ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Ο γιγάντιος πλάτανος της πλατείας Ναυαρίνου στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, που σκιάζει την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου του Γαλεριανού Αυτοκρατορικού Συγκροτήματος, βρίσκεται στην ίδια θέση τα τελευταία διακόσια χρόνια περίπου. Πρόκειται για ένα από τα πολλά δέντρα – μνημεία που απαντώνται σε ελληνικές πόλεις και χωριά, συνυφασμένα με το τοπίο, την παράδοση, την ιστορία κάθε τόπου. Ωστόσο, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου το παραμικρό δεντράκι καταγράφεται, αριθμείται και παρακολουθείται συστηματικά, εδώ απουσιάζει η μέριμνα για την καταχώρισή τους σε ειδικό μητρώο μνημειακών δέντρων.
Η «περιπέτεια»
Αφορμή για τη σχετική πρόταση που διατυπώνουν ειδικοί επιστήμονες στάθηκε η «περιπέτεια» του υπεραιωνόβιου πλατάνου της πλατείας Ναυαρίνου. Το δέντρο είχε υποστεί ζημιές, καθώς τα τελευταία χρόνια τα τεράστια κλαδιά του έσπαζαν με τους ισχυρούς ανέμους λόγω βάρους και σήψης, με αποτέλεσμα να καταστεί επικίνδυνο για τους πεζούς αλλά και για τη μακροημέρευσή του. Με πρωτοβουλία της ΙΣΤ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων, που επισήμανε την επικινδυνότητα αλλά και τον ιστορικό του χαρακτήρα, ο Δήμος Θεσσαλονίκης προχώρησε στη στοχευμένη κλάδευσή του σε συνεργασία με τον αναπληρωτή καθηγητή Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΠΘ κ. Θεοχ. Ζάγκα, που ειδικεύεται στην αστική δασοκομία και παλαιότερα είχε συμβάλει στη συντήρηση των «διατηρητέων» πλατανιών της οδού Βαφοπούλου και υπεραιωνόβιας φτελιάς στην οδό Μαρτίου στην Αν. Θεσσαλονίκη. Στόχος ήταν να μην αλλοιωθεί η μορφή του, αλλά να ελαφρύνουν κατά μερικούς τόνους βιομάζας τα κλαδιά του και να θωρακιστεί από έντομα με την επάλειψη ειδικών παρασκευασμάτων στις «πληγές» του. Η όλη προσπάθεια ξεχωρίζει και επειδή βρίσκεται στον αντίποδα της συνηθισμένης πρακτικής κλαδέματος των δενδροστοιχιών της Θεσσαλονίκης, που στο πρόσφατο παρελθόν είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση 150 πανεπιστημιακών (δασολόγοι, γεωπόνοι κ.ά.) και πολλών πολιτών, οι οποίοι με ενυπόγραφη επιστολή διαμαρτυρίας προς τον δήμο ζητούσαν επιστημονική προσέγγιση στη φροντίδα του αστικού πρασίνου. «Τα δέντρα μεγάλης ηλικίας εντός πόλεων, που συνδέονται με την ιστορία και το τοπίο μιας γειτονιάς, πρέπει να έχουν διαφορετική μεταχείριση από τα υπόλοιπα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν είναι όλα τα δέντρα σημαντικά για τη βιωσιμότητα μιας πόλης», τόνισε ο κ. Ζάγκας, πρόεδρος της Ελληνικής Δασολογικής Εταιρείας και αντιπρόεδρος του Σωματείου «Φίλοι του Πρασίνου Θεσσαλονίκης». Πόσω μάλλον σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα, τονίζει ο ίδιος, όπου το αστικό πράσινο ούτε κατά διάνοια προσεγγίζει το κατώτατο όριο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (8 – 10 τ.μ. πρασίνου ανά κάτοικο), με 2,7 τ.μ. να αναλογούν σε κάθε Θεσσαλονικιό και 2,8 τ.μ. σε κάθε Αθηναίο.
Τα μνημειακά δέντρα της Θεσσαλονίκης, κατά τον ίδιο, βρίσκονται σε μεγάλη πληθώρα και διάσπαρτα σε όλη την πόλη, ενώ ένα από αυτά είναι και ο πλάτανος της πλατείας του Λευκού Πύργου στην παραλία της Θεσσαλονίκης, για τον οποίο επίσης προγραμματίζεται ειδική περιποίηση.
Ειδικό μητρώο
Απαραίτητη προϋπόθεση, ωστόσο, για τη συστηματική φροντίδα του συνόλου των μνημειακών αστικών δέντρων, επισημαίνει ο κ. Ζάγκας, είναι η σύσταση ειδικού μητρώου. «Θα μπορούσαν έτσι να τύχουν καλύτερης προσοχής με λιγότερο κόπο», παρατήρησε. Το υπουργείο Περιβάλλοντος, πρόσθεσε, πρέπει να επιληφθεί συνολικά των μνημείων της ελληνικής Φύσης, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται μνημειακά δέντρα, όπως ο πλάτανος της Τσαγκαράδας Πηλίου κι εκείνος της Μεσοκώμης Ευρυτανίας, που προσφέρουν τη σκιά τους για περισσότερα από χίλια χρόνια. Προς στιγμήν, πάντως, ο Δήμος Θεσσαλονίκης προχωράει στην κατάρτιση του μητρώου αστικών δέντρων. Μέχρι σήμερα έχει καταγραφεί το 40% του συνόλου των 50.000 δέντρων του δήμου, σύμφωνα με στοιχεία της Αντιδημαρχίας Πρασίνου.
