ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. Οι εικόνες ως φορείς θεολογικών μηνυμάτων δίνουν μια πρωτότυπη διάσταση στο νέο Εκκλησιαστικό Μουσείο που ίδρυσε η Ιερά Μητρόπολη Θεσσαλονίκης στην έδρα της. Είναι το πρώτο μουσείο στην Ελλάδα που στήθηκε βάσει της σύγχρονης επιστημονικής μουσειολογίας για να αντιμετωπίσει την εκκλησιαστική τέχνη μέσα από τη θεολογική οπτική, διατρέχοντας ταυτόχρονα την πνευματική και χριστιανική ζωή της βυζαντινής και μεταβυζαντινής Θεσσαλονίκης. Περισσότερες απο 200 εικόνες που χρονολογούνται από τον 14ο ώς τον 19ο αιώνα έχουν επιλεγεί για να κοινωνήσουν το ορθόδοξο δόγμα με κατανοητό και εύληπτο τρόπο. Βασικός πυρήνας του μουσείου αποτέλεσε μια άγνωστη στο κοινό έκθεση συλλογής εικόνων που συγκέντρωνε απο το 1977 ο μακαριστός μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Παντελεήμων.
Η μικρή συλλογή εμπλουτίστηκε με εικόνες που παραχώρησαν ιεροί ναοί της πόλης για να στηρίξουν τη θεματολογία της μόνιμης έκθεσης. Μια πλειάδα επιστημόνων (θεολόγοι, βυζαντινολόγοι, μουσειολόγοι αρχιτέκτονες) επιστρατεύτηκαν για να προσεγγίσουν μέσω των αγίων εικόνων, της υμνογραφίας και των ιερών ευαγγελίων, την Ορθόδοξη Θεολογία. Το νέο εκκλησιαστικό μουσείο εγκαινιάζει σήμερα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κάρολος Παπούλιας που βρίσκεται στη Θεσσαλονίκη με αφορμή τις τριήμερες εορταστικές εκδηλώσεις.
Σε ένα χώρο 250 τ.μ. η μουσειολογική μελέτη του καθηγητή Αρχιτεκτονικής στο ΑΠΘ κ. Π. Τζώνου, αναδεικνύει τις σύνθετες δογματικές αλήθειες της Ορθοδοξίας μέσα από τις ενότητες «H εικόνα στο σώμα της Εκκλησίας», «Το σύμβολο της πίστεως και η εικόνα», «Τα μετά το Βυζάντιο», «Εκκλησία Κυρίου, εκκλησία πιστών» και «Ιερά Μητρόπολις της αγιοτόκου Θεσσαλονίκης».
Επίκεντρο της μόνιμης έκθεσης αποτελεί το Σύμβολο της Πίστεως, εξηγεί η καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης και Μουσειολογίας στο ΑΠΘ κ. Ματούλα Σκαλτσά ως επικεφαλής της ομάδος για τη μουσειολογική μεταγγραφή των κειμένων που έγραψε ο επίκουρος καθηγητής Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης στο ΑΠΘ κ. Α.Σέμογλου.
Γύρω από το σύμβολο της Πίστεως, περιστρέφονται οι ενότητες με αναφορές στην εικονογράφηση του Χριστού, της Παναγίας, του δωδεκάορτου των Αγίων με τα βασικά στοιχεία του ορθόδοξου δόγματος που είναι η θεία ενανθρώπιση (Παναγία και ζωή του Χριστού). Η θεματογραφία και η τεχνοτροπία των εικόνων της Εκκλησίας μας, ερμηνεύεται μέσω της ορθόδοξης θεολογίας.
Σε ειδική ενότητα ο επισκέπτης παρακολουθεί τη μετάβαση απο το βυζαντινό πρότυπο με την εισαγωγή των δυτικών στοιχείων κατά τη μεταβυζαντινή εποχή, το ναζαρινό στυλ και την επιστροφή της γενιάς του ’30 σε παλαιότερα βυζαντινά πρότυπα.
Τη συλλογή των εικόνων πλαισιώνουν άμφια και λειτουργικά σκεύη, ένα κατανυκτικό παρεκκλήσι που στήθηκε σε πλήρη αναπαράσταση, αλλά και ένας χάρτης της πόλης που σχεδίασε ο ομότιμος καθηγητής Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ κ. Νικ. Μουτσόπουλος. Από τα εκθέματα ξεπηδά η ιστορία της Ιεράς Μητρόπολης Θεσσαλονίκης που είναι συνυφασμένη με την ιστορία της «αγιοτόκου» Θεσσαλονίκης, τον μεγαλομάρτυρα Αγιο Δημήτριο, τους υπερ τριακοσίους αγίους της και την πλειάδα των αγίων σοφών Πατέρων της Εκκλησίας που έδρασαν στην πόλη και επηρέασαν ευεργετικά την χριστιανική και πνευματική της ζωή.
