβλημα των κατασκευαστικών είναι οι καθυστερήσεις στην άφιξη προσωπικού, ζήτημα που δεν λύνεται από τις ΕΠΑ. Η οικονομική κρίση, όπως είπε, είτε ανάγκασε εξειδικευμένο προσωπικό να φύγει στο εξωτερικό είτε δεν επέτρεψε στο υπάρχον να λάβει την εμπειρία ώστε να εξελιχθεί. Το προσωπικό αυτό πλέον το αναζητούμε από τρίτες χώρες.
Ο Γρηγόρης Τάσιος, αντιπρόεδρος του Επιμελητηρίου Ξενοδόχων, αναμένει να δει ποιες ευθύνες τελικά θα αναλάβουν οι ΕΠΑ με το νέο σχέδιο νόμου, πόσο θα χρεώνουν τις υπηρεσίες και αν θα έχουν κάποια πλεονεκτήματα, όπως το να μπορούν να φέρνουν το ανθρώπινο δυναμικό γρηγορότερα από ό,τι ο εργοδότης. Αναπάντητο παραμένει το ερώτημα των εγγυήσεων στην εταιρεία σε περίπτωση που ο εργαζόμενος φύγει. Οπως ανέφεραν επαγγελματίες του χώρου, αναμένεται να διευκρινιστεί τι γίνεται εάν ένας μετακλητός, όπως συμβαίνει με ένα ποσοστό εργαζομένων από τρίτες χώρες, εγκαταλείψει απροειδοποίητα το πόστο του ώστε να πάει παράνομα σε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως η Γερμανία.
Αντίστοιχα, ο Βασίλης Κερασιώτης, δικηγόρος με ειδίκευση στο μεταναστευτικό δίκαιο, διερωτήθηκε ποιος προστατεύει τον εργαζόμενο σε περίπτωση που τον απολύσει απροειδοποίητα ο εργοδότης ή δεν του εκδώσει άδεια διαμονής. «Θεωρητικά, οι ΕΠΑ ελέγχονται από την επιθεώρηση εργασίας, ωστόσο γνωρίζουμε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει ουσιαστικός και τακτικός έλεγχος».
Νέα αγορά
Κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου, ο Χρήστος Οικονομίδης υπογράμμισε ότι τα προβλήματα πρέπει να λυθούν άμεσα ώστε η χώρα μας να θεωρηθεί «σοβαρός παίκτης» στις μετακλήσεις, αφού έχει να ανταγωνιστεί πολλές μεγαλύτερες και πλουσιότερες χώρες.
«Η Ελλάδα είναι καινούργια αγορά στις μετακλήσεις. Ανταγωνιζόμαστε πολύ ώριμες χώρες στον τομέα αυτόν, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Εμιράτα. Οι μετακλητοί που ζητάμε να φέρουμε έχουν χτίσει τις χώρες αυτές. Για να προτιμήσουν εμάς, πρέπει να είμαστε ανταγωνιστικοί σε μισθούς και όχι μόνον».
