ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ – ΑΓΚΥΡΑ. Περισσότερα ερωτήματα και λιγότερα δεδομένα αφήνει ο απολογισμός της πρώτης ημέρας της συνόδου του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα. Χωρίς αμφιβολία, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ήταν ο απόλυτος πρωταγωνιστής, όπως άλλωστε και ο οικοδεσπότης Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Ωστόσο, παρά τις υψηλές προσδοκίες που καλλιεργήθηκαν όλο το προηγούμενο διάστημα, ο Τούρκος πρόεδρος δεν κατάφερε να εξασφαλίσει μια ρητή δέσμευση για τα F-35 από τον Αμερικανό ομόλογό του.
Το «καλάθι» του Ερντογάν
Μετά την επικών διαστάσεων υποδοχή που επιφύλαξε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Ντόναλντ Τραμπ, τα στρατιωτικά αγήματα, το αγκαζέ και την έφιππη συνοδεία, ο Αμερικανός πρόεδρος ανταπέδωσε τη φιλοξενία με φιλοφρονήσεις και αβρότητες, χαρακτήρισε τον ομόλογό του «ισχυρό ηγέτη», είπε ότι έχουν χημεία και ότι η Τουρκία είναι υπολογίσιμη στρατιωτική δύναμη. Οταν, όμως, ρωτήθηκε για τα F-35, την άρση των κυρώσεων του νόμου CAATSA και την πώληση κινητήρων για το τουρκικό ΚΑΑΝ, οι απαντήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ήταν αμφίσημες.
Ως προς τα μαχητικά 5ης γενιάς, ο Ερντογάν ζήτησε τα πέντε αεροσκάφη που είχαν παραδοθεί στην τουρκική αεροπορία τον Ιούνιο του 2018 αλλά έμειναν στις ΗΠΑ εξαιτίας της αποβολής της Αγκυρας από το πρόγραμμα των F-35. Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα εξετάσει το ζήτημα των F-35 χωρίς, ωστόσο, να διευκρινίζει πότε και κυρίως με ποιον τρόπο θα ξεπεραστούν τα εμπόδια του νόμου CAATSA.
Επίσης και η δέσμευση για άρση των κυρώσεων αναμένεται να εξεταστεί μετά τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές τον ερχόμενο Νοέμβριο, χρόνος ικανός για να αλλάξει η δυναμική του θέματος, όπως σημειώνουν έμπειροι αναλυτές. Ακόμη και η αποδέσμευση των κινητήρων F110 για τα τουρκικά ΚΑΑΝ δεν θεωρείται «κλειδωμένη» σύμφωνα με την ανάγνωση που κάνουν τόσο οι Τούρκοι όσο και οι Αμερικανοί.
Τριγμοί στη συνοχή
Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έχασε την ευκαιρία να εξαπολύσει και πάλι βολές εναντίον των Ευρωπαίων ηγετών για τη στάση τους στον πόλεμο του Ιράν, δηλώνοντας «απογοητευμένος» από το ΝΑΤΟ. Πληροφορίες, πάντως, αναφέρουν ότι οι ηγέτες θα επιδιώξουν να εκπέμψουν ένα ενιαίο μήνυμα, τουλάχιστον στα κρίσιμα θέματα, όπως οι αμυντικές δαπάνες, το Ουκρανικό και η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Με ενδιαφέρον αναμένεται η τοποθέτηση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, στις οκτώ το πρωί της Τετάρτης, η οποία θα σημάνει και την έναρξη των εργασιών της κρίσιμης συνόδου, όπως και οι συνεντεύξεις Τύπου του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και του Ντόναλντ Τραμπ που είναι προγραμματισμένες το μεσημέρι. Εξίσου ενδιαφέρουσα θα είναι και οποιαδήποτε αναφορά στην επόμενη σύνοδο κορυφής, η οποία πρόκειται να πραγματοποιηθεί στην Αλβανία. Στα πηγαδάκια της συνόδου, πάντως, συζητήθηκε ιδιαίτερα το γεγονός ότι η χώρα έχει μείνει πίσω σε σχέση με τον στόχο της αύξησης των αμυντικών δαπανών στο 3,5% του ΑΕΠ, πετυχαίνοντας ποσοστό ελαφρώς χαμηλότερο του 2%, γεγονός που κάνει αρκετούς να αναρωτιούνται αν πράγματι θα φιλοξενήσει την επόμενη συνάντηση των ηγετών της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.
Ελληνικό ενδιαφέρον
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έφτασε στην Αγκυρα λίγο μετά τις επτά το απόγευμα συνοδευόμενος από τη σύζυγό του Μαρέβα Γκραμπόφσκι και παρακάθισε στο δείπνο που παρέθεσε ο οικοδεσπότης Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος τον υποδέχτηκε με θερμή χειραψία στην είσοδο του Λευκού Παλατιού. Ο κ. Μητσοτάκης θα συμμετάσχει το πρωί στις εργασίες της συνόδου κορυφής, μεταφέροντας τη θέση της Αθήνας, ότι η Ελλάδα είναι μία από τις πέντε χώρες της Συμμαχίας που έχει εκπληρώσει τη δέσμευση του 5% για τις αμυντικές δαπάνες και παρά το ρευστό διεθνές γεωπολιτικό σκηνικό αποτελεί έναν σταθερό και αξιόπιστο εταίρο που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην ενεργειακή ασφάλεια και την άμυνα της Ευρώπης.
Τον πρωθυπουργό συνοδεύει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, ενώ το πρωί της Πέμπτης θα έρθει στην Αγκυρα και ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας. Το ελληνικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται και στις επενδύσεις που σχεδιάζει το ΝΑΤΟ στην αμυντική βιομηχανία για την απόκτηση συστημάτων αντιμετώπισης drones, γεγονός που έχει κινητοποιήσει τα αντανακλαστικά του εγχώριου αμυντικού οικοσυστήματος. Ακόμη, κυβερνητικοί αξιωματούχοι σημειώνουν ως ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη την ένταξη της Ελλάδας, ως ιδρυτικού μέλους, στην Παγκόσμια Τράπεζα για την Αμυνα και την Ασφάλεια.
Πρόκειται για πρωτοβουλία που στοχεύει στην κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών κονδυλίων με στόχο τη χρηματοδότηση προγραμμάτων στους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας, της τεχνολογίας και της καινοτομίας. Οι ίδιοι αξιωματούχοι υπογραμμίζουν, μάλιστα, πως η συνύπαρξη με την Τουρκία στον συγκεκριμένο οργανισμό δεν συνιστά και αποδοχή θέσεων, σημειώνοντας πως «η εξωτερική πολιτική δεν γίνεται με άδειες καρέκλες».
