Του ανταποκριτή μας στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη. Ως «απειλητικά βήματα ζωτικής σημασίας» ερμηνεύονται στην Τουρκία οι πρόσφατες συμφωνίες και εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο. Η εμβάθυνση της συνεργασίας του Ισραήλ με την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Γαλλία έχει αναβαθμισθεί, σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, στην κορυφή της ατζέντας της Aγκυρας, με δεδηλωμένο στόχο την «άμεση αντιμετώπισή» της.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται τόσο η αναφορά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε πιθανή «σκληρή απάντηση» της Τουρκίας, εφόσον κριθεί ότι απειλούνται τα συμφέροντά της στην περιοχή, όσο και η ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Aμυνας, σύμφωνα με την οποία «οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις έχουν τη δύναμη και την αποφασιστικότητα να δώσουν την πιο σκληρή απάντηση σε εχθρικές συμπεριφορές».
Η συνάντηση του Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Χακάν Φιντάν αποτιμάται και από την τουρκική πλευρά ως χρήσιμη για τη διατήρηση του κλίματος σταθερότητας στις διμερείς σχέσεις. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, ωστόσο, δεν παρέλειψε να μεταφέρει με σαφήνεια στον Eλληνα ομόλογό του την τουρκική ανάγνωση των τεκταινομένων στην Ανατολική Μεσόγειο, διαμηνύοντας ότι «πρέπει να αποφεύγονται βήματα που στρέφονται κατά της Τουρκίας και θα μπορούσαν να βλάψουν την περιφερειακή σταθερότητα».
Ο κ. Φιντάν γνωστοποίησε, επιπλέον, ότι η Aγκυρα προωθεί σχέδιο νόμου για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες, το οποίο –όπως υποστήριξε– έχει χαρακτήρα εθνικής νομοθεσίας, σημειώνοντας ότι η Τουρκία «σέβεται το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της γειτονίας» και «αναμένει τον ίδιο σεβασμό από όλους τους γείτονές της». Πληροφορίες αναφέρουν ότι η τουρκική πλευρά παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τα σχέδια περαιτέρω στρατιωτικής ενίσχυσης των νησιών, καθώς και τις διαρροές για νέα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο και για ζώνες απαγόρευσης της αλιείας.
Της συνάντησης είχε προηγηθεί η ομιλία του Τούρκου προέδρου στην κοινοβουλευτική ομάδα του κόμματός του, με ιδιαίτερα αιχμηρές διατυπώσεις: «Ορισμένες μικρές οντότητες, των οποίων οι φιλοδοξίες υπερβαίνουν κατά πολύ το μέγεθός τους, έχουν επιβιβαστεί στο πλοίο της διχόνοιας του Ισραήλ και έχουν αναλάβει τον ρόλο των υπεργολάβων του σιωνισμού. (…) Εάν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων απειληθούν στην Ανατολική Μεσόγειο, η απάντησή μας θα είναι πολύ σαφής και πολύ σκληρή».
Τι φοβούνται
Στην Αγκυρα –όπου, σύμφωνα με έμπειρους αναλυτές, επικρατεί η εκτίμηση ότι ο πόλεμος του Ιράν οδεύει προς το τέλος του– εκφράζεται σκεπτικισμός για τα επόμενα βήματα του Ισραήλ στην περιοχή και για την ολοένα εντονότερη παρουσία του στην Κύπρο. Αντιδράσεις ήδη προκαλεί, επιπλέον, η αμυντική συμφωνία Κύπρου – Γαλλίας (SOFA), η οποία ανοίγει τον δρόμο για μακροχρόνια παρουσία γαλλικών στρατευμάτων στο νησί και ερμηνεύεται από την τουρκική πλευρά ως απόπειρα δημιουργίας τετελεσμένων και ανατροπής των ισορροπιών.
Το τουρκικό υπουργείο Αμυνας κάνει λόγο για «πρόκληση που αποσκοπεί στην αποσταθεροποίηση και την αύξηση των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο», προειδοποιώντας ότι «αυτά και παρόμοια βήματα, τα οποία στερούνται κάθε νομιμότητας και των οποίων οι επιπτώσεις δεν έχουν εξεταστεί προσεκτικά, ενδέχεται να έχουν επικίνδυνες συνέπειες για το νότιο τμήμα του νησιού».
«Από τη Βηρυτό»
Ο ίδιος ο κ. Ερντογάν, σε άλλη ομιλία του, υποστήριξε ότι υφίσταται ισραηλινή απειλή κατά της χώρας του, διαμηνύοντας ότι δεν θα επιτρέψει την υλοποίηση των σχετικών σχεδίων: «Η Συρία και ο Λίβανος είναι δύο αυτόνομα, ανεξάρτητα κράτη. Ωστόσο, τα δύο αυτά κράτη βρίσκονται ταυτόχρονα εντός της γεωγραφίας αγάπης και αδελφοσύνης της Τουρκίας. (…) Η ασφάλεια της Τουρκίας δεν ξεκινά μόνο από το Χατάι· ξεκινά από το Χαλέπι, ξεκινά από τη Δαμασκό. Η ασφάλεια της Τουρκίας ξεκινά από τη Βηρυτό». Η δήλωση ερμηνεύθηκε και ως επιστροφή στη ρητορική των παλαιών οθωμανικών συνόρων, καθώς ο Τούρκος πρόεδρος συμπλήρωσε ότι «το μεγάλο οθωμανικό δέντρο κυμάτιζε περήφανα τη σημαία μας για περισσότερα από 600 χρόνια, σε τρεις ηπείρους· όταν η δύναμη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας εξασθένησε, τη θέση της πήρε η νεαρή μας Δημοκρατία».
Τις φιλοδοξίες της Αγκυρας αποτύπωσε με τον πλέον ανάγλυφο τρόπο ο υπουργός Εσωτερικών της Τουρκίας Μουσταφά Τσιφτσί: «Οπως είδαμε την απελευθέρωση της Δαμασκού, του Χαλεπίου και του Καραμπάχ, με το θέλημα του Θεού θα δούμε μια μέρα και την απελευθέρωση της Ιερουσαλήμ». Μάλιστα εκμυστηρεύθηκε ότι προσεύχεται να διοριστεί ο ίδιος κάποτε «νομάρχης της Ιερουσαλήμ».
Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι ο διορισμένος από την τουρκική Δικαιοσύνη πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου υιοθετεί πλέον θέσεις ταυτόσημες με εκείνες της κυβέρνησης. «Δείτε τη Μεγάλη Βρετανία και τις πολιτικές της στη Μέση Ανατολή. Δείτε τα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δείτε τους ανθρώπους εκεί», ανέφερε σε ομιλία του. «Η Τουρκία πρέπει να είναι παρούσα στην οθωμανική γεωγραφία, στα τουρκόφωνα κράτη, αλλά και στη Μεσόγειο». Η μεταστροφή είναι εντυπωσιακή, αν αναλογιστεί κανείς ότι ο ίδιος πολιτικός κατηγορούσε μέχρι πρότινος τον κ. Ερντογάν για νεοοθωμανικά όνειρα…
