Δύο χρόνια παρακολουθήσεων, δύο χρόνια σχεδιασμού χτυπημάτων, δύο χρόνια σημαντικής δράσης της «17 Νοέμβρη» στη συμπρωτεύουσα, η οποία δεν έγινε από κανέναν αντιληπτή. Οπως αποκαλύπτει σήμερα η «K», ολόκληρη η χώρα έζησε εν αγνοία της για δύο ολόκληρα χρόνια στη σκιά ενός εφιάλτη, υπό την απειλή ενός τρομοκρατικού χτυπήματος τόσο «δυναμικού», που κυριολεκτικά θα μπορούσε να τα τινάξει όλα στον άερα, να θέσει υπό κηδεμονία ολόκληρη την Ελλάδα, να διαταράξει τις διεθνείς σχέσεις της χώρας, να έχει συνέπειες ασύλληπτες, που κανείς δεν θέλει ούτε να τις σκεφτεί.
Από το 1990 ώς το 1992, όπως αποκαλύπτεται μέσα από υλικό που εντοπίσθηκε και κατασχέθηκε στη γιάφκα της οδού Δαμάρεως, η «17 Νοέμβρη» είχε θέσει υπό παρακολούθηση μια σειρά από στόχους στη συμπρωτεύουσα, καταγράφοντας με φοβερές λεπτομέρειες, οτιδήποτε θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο σε περίπτωση που αποφασιζόταν χτύπημα. Οπως εκτιμούν τώρα οι διωκτικές αρχές, οι οποίες, αξίζει να επαναληφθεί, εκείνη την περίοδο δεν είχαν αντιληφθεί το παραμικρό, η τρομοκρατική οργάνωση προγραμμάτιζε επέκταση της δράσης της στη συμπρωτεύουσα, σε μια εποχή πολύ ευαίσθητη για τα εθνικά θέματα, πιθανότατα παίρνοντας αφορμή από αυτά ακριβώς.
Για να γίνει πλήρως κατανοητό το τι θα μπορούσε να κάνει η «17 Νοέμβρη» στη Θεσσαλονίκη, το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, πρέπει να αναλυθούν μερικά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και να παρατεθούν στοιχεία για τη φυσιογνωμία και τις δυνατότητες της οργάνωσης εκείνη την περίοδο και, παράλληλα, να «αναγνωσθούν» αυτά μέσα στο ιδιαίτερο καθεστώς που επικρατούσε σε ολόκληρα τα Βαλκάνια.
Οι δυνατότητες
Στις αρχές του 1990, λοιπόν, η «17 Νοέμβρη» είναι μια οργάνωση με αξιόλογο επιχειρησιακό δυναμικό και με ιδιαίτερα πλούσιο εξοπλισμό. Τι δυνατότητες είχε αυτή η οργάνωση; «Κυριολεκτικά μπορούσαν να κάνουν τα πάντα», εκτιμούν σήμερα αξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ., συνεκτιμώντας, μεταξύ άλλων, τις δυνατότητες που έδωσαν στην οργάνωση οι ρουκέτες. H μοναδική ενέργεια που είχε υψηλό ρίσκο για την «17 Νοέμβρη» θα ήταν μια απαγωγή. Προφανώς οι επικεφαλής της οργάνωσης είχαν από νωρίς αντιληφθεί τους κινδύνους ενός τέτοιου εγχειρήματος και δεν το έπραξαν ποτέ.
Αυτή λοιπόν είναι η εικόνα και η επιχειρησιακή δυνατότητα της οργάνωσης στις αρχές του 1990. Είναι η εποχή που στα βόρεια σύνορα της χώρας συμβαίνουν κοσμογονικές αλλαγές. Καθεστώτα καταρρέουν εν μία νυκτί, η απειλή εμφυλίων συρράξεων πλανάται πάνω από τη Γιουγκοσλαβία και θα γίνει πραγματικότητα. Στην Αλβανία θα επικρατήσει κυριολεκτικά το χάος. Στην επικαιρότητα κάνουν την εμφάνισή τους μείζονα εθνικά θέματα. Μέχρι τότε στην Ελλάδα γινόταν λόγος για εθνικά θέματα σχεδόν αποκλειστικά σε σχέση με την Τουρκία. Μέσα στη ρευστότητα της κατάστασης που επικρατεί στη Βαλκανική, αναδύονται νέα ζητήματα ή επανεμφανίζονται παλιά, τα οποία βρίσκονταν σε κατάσταση «ύπνωσης» θα μπορούσε κανείς να πει, για περισσότερο από μισόν αιώνα.
Μέσα από αυτό το πρίσμα, τα μάτια όλων δείχνουν να είναι στραμμένα στον Βορρά. Οι εξελίξεις είναι εκεί. Και η Θεσσαλονίκη είναι στο επίκεντρό τους. Τότε και για λόγους που δεν έχουν ακόμη γίνει απόλυτα κατανοητοί, η «17 Νοέμβρη» αποφασίζει να «δραστηριοποιηθεί» στην συμπρωτεύουσα. Ουσιαστικά, φαίνεται ότι αποφασίζει μεταστροφή στους στόχους της ως οργάνωση, στην αιτιολόγηση της ύπαρξής της. Σταδιακά τα εθνικά θέματα κάνουν την εμφάνισή τους και μέσα από τις προκηρύξεις.
Ας μείνουμε όμως για λίγο εκεί στα μέσα του 1990. Λίγο πριν φαίνεται να αποφασίζεται η επέκταση των δραστηριοτήτων της οργάνωσης στη Θεσσαλονίκη. Ανατίθεται στους αδελφούς Ξηρού και στον δάσκαλο Κωνσταντίνο Τέλιο η παρακολούθηση συγκεκριμένων στόχων. Στην αποστολή αυτή βοηθά και ο Πάτροκλος Τσελέντης.
Οπως προκύπτει τώρα από τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους οι διωκτικές αρχές, για δύο ολόκληρα χρόνια πραγματοποιήθηκαν μια σειρά από παρακολουθήσεις διαφόρων στόχων, φαινομενικά ασύνδετων μεταξύ τους. Εάν όμως όλα τα στοιχεία συνεκτιμηθούν, η εικόνα που προκύπτει θυμίζει εφιαλτικό σενάριο.
Η προετοιμασία
Η διετής προετοιμασία δείχνει ότι η «17 Νοέμβρη» ετοιμαζόταν να κάνει «δυναμικά» την εμφάνισή της στη συμπρωτεύουσα με μια σειρά χτυπημάτων, που θα άφηναν βαθιά το σημάδι τους σε ολόκληρη τη χώρα και δεν αποκλείεται, εφόσον υπήρχε κατάληξη των σχεδίων, να υποθήκευαν το ίδιο το μέλλον της.
Τι περιελάμβαναν οι παρακολουθήσεις και ποιος ήταν ο τελικός στόχος; Είναι ένας δύσκολος γρίφος, στον οποίο θα αργήσει πιθανότατα να δοθεί απάντηση. Από τα στοιχεία που έχουν στα χέρια τους οι διωκτικές αρχές, προκύπτει μια σειρά από συμπεράσματα. Το βασικότερο είναι ότι η οργάνωση θα ανέπτυσσε όλη την γκάμα της δραστηριότητάς της στη Θεσσαλονίκη, χτυπώντας με βόμβες, ρουκέτες και, πιθανότατα, με ανθρώπινο στόχο. Επιπλέον, μετά την επιτυχημένη προϋπηρεσία στην Αθήνα, είχε προγραμματίσει και κλοπή οπλισμού.
Ας αρχίσουμε από αυτό το τελευταίο. Στη Θεσσαλονίκη τη διετία 1990-1992 τα μέλη της «17 Νοέμβρη» είχαν παρακολουθήσει για μεγάλα χρονικά διαστήματα πέντε Αστυνομικά Τμήματα. Ανάμεσά τους το 4ο Αστυνομικό Τμήμα Αγίου Δημητρίου, στο κέντρο της πόλης και το 16ο Αστυνομικό Τμήμα Ευόσμου. Αποσπάσματα από την παρακολούθηση του Τμήματος Ευόσμου, όπως αυτή κατεγράφη από τα ίδια τα μέλη της οργάνωσης, δημοσιεύει σήμερα, μεταξύ άλλων η «Κ».
Πολυτελή αυτοκίνητα
Εκτιμάται ότι οι παρακολουθήσεις των συγκεκριμένων Αστυνομικών Τμημάτων είχαν τελικό σκοπό την επιλογή του πλέον καταλλήλου για εισβολή και κλοπή οπλισμού, στα πρότυπα της ανάλογης ενέργειας στο Αστυνομικό Τμήμα Βύρωνα.
Ενα άλλο ντ.οκουμέντο που παρουσιάζει σήμερα η «K» περιγράφει τον εντοπισμό πολυτελών αυτοκινήτων από τα μέλη της οργάνωσης. Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι τα αυτοκίνητα αυτά επρόκειτο να αποτελέσουν στόχο βομβιστικών επιθέσεων, καθώς οι τρομοκράτες θα τοποθετούσαν σε αυτά «καλάθια».
Ενδιαφέρον στοιχείο από τις παρακολουθήσεις αυτοκινήτων είναι, όπως προκύπτει από τις υπόλοιπες καταγραφές, η φράση «το αυτοκίνητο αυτό πήγε στον Αγιο Μήτσο». Με αυτή τη φράση τα μέλη της οργάνωσης περιέγραφαν όχημα του οποίου ο ιδιοκτήτης είχε συμμετάσχει στις εκδηλώσεις για τον εορτασμό του Αγίου Δημητρίου, του Πολιούχου της πόλης της Θεσσαλονίκης. Επρόκειτο δηλαδή για σημαντικό πρόσωπο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει βεβαίως και η παρακολούθηση του Αμερικανικού Προξενείου της Θεσσαλονίκης, η οποία επίσης παρουσιάζεται σήμερα από την «K». H καταγραφή όλων των κινήσεων, η λεπτομερής περιγραφή όσων εισέρχονται στο κτίριο ή εξέρχονται από αυτό, η καταγραφή όλων των αυτοκινήτων, της μάρκας, του μοντέλου, του χρώματος και του αριθμού πινακίδων, αποτυπώνει τη μεθοδικότητα με την οποία τα μέλη της «17 Νοέμβρη» παρακολουθούν τους στόχους τους.
Εκτός από το Αμερικανικό Προξενείο, τα μέλη της οργάνωσης βάζουν στο μικροσκόπιό τους και παρακολουθούν στενά όλους τους χώρους που σχετίζονται με τις χώρες, δυνάμεις των οποίων μετέχουν στην K-FOR. Γαλλικοί, γερμανικοί, τουρκικοί, ισραηλινοί και αμερικανικοί στόχοι πάσης φύσεως παρακολουθούνται.
Το Λιμεναρχείο
Εκτός από αυτά, το ιδιαίτερο ενδιαφέρον των διωκτικών αρχών έχει προκαλέσει η παρακολούθηση του Κεντρικού Λιμεναρχείου της Θεσσαλονίκης και του Λιμενικού Σταθμού Μηχανιώνας. Για μεγάλο χρονικό διάστημα τα μέλη της «17 Νοέμβρη» παρακολουθούν αυτές τις εγκαταστάσεις. Για το Λιμενικό Σταθμό Μηχανιώνας, μάλιστα, εκφράζονται και υποτιμητικά όσον αφορά τα μέτρα ασφαλείας, καθώς σύμφωνα με τις διωκτικές αρχές, φέρεται να έχουν πει, «εδώ μπαίνουμε όποτε θέλουμε». Επιπλέον, τα μέλη της οργάνωσης παρακολουθούν στενά και για σημαντικό χρονικό διάστημα εταιρείες ενοικιάσεως σκαφών, εταιρείες που εμπορεύονται εξοπλισμό σκαφών και καταστήματα με είδη καταδύσεων. Σε ερώτηση, πώς ερμηνεύεται η παρακολούθηση των συγκεκριμένων χώρων, ανώτατος αξιωματικός της ΕΛ.ΑΣ. απαντά: «Παρακολουθώ εταιρεία ενοικίασης σκαφών, διότι σχεδιάζω κάτι για το οποίο χρειάζομαι σκάφος. Παρακολουθώ την εταιρεία εξοπλισμού, διότι χρειάζομαι ειδικό εξοπλισμό γι’ αυτό που θέλω να κάνω. Παρακολουθώ το κατάστημα με τα είδη καταδύσεων, διότι χρειάζομαιι και καταδυτικό εξοπλισμό».
Τα συμπεράσματα ανοιχτά σε καθέναν από εμάς. Να αναφέρουμε απλά ότι με πλοία έφθασαν στη Θεσσαλονίκη άρματα και στρατιωτικές δυνάμεις της K-FOR. Πρόκειται κυριολεκτικά για εφιαλτική σκέψη το τι μπορεί να σχεδίαζε να πράξει η «17 Νοέμβρη» στη Θεσσαλονίκη. Ενα χτύπημα τύπου Αντεν, όπου μέλη της Αλ Κάιντα φόρτωσαν ταχύπλοο σκάφος μα εκρηκτικά και το κατηύθυναν σε αμερικανικό πλοίο. Εξίσου ή και περισσότερο εφιαλτική είναι η σκέψη των συνεπειών μιας τέτοιας ενέργειας.
Και ενώ μέχρι το 1992 συνεχίζονται οι παρακολουθήσεις, συγκεντρώνεται όλο το απαραίτητο υλικό για μια σειρά από χτυπήματα, ξαφνικά όλα σταματάνε. Το ίδιο ξαφνικά όπως δείχνει να εμφανίστηκε η ιδέα για επέκταση της δράσης στη Θεσσαλονίκη, το ίδιο ξαφνικά εγκαταλείπεται.
Κι αν στην απόφαση για δράση στη συμπρωτεύουσα μπορεί κανείς να δώσει ως κίνητρο τα εθνικά θέματα που προέκυψαν εκείνη την εποχή, τις ανακατατάξεις στα Βαλκάνια, το πέρασμα από τη συμπρωτεύουσα ξένων στρατιωτικών δυνάμεων, για την εγκατάλειψη του σχεδίου δεν υπάρχει κανείς προφανής λόγος. Είναι ένα μυστήριο, το οποίο θα απαντηθεί όταν το κουβάρι της «17 Νοέμβρη» ξετυλιχθεί εντελώς, όταν έρθουν στο φως όλες οι παράμετροι της δράσης της οργάνωσης.
Πάντως, μέρα με την ημέρα και καθώς όλο και περισσότερα στοιχεία έρχονται στο φως, ένα δείχνει βέβαιο. Οτι η σύλληψη των μελών της οργάνωσης είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Πολλοί από τους εκτελεστές της «17 Νοέμβρη» δείχνουν να λειτούργησαν σαν άβουλες μαριονέτες, τα νήματα των οποίων επί σειράν ετών κινούσαν άλλοι, εξυπηρετώντας σκοπούς σκοτεινούς και, όπως προκύπτει, μακριά από το ιδεολογικό προπέτασμα, που προσπαθούσαν να δημιουργήσουν με τις προκηρύξεις τους.
