Γκας Μπιλιράκης*, Μπραντ Σνάιντερ**
Καθώς οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους αντιμετωπίζουν αυξανόμενες προκλήσεις από κακόβουλους παράγοντες σε όλο τον κόσμο, η οικοδόμηση ενός δικτύου αξιόπιστων εταίρων δεν υπήρξε ποτέ πιο σημαντική. Ετσι, οι ΗΠΑ έχουν σημαντικό στρατηγικό συμφέρον να διασφαλίσουν ότι η Ανατολική Μεσόγειος θα είναι μια περιοχή σταθερότητας και ευημερίας.
Ως συμπρόεδροι του Ελληνοϊσραηλινού Caucus, «Congressional Hellenic-Israel Alliance-CHIA», αναγνωρίσαμε αυτήν την πραγματικότητα και πριν από χρόνια είδαμε την προοπτική η Ελλάδα, το Ισραήλ και η Κύπρος να είναι βασικοί σύμμαχοι που συνεργάζονται με τις ΗΠΑ για τον επαναπροσδιορισμό της περιοχής της Ανατολικής Μεσογείου. Για δεκαετίες η Ανατολική Μεσόγειος αντιμετωπιζόταν κυρίως υπό το πρίσμα των συγκρούσεων, των ανεπίλυτων διαφορών και του γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Σήμερα, η περιοχή βρίσκεται στο επίκεντρο ενός διαφορετικού οράματος: ενός οράματος που ορίζεται από την ενεργειακή ασφάλεια, την οικονομική συνδεσιμότητα, τις δημοκρατικές συνεργασίες και τη μεγαλύτερη περιφερειακή συνεργασία. Αυτός ο μετασχηματισμός δεν συνέβη τυχαία. Είναι το αποτέλεσμα της διαρκούς αμερικανικής ηγεσίας, της διακομματικής εμπλοκής του Κογκρέσου και της δέσμευσης των περιφερειακών εταίρων που αναγνώρισαν ότι η συνεργασία, όχι η αντιπαράθεση, προσφέρει την καλύτερη πορεία προς τα εμπρός.
Το Κογκρέσο έχει εργαστεί για να υποστηρίξει αυτό το όραμα τα τελευταία χρόνια μέσω μιας σειράς πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην ενίσχυση των συνεργασιών και στη δημιουργία νέων ευκαιριών σε όλη την περιοχή.
Η προσέγγιση
Το πλαίσιο «3+1» μεταξύ των ΗΠΑ, της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ και η δέσμευση των ΗΠΑ με το Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (Eastern Mediterranean Gas Forum) αντιπροσωπεύουν μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η περιοχή προσεγγίζει τις κοινές προκλήσεις. Αντί να αφήνουν τις ιστορικές διαφωνίες να καθορίζουν το μέλλον, αυτές οι συνεργασίες επικεντρώνονται στην πρακτική συνεργασία σε τομείς όπως η ενεργειακή ασφάλεια, οι υποδομές, η κυβερνοασφάλεια και η θαλάσσια ασφάλεια.
Συνεχίζουμε να χτίζουμε πάνω σε αυτήν την πρόοδο με τη θέσπιση νόμων και κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο. Το πιο σημαντικό είναι ότι παρουσιάσαμε από κοινού τον νόμο «Eastern Mediterranean Gateway» για να εδραιώσει την περιοχή ως στρατηγικό συνδετικό κόμβο που συνδέει την Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τις παγκόσμιες αγορές. Με την προώθηση της ενεργειακής συνεργασίας, των επενδύσεων σε υποδομές και της οικονομικής συνδεσιμότητας, αυτές οι προσπάθειες υποστηρίζουν ευρύτερες πρωτοβουλίες όπως ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC) και ενισχύουν εναλλακτικές λύσεις σε ευάλωτες αλυσίδες εφοδιασμού. Είμαστε επίσης υπερήφανοι που υποστηρίζουμε και προωθούμε την ψήφιση του νόμου για το τέλος του κυπριακού εμπάργκο (End the Cyprus Embargo Act) και τη συνέχιση της χρηματοδότησης της διεθνούς στρατιωτικής εκπαίδευσης για την Ελλάδα. Και οι δύο αυτές πρωτοβουλίες, που βασίζονται στον Νόμο Ασφάλειας και Ενεργειακής Συνεργασίας της Ανατολικής Μεσογείου, αντιπροσωπεύουν σημαντικά βήματα προς την επέκταση της σχέσης των ΗΠΑ με την Κύπρο και την Ελλάδα και αναγνωρίζουν τους αυξανόμενους ρόλους και των δύο χωρών στην περιφερειακή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας.
Τα αποτελέσματα
Συλλογικά, αυτές οι πρωτοβουλίες έχουν ήδη αποφέρει απτά αποτελέσματα τόσο στις ενεργειακές εξελίξεις όσο και στην περιφερειακή ασφάλεια. Οσον αφορά τις ενεργειακές εξελίξεις, βλέπουμε το υψηλότερο μέχρι σήμερα επίπεδο συνεργασίας, με υποσχέσεις για μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια για την περιοχή και την Ευρώπη. Ειδικά με φόντο τη ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία, βλέπουμε την ωρίμανση του Κάθετου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου, ο οποίος τροφοδοτεί αμερικανικό, ισραηλινό και αιγυπτιακό LNG μέσω της Ελλάδας σε μέρη της Νότιας Ευρώπης που εξαρτώνται περισσότερο από το ρωσικό φυσικό αέριο. Βλέπουμε προχωρημένες συζητήσεις για τους διαδρόμους ηλεκτρικής ενέργειας, και συγκεκριμένα τις διασυνδέσεις «EuroAsia» και «EuroAfrica», για τη δημιουργία πρόσθετων οδών και ενεργειακής ανθεκτικότητας.
Η τροποποίηση της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας ΗΠΑ – Ελλάδας αύξησε το στρατιωτικό αποτύπωμα των ΗΠΑ στην Ελλάδα, προσφέροντας επιχειρησιακή πρόσβαση στην Αλεξανδρούπολη και επέκταση του βασικού ναυτικού κόμβου στον κόλπο της Σούδας. Και οι δύο τοποθεσίες ήταν καθοριστικές, καθώς οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν αυξημένες προκλήσεις στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. Ιδιαίτερα με την Κύπρο, οι ΗΠΑ έχουν δει μια αξιοσημείωτη εξέλιξη. Κατάφεραν να ιδρύσουν από κοινού το κέντρο εκπαίδευσης CYCLOPS, το οποίο εξειδικεύεται στην παροχή προγραμμάτων εκπαίδευσης υπό την καθοδήγηση ειδικών για τις χώρες της περιοχής, με επίκεντρο την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, τη θαλάσσια ασφάλεια, την κυβερνοασφάλεια και την πρόληψη του λαθρεμπορίου όπλων μαζικής καταστροφής. Μέσω της αμερικανικής χρηματοδότησης, η Κύπρος μπόρεσε να αναβαθμίσει τις αεροπορικές της βάσεις για να υποστηρίζει βαρύτερα αμερικανικά μεταγωγικά αεροσκάφη και αποτέλεσε ένα ανεκτίμητο πλεονέκτημα για εκκενώσεις και ανθρωπιστικές αποστολές κατά τη διάρκεια των πρόσφατων συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Αυτή η πρόοδος, ωστόσο, εξαρτάται από τη διατήρηση της ασφάλειας και της εμπιστοσύνης των εταίρων μας στην περιοχή και τη διασφάλιση ότι η πολιτική των ΗΠΑ παραμένει συνεπής με τις αρχές που έχουν καταστήσει δυνατή αυτήν την πρόοδο.
Σοβαρά ερωτήματα
Οποιαδήποτε προοπτική προμήθειας της Τουρκίας με αεροσκάφη F-35 και τις συναφείς επιχειρησιακές δυνατότητες εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με το εάν οι τρέχουσες πολιτικές αποφάσεις ευθυγραμμίζονται με τους ευρύτερους στρατηγικούς στόχους, τους οποίους οι ΗΠΑ έχουν εργαστεί τόσο σκληρά για να προωθήσουν. Το ζήτημα δεν είναι εάν η Τουρκία έχει ρόλο στην περιοχή. Η Τουρκία είναι ένα σημαντικό μέλος του ΝΑΤΟ και ένας σημαντικός περιφερειακός παράγοντας. Το ζήτημα είναι εάν η παροχή προηγμένων στρατιωτικών δυνατοτήτων, χωρίς την αντιμετώπιση μακροχρόνιων ανησυχιών ασφαλείας, ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει την ίδια τη σταθερότητα που οι ΗΠΑ επιδιώκουν να προωθήσουν. Η απομάκρυνση της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 δεν βασίστηκε σε κάποια μικρή διαφωνία. Προέκυψε ως αποτέλεσμα μακροχρόνιων ανησυχιών σχετικά με την απόκτηση του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400. Το Κογκρέσο θέσπισε τον νόμο για την αντιμετώπιση των αντιπάλων της Αμερικής μέσω κυρώσεων (CAATSA) για να διασφαλίσει τη λογοδοσία όταν οι αποφάσεις για την άμυνα στο εξωτερικό δημιουργούν κινδύνους για την εθνική ασφάλεια. Οποιαδήποτε συζήτηση για την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα F-35 πρέπει να συνδέεται με την πλήρη συμμόρφωσή της με τη νομοθεσία των ΗΠΑ.
Οι εταίροι της Αμερικής σε όλη την Ανατολική Μεσόγειο παρακολουθούν στενά. Η Ελλάδα, η Κύπρος, το Ισραήλ και άλλοι περιφερειακοί εταίροι έχουν επενδύσει στη βαθύτερη συνεργασία με τις ΗΠΑ με βάση κοινές προσδοκίες: σεβασμός της κυριαρχίας, ειρηνική επίλυση των διαφορών και δέσμευση για περιφερειακή σταθερότητα. Αυτές οι προσδοκίες έχουν σημασία επειδή η περιοχή συνεχίζει να αντιμετωπίζει προκλήσεις. Οι εκτεταμένες θαλάσσιες διεκδικήσεις της Τουρκίας, οι συνεχιζόμενες εντάσεις στο Αιγαίο, οι στρατιωτικές υπερπτήσεις και οι προκλήσεις που επηρεάζουν την Ελλάδα, η συνεχιζόμενη κατοχή της βόρειας Κύπρου από την Τουρκία και η αυξανόμενη δαιμονοποίηση του Ισραήλ έχουν συμβάλει στην αστάθεια σε μια εποχή που η περιοχή έχει την ευκαιρία να κινηθεί προς μια διαφορετική κατεύθυνση.
Εμπιστοσύνη
Οι ΗΠΑ θα πρέπει να συνεχίσουν να ενθαρρύνουν τη διπλωματία και τη συνεργασία μεταξύ όλων των περιφερειακών παραγόντων. Αλλά η συνεργασία απαιτεί εμπιστοσύνη και η εμπιστοσύνη απαιτεί λογοδοσία. Οι προηγμένες στρατιωτικές δυνατότητες θα πρέπει να ενισχύουν τις συμμαχίες και την περιφερειακή σταθερότητα, όχι να δημιουργούν αβεβαιότητα μεταξύ των εταίρων που έχουν συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την οικοδόμηση μιας ασφαλέστερης Ανατολικής Μεσογείου.
Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια ιστορική συγκυρία. Η πορεία προς τα εμπρός είναι σαφής: η συνέχιση των επενδύσεων σε συνεργασίες που ενισχύουν την περιφερειακή συνεργασία, η τήρηση των προτύπων που προστατεύουν τα αμερικανικά συμφέροντα ασφαλείας και η διασφάλιση ότι η πολιτική των ΗΠΑ ενισχύει την πρόοδο που έχει ήδη επιτευχθεί είναι ο καλύτερος τρόπος για να επιτύχουμε μια πιο ασφαλή περιοχή και κόσμο.
* Ο κ. Γκας Μπιλιράκης είναι βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
** Ο κ. Μπραντ Σνάιντερ είναι βου-λευτής του Δημοκρατικού Κόμματος.
