Δίκες μέσα σε σιδερένια κλουβιά
(Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 11.12.2012, Svinarenko & Slyadnev κατά Ρωσίας)
Οι προσφεύγοντες υπήρξαν κατηγορούμενοι για βίαια εγκλήματα και ήταν προσωρινά κρατούμενοι. Μεταφέρθηκαν στο δικαστήριο υπό αστυνομική φρούρηση. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας κάθονταν σε ένα εδώλιο περίκλειστο από τις τέσσερις πλευρές από ένα μεταλλικό κιγκλίδωμα μήκους 255 εκ., πλάτους 150 εκ. και ύψους 225 εκ. με μία θύρα. Η απόσταση μεταξύ των ράβδων (διαμέτρου 10 χιλιοστών) του κιγκλιδώματος ήταν 19 εκ. του μέτρου. Πλησίον του κλωβού φύλασσαν οπλισμένοι αστυνομικοί.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σημειώνει ότι οι προσφεύγοντες διαρκώς φυλάσσονταν από οπλισμένους αστυνομικούς. Σε συνδυασμό δε με τα άλλα μέτρα ασφαλείας που είχαν ληφθεί, λαμβάνοντας υπόψη και την απουσία κάθε μαρτυρίας ικανής να εγείρει σοβαρούς λόγους για φόβο ότι οι προσφεύγοντες θα θέσουν σε κίνδυνο την τάξη και ασφάλεια της δικαστικής αίθουσας ή θα προσφύγουν σε βία ή θα αποδράσουν, κρίνει ότι η τοποθέτησή τους στον κλωβό ενώπιον του ακροατηρίου δεν ήταν δικαιολογημένη. Συνεπώς, καταλήγει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, η εν λόγω μεταχείριση των προσφευγόντων εξευτέλισε αυτούς στα δικά τους μάτια και αυτά του κοινού και τους προκάλεσε συναισθήματα αγωνίας και κατωτερότητας που ισοδυναμούν με εξευτελιστική μεταχείριση. Ως εκ τούτου, υπήρξε παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ. Επίσης, διαπιστώθηκε ότι οι ποινικές διαδικασίες κατά των προσφευγόντων διήρκεσαν συνολικά (δύο βαθμοί δικαιοδοσίας και Ακυρωτικό) άνω των έξι ετών, διάρκεια που το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε υπερβολική για την περίπτωση, και εντεύθεν έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση της αρχής της δίκαιης δίκης με τη μη έκδοση απόφασης εντός εύλογης προθεσμίας. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε τη Ρωσία να πληρώσει σε κάθε προσφεύγοντα 7.500 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική του βλάβη.
Σημ. Ανάλογη περίπτωση αντιμετωπίσθηκε στα ελληνικά δικαστήρια κατά τη δίκη της «17 Νοέμβρη», όπου το δικαστήριο διέταξε την απομάκρυνση του γυάλινου κλωβού, όπου είχαν εντεθεί τα εδώλια των κατηγορουμένων.
Νομικές περιπλοκές από αλλαγή φύλου έγγαμου άνδρα
(Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 13.11.2012, Η. κατά Φινλανδίας)
Η προσφεύγουσα γεννήθηκε άνδρας το 1963. Πάντα αισθανόταν γυναίκα μέσα σε ανδρικό σώμα, αλλά συμβιβάστηκε με την κατάσταση και το 1996 ήλθε εις γάμου κοινωνίαν με γυναίκα. Το 2002 από τον γάμο του απέκτησε τέκνο. Από το 2004 αισθάνθηκε χειρότερα και το 2009 υποβλήθηκε σε επέμβαση αλλαγής φύλου. Αλλαξε το κύριο όνομά της, ανανέωσε το διαβατήριό της και την άδεια οδήγησης. Δεν μπορούσε όμως να αλλάξει και τον αριθμό ταυτότητάς της που έδειχνε ότι ήταν άνδρας, όπως το διαβατήριό της.
Ο ληξίαρχος αρνήθηκε να σημειώσει τη μεταβολή στα επίσημα βιβλία, διότι επί αλλαγής φύλου εγγάμου ο νόμος αξίωνε προς τούτο τη συγκατάθεση του/της συζύγου. Η σύζυγος όμως της προσφεύγουσας δεν έδινε τη συγκατάθεσή της, διότι ο γάμος τους θα περιέπιπτε σε σύμφωνο συμβίωσης. Τα διοικητικά δικαστήρια της χώρας, στα οποία κατέφυγε η προσφεύγουσα, δεν τη δικαίωσαν.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δέχθηκε ότι εν προκειμένω η εμφαινόμενη στα επίσημα βιβλία ένδειξη του φύλου της προσφεύγουσας, ως άνδρα, μετά την εγχείρηση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Παρ’ όλα αυτά, δεν δέχθηκε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ (σεβασμός του ιδιωτικού και οικογενειακού βίου) της προσφεύγουσας, αφού το νομικό σύστημα της Φινλανδίας με την εισαγωγή του κριτηρίου της συναίνεσης της συζύγου της προσφεύγουσας δεν ενέχει στοιχεία που να διαταράσσουν τη δίκαιη ισορροπία μεταξύ των αντιτιθέμενων συμφερόντων του σεβασμού του ιδιωτικού βίου της προσφεύγουσας και των γενικότερων συμφερόντων της κοινωνίας για την προστασία του θεσμού του γάμου. Ετσι, απέρριψε την προσφυγή.
Αμφισβήτηση αμεροληψίας δικαστή που μετείχε σε συναφή υπόθεση
(Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 27.11.2012, Golumbovic κατά Κροατίας)
Ο προσφεύγων ήταν καθηγητής της φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Ζάγκρεμπ. Τον Μάρτιο του 1994 τέθηκε από τον πρύτανη της Σχολής σε διαθεσιμότητα για περίοδο 6 μηνών, με την αιτιολογία ότι οι υπηρεσίες του ήσαν περιττές και τον Μάρτιο του 1995 του κατήγγειλαν τη σύμβαση. Ασκησε δύο ξεχωριστές αγωγές για τα συμβάντα αυτά. Και οι δύο αγωγές τελικά, έπειτα από παλινδρομήσεις τους από το δικαστήριο του πρώτου, σ’ αυτό του δεύτερου βαθμού, απορρίφθηκαν.
Κατά την εκδίκαση της μιας από τις υποθέσεις του στο εφετείο, μετείχε στη σύνθεση και δικαστής που στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, όταν δίκαζε την άλλη υπόθεση του προσφεύγοντος, είχε μετάσχει ως πρόεδρος του δικαστηρίου του πρώτου βαθμού που είχε λάβει δυσμενή για τον προσφεύγοντα απόφαση. Υπό τα περιστατικά αυτά, τα Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δέχθηκε ότι ο προσφεύγων είχε αντικειμενικούς λόγους να αμφιβάλλει για την αμεροληψία του εφετείου, λόγω της συμμετοχής του δικαστή αυτού.
Κατόπιν τούτων, διαπίστωσε παραβίαση του άρθρ. 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ, δέχθηκε την προσφυγή και επιδίκασε στον προσφεύγοντα ποσό 3.000 ευρώ ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική του βλάβη και ποσό 3.000 για τα δικαστικά του έξοδα.
Καταδίκη Τούρκων δημοσιογράφων για δημοσιεύματα που αφορούν το ΡΚΚ
(Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, απόφ. της 27.11.2012, Bayar & Gübrüz κατά Τουρκίας)
Οι προσφεύγοντες είναι αντίστοιχα ιδιοκτήτης και αρχισυντάκτης ημερήσιας εφημερίδας στην οποία δημοσιεύθηκαν δύο άρθρα με τίτλους «Το ΡΚΚ αναδιοργανώθηκε» και «Πρέπει να βρεθεί μια ειρηνική λύση». Το πρώτο αφορούσε συνέντευξη μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής κλάδου του ΡΚΚ και το δεύτερο δήλωση του αρχηγού του ΡΚΚ Οτσαλάν.
Οι προσφεύγοντες διώχθηκαν ποινικά και καταδικάσθηκαν από το δικαστήριο των εφετών σε χρηματικές ποινές, αντίστοιχες με 214 ευρώ έκαστος. Ασκησαν αναίρεση, η οποία απορρίφθηκε λόγω του ποσού της χρηματικής ποινής που δεν υπερέβαινε το ποσό σε λίρες αντίστοιχο των 900 ευρώ.
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι τα επίδικα δημοσιεύματα δεν περιείχαν έκκληση σε χρήση βίας, ένοπλης αντίστασης ή ρητορική μίσους, βασικό στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη. Τα δε κίνητρα των εθνικών δικαιοδοσιών που καταδίκασαν τους προσφεύγοντες, δεν υπήρξαν επαρκή για να δικαιολογήσουν την παρέμβαση στο δικαίωμα ελεύθερης έκφρασης των ενδιαφερομένων. Διαπιστώνεται συνεπώς παραβίαση του δικαιώματος ελευθερίας έκφρασης που προστατεύεται από το άρθρο 10 της ΕΣΔΑ.
Περαιτέρω το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δέχθηκε ότι εφόσον κατά το τουρκικό δικονομικό δίκαιο ο εισαγγελέας έχει το δικαίωμα αναιρέσεως κατά κάθε απόφασης ακόμη και ευνοϊκής για τον κατηγορούμενο, ενώ στους προσφεύγοντες εν προκειμένω δεν επιτρέπεται η αναίρεση λόγω της μικρής χρηματικής ποινής, οι τελευταίοι τίθενται σε μειονεκτική θέση έναντι της εισαγγελικής αρχής και η παρεμβολή για τον κατηγορούμενο της προϋπόθεσης του ύψους της ποινής για την άσκηση του ενδίκου μέσου δεν είναι συμβατή με την αρχή της ισότητας των όπλων που στις ποινικές υποθέσεις είναι πιο αυστηρή για την πραγμάτωση της δίκαιης δίκης. Ως εκ τούτου υπήρξε παραβίαση της αρχής της δίκαιης δίκης (άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ).
Κατόπιν τούτων το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε την Τουρκία να πληρώσει σε καθέναν από τους προσφεύγοντες το ποσό των 7.800 ευρώ, ως χρηματική ικανοποίηση για την ηθική τους βλάβη και ποσό 720 ευρώ από κοινού για τα δικαστικά τους έξοδα.
Σημ. Η απόφαση αυτή σχετικά με το δικαίωμα άσκησης ενδίκων μέσων από τον κατηγορούμενο, αν αυτά επιτρέπονται χωρίς περιορισμούς για τον εισαγγελέα, θα προκαλέσει αναστάτωση στο δικό μας ποινικό δικονομικό σύστημα.
