Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλούν στην Αθήνα οι τελευταίες κινήσεις της Αγκυρας, καθώς πλέον μέσω διαρροών μεταδίδει ότι στον επικείμενο νόμο για τις θαλάσσιες ζώνες θα ενσωματώσει και τις έωλες θέσεις της περί «γκρίζων ζωνών».
Η Αθήνα εκτιμά πως η τουρκική κυβέρνηση επιχειρεί να ενισχύσει την αναθεωρητική της ατζέντα, αλλά και να απαντήσει στην κριτική της αντιπολίτευσης για τους χειρισμούς της στα ελληνοτουρκικά.
Τη διαφαινόμενη επιστροφή της Αγκυρας στη στρατηγική της έντασης επιβεβαιώνει και η παρενόχληση από τουρκική πυραυλάκατο πλοίου που πόντιζε καλώδιο οπτικών ινών μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω. Η απάντηση υπήρξε άμεση από τη φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού «Αδρίας».
Το νομοσχέδιο και η παρενόχληση
Του Βασίλη Νέδου
Οι συνεχιζόμενες διαρροές από την Αγκυρα για τον επικείμενο νόμο που –κατά τις διευκρινίσεις– θα επιχειρεί τη δημιουργία ενός εσωτερικού νομικού πλαισίου σχετικού με τις θαλάσσιες ζώνες, μια και η Αγκυρα δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), γίνονται αντιληπτές από την Αθήνα στην πλήρη διάστασή τους.
- Αφενός ως εργαλείο νομοθέτησης της αναθεωρητικής ατζέντας της Αγκυρας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
- Αφετέρου ως κίνηση για το εσωτερικό ακροατήριο, ιδιαίτερα καθώς τους τελευταίους μήνες η αντιπολίτευση κατηγορεί την κυβέρνηση του ΑΚΡ υπό τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν (η οποία στηρίζεται και από τις ψήφους του εθνικιστικού ΜΗΡ) ότι έχει εφεκτική στάση έναντι της Ελλάδος σε διάφορα ζητήματα.
Τα σενάρια
Από την Αθήνα μεταδίδεται ότι μέχρι τώρα έχουν κυκλοφορήσει διάφορα σενάρια για το τι θα περιλαμβάνει αυτός ο νόμος, τα οποία πολλές φορές είναι αντικρουόμενα· ως εκ τούτου, τηρείται στάση αναμονής και η απάντηση θα κριθεί από το περιεχόμενο. Μέχρι στιγμής, η Αθήνα δεν έχει ενημερωθεί από επίσημο δίαυλο για την επικείμενη νομοθετική πρωτοβουλία της τουρκικής κυβέρνησης.
Τουρκική παρενόχληση σε πλοίο πόντισης καλωδίου μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω – Αμεση απάντηση από την φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού «Αδρίας».
Την ατμόσφαιρα επιβαρύνουν, πάντως, και περιστατικά όπως αυτό που κατεγράφη χθες μεταξύ Αστυπάλαιας και Κω. Στη περιοχή εκτελούσε εργασίες πόντισης καλωδίου οπτικών ινών το πλοίο «Ocean Link» για λογαριασμό της Cosmote.
Σε ασφαλή απόσταση έπλευσε τουρκική πυραυλάκατος, η οποία εξέπεμψε σήμα με το οποίο υποστηρίχθηκε –κατά πάγια τακτική– ότι στην περιοχή αρμοδιότητα έκδοσης NAVTEX και αδειοδότησης εργασιών διαθέτει η Τουρκία.
Η απάντηση στην τουρκική παρενόχληση (hailing) έφτασε πολύ γρήγορα από τη φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού (Π.Ν.) «Αδρίας», από την οποία εκπέμφθηκε μήνυμα με το οποίο υπογραμμιζόταν ότι το Ocean Link επιχειρεί σε περιοχή ελληνικής δικαιοδοσίας με βάση τη NAVTEX που εκδόθηκε από τον Σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας (υπ’ αριθμόν 471/26).
Η ταχύτητα αντίδρασης της φρεγάτας «Αδρίας» οφείλεται στο γεγονός ότι βρίσκεται σε εξέλιξη στο Αιγαίο η άσκηση του Π.Ν. «Καταιγίδα», με αποτέλεσμα να βρίσκονται αρκετά πολεμικά πλοία εν πλω.
Είναι το τέταρτο παρόμοιο περιστατικό που είδε το φως της δημοσιότητας τους τελευταίους μήνες, συγκεκριμένα από τον περασμένο Ιανουάριο. Τελευταία φορά κάτι ανάλογο είχε καταγραφεί όταν τουρκική κορβέτα παρενόχλησε το πλοίο «Ocean Connector», το οποίο επίσης πόντιζε καλώδιο οπτικής ίνας ανάμεσα στην Αμοργό και στην Αστυπάλαια.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το προωθούμενο «SEA-SPINE: High Speed Submarine Backbone for islands in the Aegean Sea» είναι έργο ευρωπαϊκό με ελληνική συμμετοχή, βάσει του οποίου θα διασυνδεθούν τα νησιά Αμοργός, Αστυπάλαια, Κως, Σίφνος, Φολέγανδρος, Εύβοια, Χίος, Λέσβος, Λήμνος, Θάσος και Σκύρος με υποθαλάσσια καλώδια συνολικού μήκος 563 χιλιομέτρων.
Μέχρι αυτή τη στιγμή, εκτός από τις παρενοχλήσεις δι’ ασυρμάτου, η τουρκική πλευρά δεν έχει προχωρήσει σε κάποια κίνηση επί του πεδίου που να οδηγεί σε διακοπή των εργασιών πόντισης των καλωδίων οπτικής ίνας, ωστόσο με τον τρόπο αυτό υπενθυμίζει ορισμένες από τις πιο βασικές θέσεις της Αγκυρας στο αρχιπέλαγος, όπως αυτές που προαναγγέλθηκε ότι θα νομοθετηθούν στις αρχές Ιουνίου από την Τουρκική Εθνοσυνέλευση.
Και αφορούν από την περιοχή ευθύνης και δικαιοδοσίας ανατολικώς του 25ου μεσημβρινού (περίπου στο μέσον του Αιγαίου), για διάφορες δραστηριότητες που συμβαίνουν στη θάλασσα, μέχρι τις αποκαλούμενες «γκρίζες ζώνες», το καθεστώς των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου. Αλλά και περιπτώσεις όπως αυτή της ονομασίας των Στενών, που η Αγκυρα θεωρεί ότι μπορεί να αποκαλεί κατά το δοκούν, κατά παρέκκλισιν της Σύμβασης του Μοντρέ (1936), και κατά καιρούς προκαλεί τριβές με την Αθήνα, ιδιαίτερα σε ασκήσεις του ΝΑΤΟ.
Φυσικά, για την ελληνική πλευρά όλη αυτή η κινητικότητα επιστρέφει στο πολύ βασικό ερώτημα περί του αν η Αγκυρα σχεδιάζει να επανέλθει στην τακτική της αμφισβήτησης των ελληνικών δικαιωμάτων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο όχι μόνο στα χαρτιά, αλλά και στο πεδίο.
Στο νομοσχέδιο και οι «γκρίζες ζώνες»
Του Μανώλη Κωστίδη
Κωνσταντινούπολη – Ανταπόκριση. Ολο και με πιο επίσημο τρόπο η Αγκυρα αρχίζει να δείχνει τις προθέσεις της για το Αιγαίο και την Αν. Μεσόγειο, καθώς ο «Νόμος της Γαλάζιας Πατρίδας», όπως τον ονομάζουν στη γειτονική χώρα, θα έχει ρυθμίσεις και για τις «γκρίζες ζώνες» στο Αιγαίο και θα περιγράφει τις αμφισβητήσεις της Αγκυρας επί της κυριαρχίας των ελληνικών νησιών.
Αυτό αποκαλύπτει η κρατική τηλεόραση της Τουρκίας, ΤRT, επικαλούμενη το «non paper» που έδωσε το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), καθώς η πληροφορία αργότερα μεταδόθηκε αυτούσια σε όλα τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Σύμφωνα με το AKP, στόχος είναι τον Ιούνιο, αμέσως μετά τη γιορτή του Μπαϊραμιού (1η Ιουνίου), το νομοσχέδιο να εισέλθει στο τουρκικό κοινοβούλιο για να ψηφιστεί.
Οπως αναφέρουν κυβερνητικές πηγές της Τουρκίας, «οι “γκρίζες ζώνες” θα προσδιοριστούν σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο». Στο νομοσχέδιο που ετοιμάστηκε προστίθεται πως «εξετάζεται επίσης το νομικό καθεστώς των νήσων, νησίδων και βραχονησίδων που αποκαλούνται “γκρίζες ζώνες” και προκαλούν κατά καιρούς εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας, ιδιαίτερα στο Αιγαίο Πέλαγος. Ο προσδιορισμός και το καθεστώς των εν λόγω γεωγραφικών σχηματισμών θα συμπεριληφθούν στον “Νόμο της Γαλάζιας Πατρίδας”, στο πλαίσιο των αρχών του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας».
Σύμφωνα με «non paper» του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ, η προωθούμενη νομοθετική ρύθμιση θα εισέλθει προς κύρωση στην τουρκική Βουλή εντός του Ιουνίου.
Αναλυτές εκτιμούν πως η αποκάλυψη της κρατικής τηλεόρασης της Τουρκίας, επικαλούμενη πηγές του AKP, ίσως να έχει στόχο η Αγκυρα να κηρύξει «περιοχές ειδικού καθεστώτος» στο Αιγαίο προκειμένου να δημιουργήσει κάποια τετελεσμένα σχετικά με νησιά, νησίδες και βραχονησίδες που αμφισβητεί στο Αιγαίο.
Ομως, φαίνεται πως η αμφισβήτηση της κυριαρχίας δεν μένει μόνο στο Αιγαίο, καθώς η περιγραφή «ιδιαίτερα στο Αιγαίο», σύμφωνα με έμπειρους δημοσιογράφους της γειτονικής χώρας, αφήνει να εννοηθεί πως υπάρχουν αμφισβητήσεις της ελληνικής κυριαρχίας και σε σημεία εκτός Αιγαίου.
Οπως αναφέρουν εξάλλου στην Τουρκία, «στόχος της Αγκυρας είναι να κατοχυρώσει νομικά τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα, στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο». Σύμφωνα με πληροφορίες, με την πρόταση νόμου που ετοιμάζεται, ζητήματα τα οποία προηγουμένως ρυθμίζονταν από διάφορες νομοθεσίες ή βρίσκονταν σε νομικό κενό θα συγκεντρωθούν υπό μία ενιαία «στέγη», προς διασφάλιση νομικής ενότητας.
Στο πλαίσιο της ρύθμισης, τα όρια της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και της υφαλοκρηπίδας, που αποτελούν τα θαλάσσια σύνορα της Τουρκίας, θα κανονικοποιηθούν μέσω ενός βασικού νόμου. Με αυτή την πρόταση νόμου θα διευκρινιστούν τα νομικά πρότυπα που θα εφαρμόζει η Τουρκία εντός των περιοχών δικής της δικαιοδοσίας και θα προστατευθούν οι θαλάσσιες περιοχές που εκτείνονται προς τα διεθνή ύδατα.
Στην τελική ευθεία πριν από την ολοκλήρωση του νομοσχεδίου και την προετοιμασία της πρότασης νόμου, πραγματοποιήθηκε συντονισμένη εργασία με τους αρμόδιους φορείς του υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας. Κατά τη σύνταξη του προσχεδίου της ρύθμισης πραγματοποιήθηκε συγκριτική ανάλυση των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας με τους τουρκικούς νόμους. Επιπλέον, συμπεριλήφθηκαν και οι τεχνικές απόψεις και προτάσεις των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων και της διοίκησης δυνάμεων ακτοφυλακής.
Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι πως, ενώ υπάρχουν τουρκικές πηγές που διαβεβαιώνουν ότι «δεν υπάρχει κάτι καινούργιο στο νομοσχέδιο και ούτε θα υπάρχουν χάρτες», την ίδια ώρα στην Αγκυρα οργανώθηκε συνέντευξη Τύπου από το DEHUKAM (Εθνικό Κέντρο Ερευνών για το Δίκαιο της Θάλασσας) που δήλωσε πως σχεδίασε το νομοσχέδιο και εκεί αξιωματούχοι σημείωσαν πως ενισχύεται το «casus belli», ενώ λίγες ώρες μετά ήρθε η αποκάλυψη για τις «γκρίζες ζώνες» που θα φέρει η Τουρκία στο προσκήνιο.
Αναλυτές αναφέρουν ότι αυτό το γεγονός θα μπορούσε να ερμηνευθεί με δύο τρόπους: είτε πως υπάρχουν διαφορές στην Αγκυρα για τη διαχείριση του συγκεκριμένου ζητήματος είτε πως η γειτονική χώρα εκπέμπει διάφορα μηνύματα για να μετρήσει τις αντιδράσεις της Αθήνας και να δει τη στάση που θα τηρήσει σε συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν τη στρατιωτικοποίηση των νησιών, τα θαλάσσια πάρκα, τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, τις συνεργασίες με Ισραήλ κ.λπ.
