Η απόφαση της Ελλάδας να συμμετάσχει στην επιχείρηση αποναρκοθέτησης των Στενών του Ορμούζ, είτε αυτή υλοποιηθεί υπό την ομπρέλα της Ε.Ε. με επέκταση της αρμοδιότητας της επιχείρησης «Ασπίδες» (που τώρα εξελίσσεται στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Aντεν), είτε στο πλαίσιο της γαλλοβρετανικής πρωτοβουλίας για μια νέα «Συμμαχία των προθύμων», είναι πρακτικά ειλημμένη εδώ και δύο μήνες, από τότε που έγιναν οι πρώτες παρασκηνιακές συζητήσεις. Η απόφαση αυτή εντάσσεται στην ευρύτερη αλλαγή φιλοσοφίας της Αθήνας, η οποία επιθυμεί να δηλώνει την εκτός Ελλάδος παρουσία των Ενόπλων Δυνάμεων, όπου αυτό απαιτείται, πάντα στο πλαίσιο διεθνών συμφωνιών.
Η ναρκαλιεία
Το επιχειρησιακό σκέλος άρχισε να συζητείται λίγο αργότερα και, όπως αποκαλύπτει η «Κ», κινήθηκε σε πολύ συγκεκριμένο πλαίσιο, καθώς το Πολεμικό Ναυτικό (Π.Ν.) δεν διαθέτει τις δυνατότητες ναρκαλιείας που απαιτούνται για τις εξελιγμένου τύπου νάρκες που έχει τοποθετήσει το Ιράν ή φίλιες δυνάμεις στα Στενά του Ορμούζ. Σε γενικές γραμμές η Ελλάδα έχει μείνει πίσω στο πεδίο του ναρκοπολέμου.
Βοηθητικός ρόλος – Οι μονάδες που θα αναπτυχθούν θα συνοδεύουν τα ειδικά πλοία που θα στείλουν οι μεγαλύτερες δυνάμεις. Τις πιο εξελιγμένες δυνατότητες διαθέτει το βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό.
Το Π.Ν. μπορεί να διαθέσει ταχύτατα τη φρεγάτα που ήδη έχει αναπτυχθεί στην επιχείρηση «Ασπίδες» (αυτή την περίοδο η «Ψαρά»), ωστόσο εξετάζεται και η πιθανότητα σε δεύτερο χρόνο –δηλαδή σε 2-4 μήνες από την έναρξη της επιχείρησης στο Ορμούζ– να αναπτυχθεί κάποιο από τα Πλοία Γενικής Υποστήριξης (ΠΓΥ) του Στόλου, πάντα με στόχο να μη διαταραχθούν οι δυνατότητες άμυνας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Φυσικά, όπως συμβαίνει σε κάθε περίπτωση διεθνούς αποστολής, η απόφαση για ανάπτυξη ελληνικών δυνάμεων στο Ορμούζ θα γίνει με απόφαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας (ΚΥΣΕΑ).
Επί της ουσίας της αποστολής, οι μονάδες που θα αναπτυχθούν θα συνοδεύουν τα ειδικά πλοία που θα στείλουν οι μεγαλύτερες δυνάμεις. Τις πιο εξελιγμένες δυνατότητες διαθέτει το βρετανικό Βασιλικό Ναυτικό, με το υπερσύγχρονο HMS Stirling Castle (M01) που αποτελεί επί της ουσίας μια πλωτή βάση μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USV) αλλά και υποβρυχίων (UUV), και η αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ αποτελεί μια πρόκληση που απαιτεί υψηλή τεχνολογία.
Απροθυμία της Ε.Ε.
Στο διπλωματικό πεδίο, ιδιαίτερα κατά τις συζητήσεις που έχουν διεξαχθεί σε επίπεδο Ε.Ε., το περιβάλλον είναι αποκαρδιωτικό για τη συνολικότερη γεωπολιτική αντίληψη της Ευρώπης. Η Ελλάδα και ως ένα (μικρότερο) βαθμό η Ιταλία εμφανίζονταν ως οι δύο μοναδικές χώρες που ήταν πρόθυμες να συμβάλουν με ναυτικές μονάδες. Η απροθυμία δεν είναι, βέβαια, αποκλειστικά ζήτημα αντίληψης, αλλά και αντικειμενικά περιορισμένων δυνατοτήτων των ευρωπαϊκών Ναυτικών.
Ισως το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επιχείρηση «Ασπίδες». Σύμφωνα με άριστα πληροφορημένες πηγές, δεν είναι διόλου τυχαίο ότι τον Νοέμβριο του 2025 η Ελλάδα ανέλαβε την εν πλω διοίκηση της επιχείρησης «Ασπίδες», έπειτα από επανειλημμένες αρνήσεις δυνάμεων όπως η Γαλλία. Σε προηγούμενη φάση οι Γάλλοι είχαν, για παράδειγμα, αρνηθεί έστω να τοποθετηθεί ο εν πλω διοικητής (Ελληνας ή Ιταλός) στο αεροπλανοφόρο «Charles de Gaulle» όταν έπλεε στην περιοχή, διότι θεωρούσαν ότι ο συμβολισμός είναι υπερβολικός. Τελικά τον Μάρτιο η εν πλω διοίκηση πέρασε στην Ιταλία, η οποία ευθύς εξαρχής έχει «σηκώσει» (κυρίως μαζί με την Ελλάδα) το βάρος της συγκεκριμένης αποστολής.
Βέβαια και η Ελλάδα έδειξε σημάδια στρατηγικής αμφιθυμίας, όταν τον Ιανουάριο αποστράτευσε τον αρχιπλοίαρχο Ελληνα εν πλω διοικητή της επιχείρησης και τον αντικατέστησε με άλλον, μεσούσης της περιόδου όταν η Ελλάδα είχε την ευθύνη. Τον επόμενο μήνα η Ελλάδα ενδεχομένως να αναλάβει ξανά τη διοίκηση της επιχείρησης «Ασπίδες», αν και εκτιμάται ότι πιθανός μετασχηματισμός της θα αλλάξει πιθανώς και τον χαρακτήρα της (από τον Φεβρουάριο του 2024 τα πολεμικά που συμμετείχαν έχουν υποστηρίξει περίπου 2.000 πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα και έχουν συνοδεύσει 650).
Η επιδίωξη του Ιράν – Εκτιμάται ότι αν το Ιράν δεχθεί την παρουσία δυτικών μονάδων, θα το κάνει για να αναδείξει προς τους Ευρωπαίους και τις τεχνολογικές δυνατότητες που διαθέτει σε αυτό το πεδίο πολέμου.
Βέβαια, όλη η συζήτηση για την επιχείρηση αποναρκοθέτησης εδράζεται στην υπόθεση ότι το Ιράν θα αποδεχθεί να συνεργαστεί με τις δυτικές δυνάμεις πάνω σε συγκεκριμένο πλαίσιο συμφωνίας. Δίχως την επιτόπια συνεργασία του Ιράν ή έστω την ανοχή από την Τεχεράνη, μια τέτοια αποστολή δεν είναι δυνατόν να εκτελεστεί. Αρμόδιες πηγές εκτιμούν ότι αν η Τεχεράνη δεχθεί τελικά την παρουσία δυτικών μονάδων εντός θαλασσίων ζωνών του Ιράν, θα το κάνει προκειμένου να αναδείξει προς τους Ευρωπαίους και τις τεχνολογικές δυνατότητες που διαθέτει σε αυτό το πεδίο του πολέμου. Στην αντίθετη περίπτωση, εφόσον δηλαδή αρνηθεί να συναινέσει στην αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ, το Ιράν θα πρέπει να βρει ένα σχήμα συνεργασίας προκειμένου η διαδικασία να τελεί υπό κάποιο διεθνές σχήμα παρακολούθησής της.
Στο Συμβούλιο Ασφαλείας
Σε κάθε περίπτωση το επόμενο δίμηνο (οι 60 ημέρες που προβλέπει το μνημόνιο ΗΠΑ – Ιράν για τη συνομολόγηση τελικής συμφωνίας) θα είναι κρίσιμο για τις συνολικές εξελίξεις, αλλά και πιο συγκεκριμένα για μια τέτοια επιχείρηση. Στο αμιγώς διπλωματικό πεδίο η Αθήνα επιθυμεί να αξιοποιήσει τους μήνες που απομένουν στην Ελλάδα (μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου) στη θέση του μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας, όπου και πρόκειται να μεταφερθεί το επόμενο χρονικό διάστημα η ευθύνη για την τελική απόφαση μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος. Για την Αθήνα είναι, επιπλέον, σημαντικό να αξιοποιήσει την αμυντική προστασία που παρείχε σε σημαντικές αραβικές χώρες του Κόλπου (Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κατάρ) κατά την πρώτη φάση του πολέμου, μάλιστα με αποτελέσματα που έγιναν γνωστά.
