Δεν είναι λίγα εκείνα τα σοβαρά θέματα, που απαιτούν χάραξη πολιτικής και στρατηγικής για το μέλλον, και απουσιάζουν από την προεκλογική συζήτηση και αντιπαράθεση. Ένα απ’ αυτά είναι το ζήτημα των Ανοικτών Τεχνολογιών, που βρίσκονται στον πυρήνα του ψηφιακού μετασχηματισμού της εποχής μας. Οι Ανοικτές Τεχνολογίες, δηλαδή όλες αυτές που δεν περιορίζονται από κάποια κλειστή «πατέντα» που έχει στην ιδιοκτησία της μια εταιρεία, αποτελούν κρίσιμη επιλογή για τη δημιουργική ανάπτυξη του σύγχρονου ψηφιακού περιβάλλοντος.
Για τον σκοπό αυτό, ο ελληνικός Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ) απέστειλε τις προηγούμενες μέρες στα κοινοβουλευτικά κόμματα μια επιστολή με τις προτάσεις του για την προώθηση της ανοικτής διακυβέρνησης στην Ελλάδα. Ο Οργανισμός ιδρύθηκε το 2008 και σήμερα συμμετέχουν σε αυτόν 37 πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και άλλοι κοινωφελείς φορείς. Αν και η αφετηρία ήταν η προσπάθεια για το ελεύθερο λογισμικό (ΕΕΛΛΑΚ σημαίνει Εταιρεία Ελεύθερου Λογισμικού-Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα) σήμερα η οπτική είναι πολύ ευρύτερη. «Ανοικτές τεχνολογίες δεν είναι μόνο το λογισμικό, είναι και το hardwear, τα πρότυπα, οι άδειες, το περιεχόμενο και τα δεδομένα, μια ολόκληρη Ανοικτή Αρχιτεκτονική», λέει στην «Κ» ο κ. Αλέξανδρος Μελίδης, γενικός διευθυντής του Οργανισμού.
Ποια είναι τα οφέλη των Ανοικτών Τεχνολογιών; «Καταρχάς, επιτυγχάνεται εξοικονόμηση δημόσιου χρήματος και μείωση εμπορικού ελλείμματος. Αγοράζοντας ιδιόκτητο λογισμικό αγοράζεις την άδεια χρήσης για ένα χρονικό διάστημα. Μετά πρέπει πάλι να την ξαναγοράσεις και μετά πάλι. Δεν είναι βιώσιμο αυτό. Αντίθετα, δημιουργώντας ελεύθερο λογισμικό και ό,τι άλλο έχεις ανάγκη από developers στη χώρα μας αναπτύσσουμε καινοτομία, κρατάμε εδώ νέα παιδιά, παρακολουθούμε τις εξελίξεις. Σε μια πορεία θα δημιουργηθούν και εξαγώγιμες υπηρεσίες, ενώ μπορεί να έρθουν κι επενδύσεις στην Ελλάδα σε πρωτοπόρους τομείς», απαντά ο κ. Μελίδης.
Ένα δεύτερο στοιχείο που αναδεικνύει είναι η επίτευξη «ευελιξίας, ταχύτητας και προσαρμοστικότητας, αφού τα πράγματα θα γίνονται εδώ». Ο κ. Μελίδης υπογραμμίζει την εμπειρία της Διαύγειας. «Όταν αποφασίστηκε το 2009 να δημιουργηθεί μια πρώτη υποδομή της, ανέλαβαν εγχώριες ομάδες ανοικτών τεχνολογιών και κατάφεραν μέσα σε 10 μόλις μήνες να στήσουν την πρώτη πιλοτική Διαύγεια. Η πλήρης εφαρμογή της ήρθε το 2014». Και κάτι που δεν ξέρει ίσως ο πολύς κόσμος: «Και η Διαύγεια και το open.gov, που ξεκίνησε το 2010, στηρίχθηκαν σε ανοικτό λογισμικό».
«Οι Ανοιχτές Τεχνολογίες μετριάζουν τον κίνδυνο εξάρτησης από προμηθευτές και ενισχύουν την ψηφιακή κυριαρχία. Αξιοποιώντας την παγκόσμια κοινότητα προγραμματιστών, προάγουν την καινοτομία και προσφέρουν λύσεις με ταχύτερη προσαρμοστικότητα. Η υιοθέτηση των Ανοιχτών Τεχνολογιών επιφέρει οικονομική ευημερία με μείωση των δαπανών και δημιουργία ενός εγχώριου κλάδου πληροφορικής. Επιπλέον, προωθούν την ανοικτή διακυβέρνηση, προσφέροντας διαφάνεια και συμμετοχική λήψη αποφάσεων», συνοψίζεται στην ανακοίνωση του Οργανισμού Ανοικτών Τεχνολογιών.
Η ΕΕΛΛΑΚ από τον Δεκέμβριο του 2022 κι ενόψει των εκλογών ζήτησε συναντήσεις με τα κοινοβουλευτικά πολιτικά κόμματα για να συζητηθούν τα θέματα του ψηφιακού μετασχηματισμού. Πραγματοποιήθηκαν τελικά συναντήσεις με ΜέΡΑ25, ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ διαδοχικά. Καρπός αυτών των συζητήσεων και των επεξεργασιών του Οργανισμού είναι οι τρεις προτάσεις που ετέθησαν υπόψη των πολιτικών με την πρόσφατη επιστολή. Οι προτάσεις αυτές είναι:
Πρώτο, η δημιουργία ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου για την υιοθέτηση Ανοικτών Τεχνολογιών στο Δημόσιο, με νομική ρύθμιση για την προτίμηση χρήσης Ελεύθερου Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα σε προμήθειες έργων πληροφορικής του δημόσιου τομέα.
Δεύτερο, η δημιουργία διοικητικής δομής Ανοικτών Τεχνολογιών, Έρευνας και Καινοτομίας. «Είναι απαραίτητη μια κεντρική δομή στη δημόσια διοίκηση, μια Γενική Γραμματεία για παράδειγμα, για την εποπτεία των δραστηριοτήτων σχετικά με τις Ανοικτές Τεχνολογίες σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Η δομή αυτή θα αναπτύσσει στρατηγικές, θα προάγει την επιμόρφωση και ευαισθητοποίηση των δημοσίων υπαλλήλων και θα διευκολύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών», σημειώνει ο κ. Μελίδης. «Σήμερα υπάρχουν πολλές διάσπαρτες πρωτοβουλίες που αξιοποιούν ανοικτό λογισμικό, αλλά δεν υπάρχει κάποια συνολική κρατική πρωτοβουλία – δομή, που να συγκεντρώνει και να κατευθύνει», εξηγεί ο διευθυντής της ΕΕΛΛΑΚ.
Η τρίτη πρόταση αφορά την προώθηση επιχειρηματικών μοντέλων Ανοιχτών Τεχνολογιών για τον μετασχηματισμό του ελληνικού κλάδου της πληροφορικής. Σε αυτά περιλαμβάνονται προγράμματα επιχορήγησης με αξιοποίηση πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, προνομιακή μεταχείριση στις δημόσιες συμβάσεις, φορολογικά κίνητρα, καθώς και υποστήριξη της δημιουργίας θερμοκοιτίδων και επιταχυντών σε περιφέρειες και μεγάλους δήμους, επικεντρώνοντας σε νεοσύστατες επιχειρήσεις ανοικτού κώδικα.
«Η Ελλάδα ήταν από τις πρωτοπόρες χώρες σε αυτούς τους τομείς, αλλά τώρα μένουμε πίσω, καθώς δεν έχουμε μια συγκεκριμένη πολιτική και τις δομές για την ενιαία προώθησή της», υπογραμμίζει ο κ. Μελίδης, σημειώνοντας και το γεγονός πως υπήρξαν αποφάσεις για περιορισμό της ελεύθερης πρόσβασης και ανάρτησης σε ορισμένες κατηγορίες εγγράφων.
«Ειδικά για την Ευρώπη οι Ανοικτές Τεχνολογίες ανάγονται σε κρίσιμο σημείο ψηφιακής αυτονομίας και ασφάλειας» σημειώνει ο γενικός διευθυντής της ΕΕΛΛΑΚ, ο οποίος επιμένει στην ανάγκη μια κεντρικής δομής που θα βοηθήσει να χαρτογραφηθεί το οικοσύστημα των εταιρειών στην Ελλάδα, και η δραστηριότητα που αναπτύσσει η κάθε μία. «Υπάρχει παρόμοια δομή στη Γαλλία, που κάνει πολύ καλή δουλειά, όπως επίσης σε Ολλανδία, Μ. Βρετανία και αλλού. Γενικά σε όλη την Ευρώπη δημιουργούνται τα OSPOs (Open Source Program Offices), τα Γραφεία Ανοιχτού Κώδικα». Μάλιστα, αυτά δημιουργούνται και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις και στον δημόσιο τομέα.
Η ανάπτυξη των Ανοικτών Τεχνολογιών θα δημιουργήσει έναν ευρύτερο χώρο δημιουργίας σε έναν από τους πιο δυναμικά αναπτυσσόμενους τομείς παγκοσμίως. «Μια επιχείρηση που θα κινηθεί στον ανοικτό κώδικα θα θελήσει να αναπτύξει εσωτερική τεχνογνωσία, γεγονός που θα οδηγήσει στην πρόσληψη κατάλληλου προσωπικού. Εάν δεν θέλει ή δεν μπορεί να έχει δικό της δυναμικό θα συνεργαστεί με εταιρείες που παρέχουν τέτοιες υπηρεσίες, κυρίως ελληνικές. Θα μπορέσει έτσι κόσμος που έχει φύγει στο εξωτερικό και ασχολείται σε παρόμοιες δουλειές, να επιστρέψει και άλλος να μην φύγει», μάς λέει ο κ. Μελίδης.
Το θέμα είναι πως το μέλλον είναι ήδη εδώ, αλλά οι εξελίξεις στην Ελλάδα κινούνται πολύ αργά.
