Παραβιάσεις σχετικά με τις καταδίκες και την εκτέλεση των ποινών στη Ρωσία
(Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 25.7.13, Khodorkovsky και Lebedev κατά Ρωσίας)
Προσφεύγοντες είναι οι ανωτέρω αναφερόμενοι, πρώην κορυφαίοι μάνατζερ και κύριοι μέτοχοι του μείζονος βιομηχανικού γκρουπ Yukos Oil. Παραπονούνται για διάφορες παραβιάσεις της ΕΣΔΑ.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο συνεκδίκασε τις δύο προσφυγές και δέχθηκε αυτές κατά τα εξής σημεία και απέρριψε αυτές κατά τα λοιπά:
1. Αποφάνθηκε ότι παραβιάστηκε το άρθρο 3 της ΕΣΔΑ (απάνθρωπη και ταπεινωτική μεταχείριση), με την τοποθέτηση του δεύτερου προσφεύγοντος σε μεταλλικό κλωβό στην αίθουσα του δικαστηρίου.
2. Δέχθηκε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 5 παρ. 4 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα στην προσωπική ελευθερία και ασφάλεια), με τη βραδεία εξέταση της διαταγής κράτησής του.
3. Δέχθηκε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 1 και 6 παρ. 3 γ και δ της ΕΣΔΑ, σχετικά με την παραβίαση της εμπιστευτικότητας δικηγόρου-πελάτη και μη δίκαιη εξέταση των αποδείξεων από το δικαστήριο.
4. Δέχθηκε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής) με το να σταλούν οι προσφεύγοντες σε απομακρυσμένες σωφρονιστικές εγκαταστάσεις (Σιβηρία).
Υποχρέωσε τη Ρωσία να καταβάλει στον πρώτο προσφεύγοντα το ποσό των 10.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη. Απέρριψε το σχετικό αίτημα του δεύτερου προσφεύγοντος.
Παράνομοι περιορισμοί συνδικαλιστών στην Τουρκία
(Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 10.9.13, Fatma Akaltun Firat κατά Τουρκίας)
Η προσφεύγουσα είναι νοσοκόμα, μέλος της Δημοσιοϋπαλληλικής Συνδικαλιστικής Οργάνωσης. Τον Απρίλιο του 2005, ενώ διένειμε φυλλάδια της οργάνωσης στο νοσοκομείο όπου εργαζόταν, ένας αστυνομικός την άδραξε από το χέρι και με τη βία την οδήγησε σε ένα δωμάτιο που χρησιμοποιούσε η αστυνομία, όπου την κράτησε μία ώρα.
Τα παράπονά της για παράνομη κατακράτηση και κακομεταχείριση δεν οδήγησαν σε απαγγελία κατηγορίας κατά του αστυνομικού. Ηδη, με την προσφυγή παραπονείται για παραβίαση των άρθρων 5 (δικαίωμα στην ελευθερία και ασφάλεια) και 11 (ελευθερία του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι) της ΕΣΔΑ.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δέχθηκε κατά πλειοψηφία (4-3) την προσφυγή, με τις σκέψεις ότι η διανομή φυλλαδίων κατά τις ώρες εργασίας από την προσφεύγουσα δεν αποτελούσε ποινικό αδίκημα και συνεπώς η σύλληψη και κατακράτησή της επί μία ώρα από την αστυνομία ήταν παράνομη. Επίσης, δεν υπήρχε θεσπισμένος κάποιος νόμιμος περιορισμός στην άσκηση των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων της προσφεύγουσας, ώστε να αποκλειστεί η άσκηση αυτών από την αστυνομία. Η Τουρκία καταδικάστηκε να καταβάλει στην προσφεύγουσα το ποσό των 5.000 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική της βλάβη, καθώς και το ποσό των 1.500 ευρώ για τα δικαστικά της έξοδα.
Τα όρια της ελευθερίας του Τύπου (κριτική πολιτικού προσώπου σχετικά με αγορά γης)
(Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 17.9.1, Welsh et Silva Cahna κατά Πορτογαλίας)
Οι προσφεύγοντες κατά τον επίδικο χρόνο ήσαν υποδιευθυντής και διευθυντής αντίστοιχα της σατιρικής εφημερίδας Garajau (Γλαρονάκι). Ο αντιπρόεδρος της τοπικής κυβέρνησης της Μαδέρας τους καταμήνυσε για μια σειρά άρθρων και πρωτοσέλιδο στο περιοδικό που αφορούσε αγορά γης από τον ίδιο. Οι προσφεύγοντες απαλλάχθηκαν πρωτοδίκως και καταδικάστηκαν από το εφετείο για δυσφήμηση, διότι δεν επέτυχαν να αποδείξουν την αλήθεια των ισχυρισμών τους. Παραπονούνται ότι η καταδίκη τους αυτή παραβιάζει το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ που προστατεύει την ελευθερία έκφρασης.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, αφού επισημαίνει τον ρόλο του Τύπου ως «φρουρού της Δημοκρατίας», υπενθυμίζει ότι στην περιοχή της πολιτικής συζήτησης και αντιπαράθεσης, όπου η ελευθερία έκφρασης είναι μεγαλύτερης σπουδαιότητας, τα όρια της παραδεκτής κριτικής είναι ευρύτερα σε σχέση με πολιτικά πρόσωπα ως προς αυτή τους την ιδιότητα και συνεπώς αυτά πρέπει να επιδείξουν μεγαλύτερη ανοχή. Υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες της υπόθεσης και ιδίως ενόψει του ότι η εφημερίδα ήταν σατιρική και ότι κατά τον χρόνο των δημοσιευμάτων οι προσφεύγοντες τελούσαν σε καλή πίστη, κρίνει ότι ο τρόπος με τον οποίο αυτοί χειρίστηκαν την υπόθεση δεν υπήρξε αντίθετος προς τους κανόνες της υπεύθυνης δημοσιογραφίας. Επομένως, συμπεραίνει ότι η καταδίκη των προσφευγόντων παραβιάζει τη δίκαιη ισορροπία μεταξύ της προστασίας του δικαιώματος έκφρασης αυτών και αυτού του φερόμενου ως παθόντος να προστατέψει τη φήμη του. Και κατ’ ακολουθία, η καταδίκη δεν ήταν αναγκαία σε μια δημοκρατική πολιτεία. Καταδίκασε κατόπιν τούτου την Πορτογαλία να καταβάλει στους προσφεύγοντες το ποσό των 5.000 ευρώ για τα δικαστικά τους έξοδα.
Επιβολή «προληπτικής κράτησης», ως μέτρου ασφαλείας
(Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 19.9.2013, H.W. κατά Γερμανίας)
Ο προσφεύγων είναι Γερμανός και το 1997 καταδικάστηκε για αδικήματα, μεταξύ των οποίων και για βιασμό, σε κάθειρξη 9½ ετών. Συγχρόνως καταδικάστηκε από το ίδιο δικαστήριο και σε προληπτική κράτηση, διότι κρίθηκε ότι έπασχε από διαταραχή προσωπικότητας και είχε προδιάθεση τέλεσης σοβαρών αδικημάτων, πράγμα που τον καθιστούσε επικίνδυνο για το κοινό. Αφού εξέτισε την ποινή του λοιπόν και κρατήθηκε άλλα δύο έτη και πλέον, το 2010 διατάχθηκε από δικαστήριο η συνέχιση της προληπτικής του κράτησης.
Ο προσφεύγων παραπονείται ότι παραβιάστηκε το άρθρο 5 παρ. 1 της ΕΣΔΑ (δικαίωμα σε ελευθερία και ασφάλεια), διότι τα γερμανικά δικαστήρια δεν συμμορφώθηκαν προς το χρονικό όριο της τριετίας του νόμου για την προληπτική του κράτηση και επιπλέον έλαβαν την απόφασή τους χωρίς να παραγγείλουν νέα ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, ενόψει του ότι η προηγούμενη ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη επί της επικινδυνότητας του προσφεύγοντος είχε διεξαχθεί πριν από 11½ χρόνια, κρίνει ότι τα εθνικά δικαστήρια όφειλαν να εξασφαλίσουν μια νέα γνωμοδότηση από έναν εξωτερικό πραγματογνώμονα, σχετικά με την ανάγκη εξακολούθησης της προληπτικής του κράτησης. Ως εκ τούτου, η απόφασή τους να μην απολύσουν τον προσφεύγοντα δεν βασίστηκε σε αντικειμενικές εκτιμήσεις. Συνεπώς, δεν υπήρχε πλέον επαρκής αιτιώδης σύνδεσμος για τους σκοπούς της υποπαραγράφου α του άρθρο 5 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, μεταξύ της στέρησης της ελευθερίας του προσφεύγοντος και της συνέχισης της προληπτικής του κράτησης.
Εγινε λοιπόν δεκτή κατά τούτο η προσφυγή και καταδικάστηκε η Γερμανία να καταβάλει στον προσφεύγοντα το ποσό των 5.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική του βλάβη.
