Μία ομάδα μόλις έξι ανδρών βρίσκεται σε ένα χωριό έξω από το Χάρκοβο – ο 41χρονος Ντμίτρο Φραντσούκ από το Ζιτόμιρ, είναι ο μόνος που έχει ήδη εμπειρία στη μάχη.
Αρχές του χειμώνα, 2024. Η ομάδα έχει εντολή να προστατεύσει μία γέφυρα. Βρίσκονται περικυκλωμένοι από ρωσικές δυνάμεις – δέχονται καταιγιστικά πυρά από τρεις πλευρές. Αντιστέκονται – ο εχθρός όμως υπερτερεί αριθμητικά. Η ομάδα των Ουκρανών προσπαθεί να διατηρήσει τη θέση της, περιμένουν ενισχύσεις αλλά δεν εμφανίζονται.
Ο Ντμίτρο τραυματίζεται. Βρίσκεται στο έδαφος, δεν σταματά να βάλλει κατά του εχθρού. Εχει δεχθεί σφαίρες σε αρκετά σημεία του δεξιού χεριού του και στο ήπαρ – οι σύντροφοί του, με τουρνικέ, επιχειρούν να σταματήσουν την απώλεια αίματος, αλλά έχει χτυπηθεί μία αρτηρία. Η αιμορραγία είναι ακατάσχετη.
Ο 41χρονος δεν σταματά. «Το ένστικτο της επιβίωσης ήταν έντονο», λέει στην «Κ» και αφηγείται πώς μαζί με την ομάδα του επιχείρησαν να απομακρυνθούν. Τραυματίζεται ακόμα ένας. Η οπισθοχώρηση διαρκεί ώρες – χάνει αδιάκοπα αίμα. Τελικά τα κατάφεραν. Αλλά έχασε το χέρι του.
Τώρα έχει ένα μαύρο βοηθητικό μέλος – ο ίδιος όμως παραμένει χαμογελαστός. Δηλώνει ευτυχής που τα κατάφερε κι επέζησε.
Πριν από τον πόλεμο εργαζόταν ως εναερίτης – μία εργασία με αρκετό ρίσκο. Η πρώην σύζυγος και τα δύο παιδιά του βρίσκονται στην κατεχόμενη Κριμαία. Αυτό τον εξοργίζει. Η οικογένεια του ζει στο Ζιτόμιρ – έχει ανίψια και μία βαφτιστήρα. Ενιωσε ότι έπρεπε να πολεμήσει.
Από την αρχή της εισβολής του 2022 αποφάσισε να καταταγεί – πήγε άμεσα στο μέτωπο.
«Δεν φοβόμουν να πεθάνω. Ο μόνος μου φόβος είναι να χαθούν τα ίχνη μου – να χαθώ και να μην έχουν οι άνθρωποι μου ένα σώμα να κηδέψουν».
Πολεμώντας από το 2022, ήξερε ότι κάθε μέρα για εκείνον είναι πολύτιμη. Σημειώνει όμως ότι «όσο περισσότερο έμενα στο μέτωπο, ήξερα ότι αυξάνονται οι πιθανότητες να πεθάνω».
Οσο περιγράφει σκηνές μάχης, η έκφραση του προσώπου του δεν αλλάζει – είχε εξ αρχής συνείδηση της σκληρής πραγματικότητας: ότι οι αποφάσεις και οι επιλογές του εκ των πραγμάτων ισορροπούσαν ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο.
«Το τίμημα σε ζωές ήταν μεγάλο», λέει, απαντώντας στην ερώτηση για το πώς κατάφερε ο ουκρανικός στρατός να επιδείξει τέτοια ανθεκτικότητα επί 3 και πλέον χρόνια, απέναντι σε έναν υπέρτερο σε δυνάμεις στρατό.
«Ο εχθρός μάς έχει ενώσει όλους», τόνισε, για να υπογραμμίσει ότι οι Ουκρανοί δίνουν στο μέτωπο τη μάχη για την πατρίδα και την οικογένειά τους, ενώ οι Ρώσοι είναι κατά βάση μισθοφόροι ή «θύματα μίας απίστευτης προπαγάνδας».
Μετά τον τραυματισμό του, τα όνειρά του άλλαξαν. «Εγιναν πιο απλά. Χαίρομαι για όλα. Θέλω ένα σπιτάκι δίπλα στη γη, σε ένα ποτάμι. Η ειρήνη είναι νίκη». Για τον ίδιο, όμως, νίκη δεν είναι μόνο η παύση του πολέμου. Είναι η συνέχιση της ζωής: «Πέρασα δύο χρόνια κόλαση στην πρώτη γραμμή και βγήκα ζωντανός. Νίκη είναι να είμαι χρήσιμος στους άλλους, να αγαπήσω και να αγαπηθώ. Να παραμείνουμε όρθιοι. Και να γυρίσουν τα σύνορά μας εκεί που ήταν πριν από το 2014».
«Περάσαμε κόλαση και μείναμε όρθιοι»
Ο Ντμίτρο Φραντσούκ είναι ένας από τους Ουκρανούς βετεράνους που αυτό το διάστημα επισκέπτονται την Ελλάδα για ένα σύντομο ταξίδι αποκατάστασης. Το μεσημέρι του Σαββάτου, συμμετείχε μαζί με τους υπόλοιπους σε εκδήλωση της Ενωσης Ουκρανών Γυναικών στην Ελλάδα. Συνολικά δώδεκα άνδρες, όλοι τραυματισμένοι και με ακρωτηριασμένα μέλη.
Στην εκδήλωση, οι πέντε εξ αυτών μίλησαν με ευγνωμοσύνη για την ευκαιρία που τους δόθηκε και μοιράστηκαν με το κοινό στιγμές από το μέτωπο, την εμπειρία της απώλειας, τα σωματικά και ψυχικά τραύματα – αλλά και τα όνειρά τους για το αύριο.
Ολοι τους στάθηκαν σε μια φράση που επανήλθε σχεδόν αυτούσια στα χείλη τους: Πέρα από τις μικρές προσωπικές νίκες, η πραγματική νίκη θα είναι να επιστρέψουν τα σύνορα της Ουκρανίας εκεί που ήταν πριν από το 2014.
Ο Ντμίτρο Φραντσούκ -από το βήμα- τόνισε ότι «στον πόλεμο είσαι πιο κοντά στον συμπολεμιστή σου απ’ ό,τι στην οικογένειά σου». Και πρόσθεσε: «Μια φορά, ήμουν στη σκοπιά και δεν άντεχα από την εξάντληση. Με είδε ένας σύντροφος και μου είπε να κοιμηθώ, θα έκανε εκείνος και τη δική μου βάρδια».
Από τις πιο βαριές εμπειρίες, όπως τόνισε, είναι η απώλεια του μαχητή δίπλα σου: «Είναι σαν να χάνεις αδερφό. Αλλά αυτές οι απώλειες δεν πάνε χαμένες».
Εχασε συμπολεμιστές, έθαψε αδέρφια, αλλά θυμάται κι εκείνη τη στιγμή που γύρισε εξαντλημένος από το μέτωπο και οι φίλοι του τού είχαν ετοιμάσει μία έκπληξη – μικρές στιγμές που κρατούν τη ζωή όρθια: «Κάνουμε και πλάκα μεταξύ μας. Μια φορά γύρισα από το μέτωπο εξαντλημένος, οι φίλοι μου είχαν ζεστάνει νερό, μου είχαν πάρει ένα μπέργκερ και ένα αναψυκτικό», λέει με ευγνωμοσύνη.
Ο Ιγκορ Λιόντα-Γιακιμίσιν, μηχανικός από το Λβιβ, τραυματίστηκε νωρίς, το 2022. Του πήρε χρόνο να αποκατασταθεί. «Χάρηκα που ήρθα στην Ελλάδα, τη γενέτειρα της δημοκρατίας. Πήρα δύναμη από την ιστορία αυτής της χώρας». Οταν ρωτήθηκε τι σημαίνει για τον ίδιο νίκη, απάντησε χωρίς περιστροφές: «Για μένα, σε προσωπικό επίπεδο, νίκη είναι ότι είμαι όρθιος. Σε γενικό επίπεδο, νίκη είναι ο θάνατος στον εχθρό».
Ο Μιχαήλο Ντανίλο, πρώην ελεύθερος σκοπευτής της 46ης αερομεταφερόμενης ταξιαρχίας, τραυματίστηκε τέσσερις φορές τον Σεπτέμβριο του 2023 στο Ρομποτίνε – και επέζησε. «Μια χειροβομβίδα δεν εξερράγη δίπλα μου. Βόμβες διασποράς έπεσαν και ένα κομμάτι χτύπησε στο αλεξίσφαιρό μου. Ημασταν σε χαρακώματα και drone μάς έριξε βόμβα – δεν εξερράγη. Τέταρτη φορά, πύραυλος με τραυμάτισε». Είχε ζήσει στη Βουδαπέστη, ήταν οδηγός και μεταφραστής από τα ουκρανικά στα αγγλικά. Οταν ξεκίνησε ο πόλεμος, γύρισε πίσω στην πατρίδα του – αφού κατετάγη στον στρατό, πήγε αμέσως στην πρώτη γραμμή.
«Η αποκατάσταση δεν είναι μόνο σωματική. Είναι και ψυχική. Κι αυτή η εμπειρία πρέπει να γίνει κτήμα κι άλλων. Νίκη είναι ότι είμαστε ζωντανοί και μπορούμε να βοηθήσουμε».
Ο Ολεξάντρ Καταούλα πολεμά από το 2014. Το 2022 τραυματίστηκε κοντά στο Λουγκάνσκ. Το ταξίδι το αποφάσισε την τελευταία στιγμή. «Είμαι ευτυχής που το έκανα».
Θυμήθηκε τη διαφορά ανάμεσα στα πρώτα χρόνια του πολέμου και στο τώρα – κυρίως στα μέσα και στις τεχνολογίες. «Το 2014 πήραμε πίσω σχεδόν όλη την περιοχή γύρω από το Λουγκάνσκ. Το 2022 υπήρχε μια βασική ανάγκη: να υπερασπιστώ τον γιο μου και τους γονείς μου».
Ο Γιούρι, από το Χάρκοβο, έχει χάσει και τα δύο του πόδια. Μίλησε λιγότερο. «Είναι πιο δύσκολη η ψυχική διαχείριση του τραύματος από τη σωματική. Σας ευχαριστώ πολύ για την ευκαιρία να ζήσουμε αυτή την εμπειρία του ταξιδιού».
Η εκδήλωση έκλεισε με τον Ουκρανό ποδοσφαιριστή του Ολυμπιακού Ρόμαν Γιάρεμτσουκ να παίρνει τον λόγο:
«Χαίρομαι που είστε όρθιοι και υπερασπίζεστε το παιδί μου και τους συμπατριώτες μας. Στέκομαι δίπλα σας».
Την εκδήλωση προλόγισε ο επιτετραμμένος της Ουκρανικής Πρεσβείας στην Αθήνα, Βολοντίμιρ Λιασέκνο, ο αντιδήμαρχος Αθηναίων Θανάσης Χειμωνάς και ο Γιώργος Καραμπελιάς, εκδότης του περιοδικού «Αρδην».
Μια αποστολή θεραπείας στο Αιγαίο
Από τις 26 Απριλίου έως τις 4 Μαΐου, πραγματοποιείται στην Ελλάδα η αποστολή «Τιτάνες κάτω από τα πανιά» – ένα ιστιοπλοϊκό ταξίδι αποκατάστασης για 12 Ουκρανούς βετεράνους με ακρωτηριασμούς.
Ταξίδευσαν με τρία καταμαράν στο Αιγαίο, μαζί με εθελοντές, καπετάνιους και υποστηρικτικές ομάδες.
Η αποστολή οργανώθηκε από το φιλανθρωπικό ίδρυμα «Με έναν Αγγελο στον Ωμο» και την εταιρεία «Korona Yachting», σε συνεργασία με το YMCA Λβιβ.
Σκοπός της αποστολής δεν είναι η αναψυχή, αλλά η ψυχολογική επαφή με τη φύση, η κοινότητα, η επιβίωση. Και η επιστροφή –έστω για λίγο– στην αίσθηση ότι η ζωή δεν τελείωσε.
