Σε μια περιφερειακή μητρόπολη με πληθυσμό 1,2 εκατομμυρίων κατοίκων, η οποία θα επεκτείνεται «χαλαρά» από τη Χαλκιδική έως το Κιλκίς και τη βόρεια Πιερία θα εξελιχθεί η Θεσσαλονίκη έως το 2022. Στο σενάριο αυτό θα βασιστεί και το νέο ρυθμιστικό σχέδιο της πόλης, η αρχική φάση του οποίου δόθηκε χθες για διαβούλευση. Κύριοι στόχοι στον προγραμματισμό της πόλης για την επόμενη 15ετία θα είναι η ενθάρρυνση της αποκέντρωσης πληθυσμού από το πολεοδομικό συγκρότημα στις περιαστικές περιοχές, η απομάκρυνση των οχλουσών δραστηριοτήτων μέσα από την πόλη και η αύξηση των κοινόχρηστων χώρων και του πρασίνου.
Το προηγούμενο, ξεπερασμένο πλέον, ρυθμιστικό σχέδιο της πόλης θεσμοθετήθηκε το 1985, παράλληλα με την ίδρυση του Οργανισμού Ρυθμιστικού Σχεδίου Θεσσαλονίκης (ΟΡΘΕ). Μετά από 25 χρόνια, η δυναμική της πόλης έχει κατά πολύ υπερβεί τα όρια του πολεοδομικού συγκροτήματος. «Η Θεσσαλονίκη έχει επεκταθεί προς όλες τις κατευθύνσεις και έχει ενσωματώσει άλλοτε κοντινούς τουριστικούς οικισμούς, όπως η Περαία και η Αγία Τριάδα», εξηγεί στην «Κ» ο κ. Νίκος Καλογήρου, πρόεδρος του τμήματος Αρχιτεκτόνων του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. «Αντίθετα με την Αθήνα, το κέντρο της Θεσσαλονίκης συγκράτησε τον πληθυσμό του. Ωστόσο, με τις διαδοχικές «αναπλάσεις» μεταβάλλεται σε θεματικό πάρκο όπου επικρατούν οι χρήσεις ψυχαγωγίας και απομακρύνεται το εμπόριο. Η ταχύτερη επέκταση της πόλης γίνεται προς τα ανατολικά. Οι δειλές επεκτάσεις του προηγούμενου ρυθμιστικού οδήγησαν στο να δημιουργηθεί μια πυκνή αστική περιοχή… αλά ελληνικά, δηλαδή χωρίς σχέδιο και υποδομές!».
Ο πληθυσμός της ευρύτερης περιοχής της Θεσσαλονίκης αυξήθηκε την τελευταία ραγδαία, κατά 21,37%, αποδυναμώνοντας ταυτόχρονα τα υπόλοιπα πολεοδομικά κέντρα της περιφέρειας. «Η πραγματική πόλη δεν είναι ο δήμος Θεσσαλονίκης, αλλά ολόκληρη η λεκάνη της κεντρικής Μακεδονίας», λέει ο κ. Καλογήρου. «Ο στόχος του προηγούμενου ρυθμιστικού σχεδίου για συγκράτηση του πληθυσμού αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ρεαλιστικός».
Τρία διαφορετικά σενάρια
Το νέο ρυθμιστικό σχέδιο, που εκπονείται από ομάδα επιστημόνων για λογαριασμό του ΥΠΕΧΩΔΕ εξετάζει τρία διαφορετικά σενάρια για την έκταση της ζώνης επιρροής του, φθάνοντας, στην πιο διευρυμένη περίπτωση, να περιλαμβάνει μεγάλο μέρος των νομών Κιλκίς, Χαλκιδικής, Ημαθίας, Πιερίας και Πέλλας. Πρόκειται για την περιοχή που είναι σήμερα σε άμεση ζωτική σχέση με το κυρίως πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης.
Ως στόχο το νέο ρυθμιστικό θέτει την αποθάρρυνση εισροής πληθυσμού στην ευρύτερη περιοχή Θεσσαλονίκης (ανεδαφικός στόχος, σύμφωνα με τον κ. Καλογήρου) και την ενθάρρυνση της αποκέντρωσης του πληθυσμού από το πολεοδομικό συγκρότημα στην περιαστική ζώνη. Επίσης την αποκατάσταση της σχέσης της πόλης με τον Θερμαϊκό Κόλπο, την προστασία και ανάδειξη των ορεινών όγκων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής με ανακατανομή λειτουργιών και δραστηριοτήτων. Το νέο σχέδιο θα περιλαμβάνει την επέκταση του σχεδίου πόλης στις διαμορφωμένες περιοχές αυθαιρέτων, με στόχο την ενσωμάτωσή τους στον πολεοδομικό ιστό.
Τέλος, όσον αφορά την οικονομική δραστηριότητα, το νέο ρυθμιστικό θα εξετάσει τις δυνατότητες απομάκρυνσης οχλουσών δραστηριοτήτων από κατοικημένες περιοχές, αλλά και τη διατήρηση των αγροτικών περιοχών. «Ενα σημαντικό ζήτημα είναι η μεγάλη έλλειψη υποδομών της πόλης», λέει ο κ. Καλογήρου. «Ωστόσο σε επιτυχημένα παραδείγματα πόλεων, όπως η Βαρκελώνη, η αλλαγή προήλθε από μελέτες αστικού σχεδιασμού. Οι μικροπολεοδομικές ρυθμίσεις, όπως οι παρεμβάσεις ακόμα σε και επίπεδο συγκεκριμένων κτιρίων είναι ιδιαίτερα κρίσιμες».
