Την ώρα που φουντώνουν τα σενάρια για την απόσυρση αμερικανικών δυνάμεων (μέσων και προσωπικού) από την Ευρώπη, η «Κ» επιχειρεί να χαρτογραφήσει την παρουσία των ΗΠΑ στη γηραιά ήπειρο. Ηδη, πάντως, δημοσιεύματα όπως αυτό των New York Times, σύμφωνα με το οποίο οι Αμερικανοί σκοπεύουν να μειώσουν σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, μετακινώντας κρίσιμες αεροπορικές και ναυτικές μονάδες σε άλλες βάσεις, αποτυπώνουν την αλλαγή στρατηγικής του Λευκού Οίκου και έρχονται ως συνέχεια των αποφάσεων για συρρίκνωση κατά 5.000 άτομα του προσωπικού που υπηρετεί στη Γερμανία.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ευρώπη αριθμεί περί τα 68.000 στελέχη, εκατοντάδες μέσα, βάσεις και στρατηγεία και χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες. Τις δυνάμεις υπό τη μόνιμη διοίκηση του SACEUR (ανώτατος συμμαχικός διοικητής Ευρώπης) και τις εκχωρημένες στο ΝΑΤΟ δυνάμεις (Assigned Forces) που περιλαμβάνουν σχεδόν το σύνολο του όγκου των Αμερικανών στρατιωτών στην Ευρώπη. Οι εκχωρημένες δυνάμεις περνούν στις διαταγές του SACEUR μόλις ενεργοποιηθούν τα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ.
Δυνάμεις υπό μόνιμη διοίκηση του SACEUR
Οι παραχωρημένες στο ΝΑΤΟ δυνάμεις αποτελούνται κυρίως από τα στρατηγεία, την αντιπυραυλική ασπίδα και τις μονάδες επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης της Συμμαχίας. Τρία είναι τα κύρια πολυεθνικά στρατηγεία. Το πρώτο είναι το SHAPE (Supreme Headquarters Allied Powers Europe) στη Μονς του Βελγίου, όπου βρίσκεται η έδρα του ανώτατου διοικητή (SACEUR). Στο στρατηγείο υπηρετούν περίπου 4.000 στελέχη, εκ των οποίων σχεδόν το 30% είναι Αμερικανοί. Στην Ευρώπη λειτουργούν και δύο διακλαδικά στρατηγεία (JFC), στο Μπρούνσουμ της Ολλανδίας και τη Νάπολη της Ιταλίας, τα οποία αναλαμβάνουν τους τομείς της βόρειας και της νότιας Ευρώπης αντίστοιχα.
Ο δεύτερος μεγάλος άξονας είναι η αντιπυραυλική ασπίδα NATO BMD. Η έδρα της βρίσκεται στην αεροπορική βάση Ράμσταϊν της Γερμανίας. Η νατοϊκή αντιπυραυλική ομπρέλα συνίσταται από δύο επίγειες βάσεις συστημάτων Aegis Ashore στη Ρουμανία και την Πολωνία, όπου έχουν τοποθετηθεί εκτοξευτές Mk-41 και συστήματα ραντάρ και τέσσερα αντιτορπιλικά πλοία κλάσης Arleigh Burke εξοπλισμένα με ραντάρ SPY-1 και πυραύλους αναχαίτισης SM-3 που ελλιμενίζονται στην Ισπανία. Στις χερσαίες μονάδες υπηρετούν περίπου 500 Αμερικανοί και 330 ανά αντιτορπιλικό.
Ο τρίτος άξονας είναι οι μονάδες επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης. Εδρα των μονάδων είναι η βάση Σιγκονέλα στη Σικελία. Η δύναμη επίγειας επιτήρησης του ΝΑΤΟ (NATO Alliance Ground Surveillance – AGS) επιχειρεί με πέντε μη επανδρωμένα αεροσκάφη τύπου RQ-4D Phoenix. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι παραπάνω δυνάμεις μένουν, προς το παρόν, εκτός των αμερικανικών σχεδίων για μείωση μέσων και προσωπικού καθώς αποτελούν κρίσιμες και απαραίτητες δομές της Συμμαχίας.
Εκχωρημένες δυνάμεις
Το πιθανότερο σενάριο για απομείωση των επιχειρησιακών ικανοτήτων του ΝΑΤΟ θέλει τη μεταφορά ορισμένων μέσων που ανήκουν στις εκχωρημένες δυνάμεις σε βάσεις εκτός ευρωπαϊκής ηπείρου. Οι πληροφορίες μιλούν για αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού και στρατηγικά βομβαρδιστικά που μετασταθμεύουν στην Ευρώπη αλλά και πλοία και υποβρύχια με δυνατότητες μακρού πλήγματος.
Αεροπορικές δυνάμεις
Ο κορμός των εκχωρημένων αεροπορικών δυνάμεων βρίσκεται στη Γερμανία και τη Βρετανία. Η βάση του Λάκενχεθ στην ανατολική Αγγλία φιλοξενεί μία από τις μεγάλες μάχιμες μονάδες της αμερικανικής αεροπορίας, την 48η Πτέρυγα Μαχητικών που επιχειρεί με αεροσκάφη F-35A και F-15E. Στη Βρετανία βρίσκεται και η 100ή Πτέρυγα Εναέριου Ανεφοδιασμού που χρησιμοποιεί KC-135 Stratotanker. Ορισμένα από αυτά τα αεροσκάφη ενδεχομένως μετακινηθούν σε άλλες βάσεις.
Στο Λάκενχεθ όπως και στο Γκλόστερσαϊρ της Βρετανίας μετασταθμεύει ο κύριος όγκος των αμερικανικών βομβαρδιστικών κατά τη διάρκεια επιχειρήσεων. Πρόκειται για αεροσκάφη Β-52H Stratofortress, B-1B Lancer και B-2 Spirit. Αμερικανικά βομβαρδιστικά εξυπηρετούνται και από την ισπανική βάση του Μορόν αλλά και στο Ράμσταϊν της Γερμανίας. Επί γερμανικού εδάφους βρίσκεται η 52η Πτέρυγα Μαχητικών των ΗΠΑ, που επιχειρεί με F-16, ενώ στο Αβιάνο της Ιταλίας σταθμεύει η 31η Πτέρυγα με F-16 και αεροσκάφη έρευνας – διάσωσης.
Οι ΗΠΑ χρησιμοποιούν και μικρότερες βάσεις, όπως η Λάρισα που φιλοξενεί UAV επιτήρησης MQ-9 Reaper, το Ιντσιρλίκ της Τουρκίας, η βάση Μιχαήλ Κογκαλνιτσεάνου στη Ρουμανία για τις αερομεταφερόμενες δυνάμεις κ.ά.
Χερσαίες και ναυτικές δυνάμεις
Ο κύριος όγκος των χερσαίων αμερικανικών δυνάμεων που αριθμεί περίπου 40.000 στρατιώτες βρίσκεται στη Γερμανία και την Ιταλία και εκ περιτροπής στην Πολωνία και τη Ρουμανία. Περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, άρματα μάχης Μ1 Abrams, θωρακισμένα M2 Bradley και Stryker, συστήματα πυραυλικού πυροβολικού HIMARS και MLRS και επιθετικά ελικόπτερα AH-64 Apache.
Οι ναυτικές δυνάμεις αναπτύσσονται συνήθως εκ περιτροπής από αμερικανικά λιμάνια σε περιόδους κρίσεων και περιλαμβάνουν αεροπλανοφόρα με ομάδες κρούσης και υποβρύχια. Σε ευρωπαϊκά λιμάνια βρίσκονται σε μόνιμη βάση τα τέσσερα αντιτορπιλικά της αντιπυραυλικής άμυνας αλλά και το πλοίο αμφίβιων επιχειρήσεων USS Mount Whitney, η ναυαρχίδα του 6ου αμερικανικού στόλου με έδρα τη Νάπολη της Ιταλίας. Το συγκεκριμένο πλοίο λειτουργεί και ως πλωτό αρχηγείο του ΝΑΤΟ κατά τη διάρκεια ασκήσεων ή επιχειρήσεων.
Πυρηνικά όπλα
Υπό την ομπρέλα του προγράμματος πυρηνικού διαμοιρασμού (ΝΑΤΟ Nuclear Sharing) στην Ευρώπη βρίσκονται περί τις 100 πυρηνικές κεφαλές τύπου Β61. Αυτές έχουν μοιραστεί σε βάσεις που καλύπτουν γεωγραφικά ολόκληρη την ήπειρο. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι βάσεις αυτές βρίσκονται στο Βέλγιο, την Ολλανδία, την Ιταλία, τη Γερμανία και την Τουρκία. Τη φύλαξη και συντήρηση των πυρηνικών όπλων του ΝΑΤΟ αναλαμβάνουν εξειδικευμένες Μοίρες Υποστήριξης Πυρομαχικών (MUNSS) της αμερικανικής αεροπορίας.
Στη Σούδα, στη Λάρισα και στην Αλεξανδρούπολη
Οι ΗΠΑ διατηρούν βάσεις και δυνάμεις για εθνικούς σκοπούς σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίες αν απαιτηθεί, μπορούν να εκχωρηθούν στο ΝΑΤΟ. Σε αυτό το καθεστώς ανήκουν και οι ελληνικές βάσεις, όπως η Σούδα που είναι η σημαντικότερη ναυτική και αεροπορική βάση των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς διαθέτει μόνιμο προσωπικό για την υποστήριξη αεροπλανοφόρων, πυρηνικών υποβρυχίων αλλά και διαφόρων τύπων αεροσκαφών.
Στη Λάρισα, οι Αμερικανοί αναπτύσσουν UAV επιτήρησης, ενώ στην Αλεξανδρούπολη, το λιμάνι της πόλης λειτουργεί ως στρατηγικός κόμβος για την ταχεία προώθηση αμερικανικών στρατευμάτων προς τα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη.
