Και ενώ απομένουν περίπου δέκα ημέρες μέχρι το τέλος του μήνα, τα επιστημονικά στοιχεία ήδη μιλούν ξεκάθαρα για τον πιο βροχερό Σεπτέμβριο που έζησε η Αττική τον τελευταίο αιώνα. H ραγδαία αυτή αύξηση των βροχοπτώσεων και οι καταστροφές που προκάλεσαν οι συνεπακόλουθες πλημμύρες έκαναν και τους πιο δύσπιστους να συνειδητοποιήσουν το προφανές: ότι κάτι δεν πάει καλά. Το κλίμα αλλάζει, όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά και σε ολόκληρο τον πλανήτη και τα πρώτα σημάδια αυτών των αλλαγών μόνο φόβο μπορούν να προκαλούν για το τι πρόκειται να επακολουθήσει…
Οι καιρικές συνθήκες του τελευταίου μήνα στην Αττική έβαλαν στο καθημερινό μας λεξιλόγιο την έκφραση «ακραία καιρικά φαινόμενα». «Οι βροχές του Σεπτεμβρίου είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα», λέει στην «K» ο διευθυντής του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Δημ. Λάλας. «Μέχρι στιγμής είχαμε 211 χιλιοστά βροχής και ο μήνας δεν έχει τελειώσει. H προηγούμενη μεγαλύτερη τιμή είχε σημειωθεί τον Σεπτέμβριο του 1949 και ήταν 144 χιλιοστά, ενώ η μέση ετήσια βροχόπτωση στην Αττική δεν ξεπερνά συνολικά τα 400 χιλιοστά. Είναι προφανές ότι ζήσαμε έναν ακραίο Σεπτέμβριο. Δεν είναι όμως η μόνη μεταβολή που έχει γίνει αισθητή στη χώρα μας. H μέση θερμοκρασία της προηγούμενης δεκαετίας ήταν η υψηλότερη του αιώνα».
Η Βαλκανική
Η εικόνα, λοιπόν, αλλάζει και οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το μέλλον. «Οι εκτιμήσεις για τη νότια Βαλκανική είναι οι εξής: η μέση βροχόπτωση θα μειωθεί κατά 12% έως το 2050 και κατά 24% έως το 2100. Ταυτόχρονα, η μέση ετήσια θερμοκρασία θα αυξηθεί 1-1,7 βαθμούς τα επόμενα πενήντα χρόνια και 2,2-3,6 βαθμούς μέσα στα επόμενα εκατό», εξηγεί ο κ. Λάλας.
«Για τους επιστήμονες, υπάρχει μια νοητή γραμμή από τη Βαρκελώνη έως τη Θεσσαλονίκη. Επάνω από αυτή τη γραμμή θα αυξηθεί η ζέστη, αλλά και οι βροχοπτώσεις. Κάτω από αυτή τη γραμμή θα μειωθεί η βροχή και θα αυξηθεί η θερμοκρασία. Το στοίχημα είναι σε ποια πλευρά της νοητής αυτής γραμμής θα βρεθούμε τελικά. Το κλίμα στη νότια Βαλκανική, σύμφωνα με τις μέχρι τούδε εκτιμήσεις θα πλησιάσει εκείνο του νότιου Λιβάνου ή της Αιγύπτου».
Στον κόσμο
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα που έζησε πρόσφατα η Αττική μοιάζουν… αμελητέα, σε σχέση με τα αντίστοιχα σε άλλες γωνιές του πλανήτη. «Τα τελευταία τριάντα χρόνια έχουμε παρατηρήσει αύξηση της συχνότητας εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινομένων. Στο συμπέρασμα αυτό οδηγούν οι εκτιμήσεις επιστημόνων, αλλά και των ασφαλιστικών εταιρειών που καλούνται κάθε φορά να αποζημιώσουν τους πληγέντες», εξηγεί στην «K» ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και διευθυντής του Παγκόσμιου Κέντρου Χαρτογράφησης Οζοντος του OHE κ. Χρήστος Ζερεφός. «Δυστυχώς, τις τρεις τελευταίες δεκαετίες έχουμε δει πολύ ακραίες τιμές: ρεκόρ στους ρυθμούς θέρμανσης του πλανήτη, ρεκόρ στις ξηρασίες, ρεκόρ στις πλημμύρες…».
Δραματικές μεταβολές είναι ήδη σε εξέλιξη. «H εικόνα είναι απογοητευτική. Από το ’70 όλη η περιοχή από τη Βόρεια Αφρική έως το Αφγανιστάν πλήττεται από παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας. Ήδη έχουμε τους πρώτους «οικολογικούς μετανάστες», αλλά και σοβαρές διαμάχες για το νερό. Ταυτόχρονα η θερμοκρασία ανεβαίνει, όχι μόνο στον αέρα των βόρειων και νοτίων περιοχών της γης, αλλά και στους ωκεανούς.
Τα τελευταία παγόβουνα που ξεκόλλησαν και έλιωσαν είχαν μέγεθος όσο η μισή Κύπρος! Επίσης, σαν αποτέλεσμα των ανθρωπίνων παρεμβάσεων, λίμνες ή λεκάνες απορροής που ήταν υπερυψωμένες (π.χ. στην Κίνα) γεμίζουν από προσχώσεις και υπερχειλίζουν εύκολα, πλημμυρίζοντας τις κοιλάδες.
Περιοχές με ραγδαία οικονομική ανάπτυξη, όπως η νοτιοανατολική Ασία έχουν πλέον σημαντικές εκλύσεις ρύπων και ορατά πλέον τα σημάδια υποβάθμισης του περιβάλλοντος, ενώ στη Λατινική Αμερική κάθε χρόνο τα τροπικά δάση αποψιλώνονται σε έκταση ανάλογη με εκείνη της Κρήτης. Όπως καταλαβαίνετε, η κατάσταση είναι δύσκολη».
Τα σημάδια είναι πλέον ορατά σε κάθε γωνιά του πλανήτη. «H ανθρώπινη παρέμβαση έκανε τη γη λιγότερο φιλόξενη», λέει ο κ. Ζερεφός. «Από τη μια πλευρά, τα έμβια όντα λούζονται από επικίνδυνες ακτινοβολίες και από την άλλη αυξάνονται συνεχώς οι ακραίες καταστάσεις που έχουν κόστος άμεσα ή έμμεσα σε ανθρώπινες ζωές. Πιστεύω ότι η Φύση σύντομα θα μας οδηγήσει με θεαματικό τρόπο να καταλάβουμε ότι η ανάπτυξη της οικονομίας δεν μπορεί να έχει μεγαλύτερη προτεραιότητα από το περιβάλλον. Σκεφθείτε τι πρόκειται να γίνει εάν τα δισεκατομμύρια των κατοίκων Κίνας και Ινδίας ακολουθήσουν το δυτικό μοντέλο οικονομίας και ζωής».
«Δεν είναι δυνατόν να επεμβαίνουμε με τέτοιο τρόπο στη Φύση», προσθέτει ο κ. Λάλας. «Οταν οι λειτουργίες της Φύσης επηρεάζονται, τότε μεταβάλλονται και οι ισορροπίες, οι οποίες δεν γνωρίζουμε πλέον ποιες θα είναι. Αλλάζουμε, και καλό θα είναι να το συνειδητοποιήσουμε γρήγορα, ώστε να υπάρξει πίεση διεθνώς για τη λήψη μέτρων».
