ΑΠΟΣΤΟΛΗ – ΒΕΡΟΛΙΝΟ «Ισως το Grexit να είναι πολύ πιο κοντά απ’ όσο νομίζουμε. Ισως και το Brexit το ίδιο». Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, ο διευθυντής του βερολινέζικου γραφείου είναι σαφής: «Πλέον, καμιά χώρα δεν μπορεί να παίρνει ένα κομματάκι απ’ την πίτα της ευρωπαϊκής συμφωνίας και ν’ αφήνει την υπόλοιπη». Μία μέρα μετά, στο think tank, που συμβουλεύει υπουργούς και αρχηγούς κρατών, ένας πολιτικός επιστήμονας μας λέει πως τα πράγματα είναι δύσκολα. «Ως το Δεκέμβριο», μας εξηγεί, «η Γερμανία ήταν στο τσακ να απομονωθεί στην Ευρώπη. Τώρα έχει μείνει η Ελλάδα μόνη της». Στο χριστιανοδημοκρατικό μπλοκ, κανείς δεν φαίνεται να στενοχωριέται με την προοπτική του Grexit. Στο σοσιαλδημοκρατικό, έχεις την εντύπωση πως πλέον δεν μπορούν να κάνουν τίποτε για να κρατήσουν την Ελλάδα στην Ευρώπη.
Πέντε μέρες στο Βερολίνο, βρίσκουμε απέναντί μας πολλούς διαφορετικούς πολιτικούς, αλλά πολύ λίγες διαφορετικές απόψεις. Με άλλη διαδρομή ο καθένας τους, βουλευτές, ερευνητές και αναλυτές, όλοι στο τέλος του συλλογισμού τους καταλήγουν στο Grexit.
Εγιναν λάθη
«Δώσαμε φτερά στους ελέφαντες και τώρα αναρωτιόμαστε γιατί δεν πετούν», λέει ο πολιτικός επιστήμονας απέναντί μου. «Κοιτάξτε τις εκτιμήσεις που έκανε το ΔΝΤ το 2011. Τα στοιχεία υπάρχουν στο Ιντερνετ. Ελεγαν τότε πως όλα πάνε καλά, η ελληνική οικονομία ξαναβρήκε τον δρόμο της. Και κοιτάξτε τι γίνεται τώρα. Οπως και να το δεις, λάθη έγιναν και από τις δύο πλευρές. Αλλά το θέμα είναι ποιος θα τα πληρώσει πιο ακριβά». Σ’ αυτό συμφωνούν ακόμη και οι δημοσιογράφοι από την Deutsche Welle όταν τους επισκεπτόμαστε. «Στην τελική φάση, μετράει τι είναι πιο ακριβό», μας λέει με ειλικρίνεια ένας από αυτούς. «Να κρατήσεις την Ελλάδα; Ή να την αφήσεις να φύγει;»
Για τους περισσότερους στο Βερολίνο, η ευθύνη ανήκει στην ελληνική πλευρά. Μου λένε πως τον Ιανουάριο, το CDU, το κόμμα της Μέρκελ, είχε καλή διάθεση απέναντι στον ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά όσο τραβούσαν οι διαπραγματεύσεις, η εμπιστοσύνη χανόταν. «Την προσέγγισή σας με τη Ρωσία την είδαν σαν εκβιασμό», εξηγεί ο πολιτικός επιστήμονας. «Χάλασε ακόμη περισσότερο το κλίμα». Θεωρώ πως υπερβάλλει, μέχρι τη στιγμή που συναντώ τον ευρωβουλευτή του CDU, τον Χριστιανοδημοκράτη Α. Φος. «Χάθηκε η εμπιστοσύνη από την αρχή», λέει. «Πήγαμε να βοηθήσουμε και ξαφνικά μας πέταξαν αυτό με τα κατοχικά δάνεια.
Αυτή η κυβέρνηση είναι εντελώς εκτός πραγματικότητας, πώς να την εμπιστευθείς;». Τον ρωτάμε αν πιστεύουν το ίδιο και οι ψηφοφόροι του. «Νομίζετε πως είναι εύκολο να τους αντιμετωπίζεις;», κάνει ο κ. Φος.
Στην άλλη άκρη του πολιτικού φάσματος, η αριστερή βουλευτής του Die Linke μπορεί να έχει εντελώς διαφορετική διαδρομή σκέψης, στο τέλος του συλλογισμού της, όμως, αχνοφέγγει το Grexit: «Απ’ τα λεφτά της δόσης, τα πιο πολλά θα πάνε στις τράπεζες. Οπότε τι νόημα έχει να τα δώσουμε σ’ εσάς; Καλύτερα να τα δώσουμε κατευθείαν στις τράπεζες!», λέει.
Την επομένη, μια υπάλληλος των Χριστιανοδημοκρατών θα μας το εξηγήσει με περισσότερη νηφαλιότητα: «Αυτό που εσείς περιγράφετε ως “λιτότητα”, για εμάς τους Γερμανούς είναι κάτι φυσικό: δεν μπορείς να ξοδεύεις πιο πολλά απ’ όσα έχεις στο πορτοφόλι σου». Στη Γερμανία, βλέπετε, υπάρχουν κάποιες συλλογικές παραδοχές. Ας πούμε, με όποιον κι αν μιλήσεις στο Βερολίνο, σου λέει την ίδια περίπου ιστορία: Σοσιαλδημοκράτες και Χριστιανοδημοκράτες, αναλυτές και βουλευτές, σου λένε πως η χώρα τους είναι ο «απρόθυμος αρχηγός» της Ευρώπης. «Η Ευρώπη χρειαζόταν μια ατμομηχανή», λένε, «κι αν δεν ήταν η Γερμανία, θα έπρεπε να βρεθεί κάποιος άλλος». Που θα πει, αν φτάσουμε στο Grexit, μην το πάρετε προσωπικά.
Αλλωστε, στην παρούσα φάση, οι Γερμανοί βιώνουν αυτό που ένα στέλεχος των Σοσιαλδημοκρατών περιγράφει γλαφυρά: «Ολοι κλωτσάνε το τενεκεδάκι με το πρόβλημα της Ελλάδας, να πάει πιο κάτω. Κανείς δεν θέλει να βγει να πει στον κόσμο πως αυτό που γίνεται δεν οδηγεί πουθενά. Αλλά κανείς πολιτικός δεν θέλει να σηκώσει το τενεκεδάκι και σίγουρα κανείς δεν θέλει να το ανοίξει».
Κι έτσι, στο think tank που συμβουλεύει αρχηγούς κρατών, ο αναλυτής σφίγγει τα χείλια όταν τον ρωτάμε αν εκείνος θα συμβούλευε τους πολιτικούς να κλωτσήσουν το τενεκεδάκι στο χάος του Grexit. «Σκεφτείτε πως και οι δικοί μου οι συνάδελφοι είναι διχασμένοι», λέει. «Αλλοι επιμένουν πως πρέπει να τους στηρίξουμε τους Ελληνες, για να απορροφήσει η οικονομία τους κραδασμούς. Αλλοι σκέφτονται, άσ’ τους, καλύτερα να φύγουν από την Ευρώπη». Μια παύση και… «τι να σας πω; Θα μάθουμε ποιο από τα δύο σενάρια δούλεψε καλύτερα, όταν θα δούμε το τέλος της ιστορίας».
