Υπάρχει ένα έντονο και ιδιαίτερα αποκαλυπτικό παρασκήνιο στις ελληνοτουρκικές εξελίξεις το τελευταίο διάστημα, με αφετηρία την επίσκεψη του Ελληνα πρωθυπουργού στην Τουρκία στις 17-18 Νοεμβρίου. Κι αυτό, γιατί η πραγματικότητα είναι πολύ σύνθετη και πολύ δύσκολη, με τις διαφωνίες Ελλήνων και Τούρκων να εκδηλώνονται παντού: σε διμερείς και κλειστές συνομιλίες, στο Αιγαίο, στο ΝΑΤΟ, την Ε.Ε., ενώ ταυτόχρονα δρομολογούνται νέες διαπραγματεύσεις.
Η κλιμάκωση της επιθετικότητας της Αγκυρας έχει προκαλέσει εύλογο προβληματισμό σε έμπειρους διπλωμάτες και στο Μέγαρο Μαξίμου. Εν μέρει την αποδίδουν στη γενικότερη κατάρρευση των τουρκικών δογμάτων, καθώς μία από τις κύριες πτυχές του δόγματος Νταβούτογλου, περί μηδενικών προβλημάτων με όλες τις γειτονικές με την Τουρκία χώρες, έχει εξαϋλωθεί: δεν υπάρχει ούτε μία χώρα της περιοχής που να έχει ομαλές σχέσεις με την Αγκυρα. Σύμφωνα με έγκυρες διπλωματικές πηγές, οι συνομιλίες Τσίπρα – Νταβούτογλου – Ερντογάν στις 18 Νοεμβρίου ήταν ιδιαίτερα παραγωγικές, παρά το γεγονός ότι η πρώτη φάση της επίσκεψης συνοδεύθηκε από ένα επεισόδιο που θα μπορούσε να προκαλέσει ένταση και αποφεύχθηκε χάρη στην ψυχραιμία της ελληνικής πλευράς. Συγκεκριμένα, άριστα πληροφορημένες πηγές αναφέρουν ότι αμέσως μετά τη λήξη του φιλικού αγώνα ποδοσφαίρου Ελλάδας – Τουρκίας στις 17 Νοεμβρίου, οι κ. Τσίπρας και Νταβούτογλου μετέβησαν στα αποδυτήρια να συγχαρούν τους παίκτες των δύο ομάδων. Εκεί, στάθηκε μπροστά στον Ελληνα πρωθυπουργό εκπρόσωπος, όπως συστήθηκε, «της τουρκικής μειονότητας» Δυτικής Θράκης, ο οποίος είπε στον κ. Τσίπρα ότι η μειονότητα μπορεί να γίνει η γέφυρα στις σχέσεις των δύο χωρών. Ο πρωθυπουργός δεν ανταπέδωσε την χειραψία, τον αγνόησε, όμως ήταν προφανής η ενόχλησή του, που στην ιδεολογική του ορολογία μεταφράστηκε ως «προβοκάτσια», γιατί τα μέτρα ασφαλείας ήταν τόσο αυστηρά που μόνο με άδεια των τουρκικών αρχών θα μπορούσε να βρεθεί κάποιος παράγοντας στα αποδυτήρια. Το επεισόδιο αυτό εξόργισε και Ελληνες διπλωμάτες που διαμαρτυρήθηκαν παρασκηνιακά και απέδωσαν το επεισόδιο στον υπηρεσιακό υπουργό Εξωτερικών Φ. Σινιρλίογλου. Σημειώνεται ωστόσο ότι κατά τη συνάντηση Τσίπρα – Ερντογάν στην Αγκυρα, ο Τούρκος πρόεδρος ζήτησε συγγνώμη από τον πρωθυπουργό για τις αποδοκιμασίες που ακούστηκαν στο γήπεδο κατά την ανάκρουση του ελληνικού εθνικού ύμνου.
Γεγονός αποτελεί ότι η πολιτική και διπλωματική ατζέντα των δύο χωρών γεμίζει όλο και πιο πολύ. Ο κ. Τσίπρας, διαβεβαιώνουν διπλωμάτες και κυβερνητικοί παράγοντες, έχει τη βούληση να καταλήξει σε συμφωνία με την Τουρκία για το Αιγαίο και, για τον λόγο αυτό, το αμέσως επόμενο διάστημα, πιθανότατα εντός του Δεκεμβρίου, θα ξαναρχίσει νέος κύκλος συνομιλιών, στο πλαίσιο των διερευνητικών επαφών. Ο πρωθυπουργός, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, θέλει μια συμφωνία για να αλλάξει η ροή της Ιστορίας, αλλά αυτό δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι είναι έτοιμο να το δεχθεί το κόμμα του και το πολιτικό σύστημα στην κατάσταση που βρίσκεται. Παράλληλα, εντός του τρέχοντος μηνός θα γίνουν και οι συνομιλίες για τα ΜΟΕ, με στόχο να διευρυνθεί η ατζέντα, όπως συμφώνησαν Τσίπρας και Νταβούτογλου.
Υπήρξαν όμως και διαφωνίες μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας που έμειναν στο παρασκήνιο. Ο κ. Τσίπρας έθεσε και στον κ. Νταβούτογλου και στον κ. Ερντογάν το θέμα της απειλής πολέμου της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων, θέμα που οι συνομιλητές του υποβάθμισαν, αφήνοντας να εννοηθεί ότι αν υπάρξει συμφωνία στο Αιγαίο, όλα αυτά θα φύγουν από τη διμερή ατζέντα αυτόματα, θέση καθόλου πειστική για την ελληνική διπλωματία. Οσον αφορά τη δημιουργία hotspots στην Τουρκία, τέτοιο ενδεχόμενο απορρίφθηκε από την Αγκυρα, ενώ η Ε.Ε., σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να προτείνει στην Τουρκία την εθελοντική συμμετοχή της Αγκυρας σε ένα πρόγραμμα απευθείας μετεγκατάστασης από τη γείτονα σε ευρωπαϊκές χώρες. Ο πρωθυπουργός είπε σε συνεργάτες του, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ότι δεν έμεινε καθόλου ευχαριστημένος από τη στάση της Αγκυρας στο προσφυγικό και ότι αναμένει σύντομα να εκτεθεί η Τουρκία στα μάτια των Ευρωπαίων που σήμερα καλοπιάνουν την Αγκυρα, αλλά σύντομα θα απογοητευθούν.
Η ελληνοτουρκική επιτροπή για το προσφυγικό που αποφασίστηκε κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού θα συνεδριάσει εκ νέου και, όπως διαβεβαιώνουν διπλωματικές πηγές, η επιτροπή αυτή αποτελεί το εχέγγυο ότι δεν θα θιγούν κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο μέσω του προσφυγικού.
Στο ΝΑΤΟ επίσης, αμέσως μετά την κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους και κατά τη συζήτηση που έγινε στις 24 Νοεμβρίου στις Βρυξέλλες, αλλά και με τους υπουργούς Εξωτερικών της Συμμαχίας στις 30 Νοεμβρίου, η Αγκυρα επιχείρησε υπογείως να επιβάλει κάποιες διατυπώσεις στη δήλωση της Συμμαχίας για τις απειλές ασφάλειας που δέχεται η Τουρκία και έχει ανάγκη στήριξης του ΝΑΤΟ, που όμως δεν αφορούσαν την κρίση της Συρίας και τις σχέσεις με τη Ρωσία, αλλά γενικά τη «Νοτιοανατολική Μεσόγειο». Οι Ελληνες διπλωμάτες αντέδρασαν. Η Ελλάδα βρήκε πολλούς συμμάχους, όχι μόνο στο συγκεκριμένο θέμα, αλλά και όταν έθεσε το θέμα των παραβιάσεων στο Αιγαίο, κάτι που προκάλεσε τον εκνευρισμό της Αγκυρας.
