Ετοιμη για μεγαλύτερες παραχωρήσεις και ισχυρότερες δεσμεύσεις προς τους δανειστές είναι η κυβέρνηση, με αντάλλαγμα μια συμφωνία 9μηνης παράτασης του προγράμματος, ώστε να αποφύγει υπογραφή νέου μνημονίου, και κάτι που θα μπορούσε να παρουσιαστεί στο εσωτερικό ως λύση του προβλήματος του χρέους. Ωστόσο, από την πλευρά των πιστωτών, απορρίπτεται η πολύμηνη παράταση αλλά και το σχέδιο χρηματοδότησης που προτείνει η κυβέρνηση και αντιπροτείνεται η χρήση των χρημάτων του ΤΧΣ για να περάσουμε το καλοκαίρι και να συμφωνηθεί το νέο πρόγραμμα έως τον Σεπτέμβριο.
Σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο η κυβέρνηση μπορεί να δώσει:
1. Μείωση μισθών και συντάξεων ξεκινώντας όμως τις περικοπές από πάνω προς τα κάτω, δηλαδή από τις υψηλότερες αποδοχές προς τις μικρότερες κι όχι από κάτω προς τα πάνω, όπως ζητούν οι πιστωτές με την κατάργηση του ΕΚΑΣ.
2. Να θεσμοθετήσει «φρένο» χρέους και ελλείμματος. Δηλαδή, να απαγορεύεται η υπέρβαση συγκεκριμένων στόχων για το έλλειμμα και το χρέος και να λαμβάνονται αυτομάτως μέτρα προσαρμογής όταν υπάρχουν τέτοιες υπερβάσεις.
3. Να δημιουργήσει ειδικούς λογαριασμούς (escrow accounts) στους οποίους θα κατατίθενται κάθε μήνα προκαθορισμένα ποσά, τα οποία θα χρησιμοποιούνται για την πληρωμή δόσεων για τους πιστωτές. Τα ποσά αυτά από τη στιγμή που τα κατέθεσε δεν θα έχει τη δυνατότητα να τα αποσύρει. Με αυτό τον τρόπο θα είναι βέβαιοι οι δανειστές ότι δεν θα αντιμετωπίζουν κάθε λίγο και λιγάκι απειλές για στάση πληρωμών.
Επίσης, έχει αρχίσει να συζητάει την αναθεώρηση των στόχων για το πρωτογενές πλεόνασμα ώστε να προσεγγίσουν τα επίπεδα που ζητούν οι πιστωτές με την πρόταση Γιουνκέρ (1% του ΑΕΠ φέτος, 2% το 2016, 3% το 2017 και 3,5% του ΑΕΠ από το 2018 και μετά). Επιπλέον, επεξεργάζεται νέα σενάρια για τον ΦΠΑ που θα αυξήσουν την απόδοση του μέτρου κοντά στα επίπεδα που ζητούν οι πιστωτές, δηλαδή στο 1% του ΑΕΠ.
Από την άλλη ζητεί να γίνει δεκτή η πρόταση για 9μηνη παράταση, που προβλέπει τα εξής:
1. Οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις θα καταλήξουν σε μια συμφωνία που δεν θα ολοκληρώνει μόνο την 5η αξιολόγηση και θα αποδεσμεύει τα 7,2 δισ. ευρώ των δόσεων από την Ευρωζώνη και το ΔΝΤ, αλλά επίσης θα παρατείνει το υφιστάμενο πρόγραμμα έως τον Μάρτιο του 2016 και θα εξασφαλίζει τη χρηματοδότηση γι’ αυτή την περίοδο. Επίσης, θα αντιμετωπίζει το πρόβλημα των υπερδιπλασιασμού των δαπανών για την εξυπηρέτηση του χρέους που προκύπτουν από το 2022 και μετά, όταν λήγει η περίοδος χάριτος των δανείων από την Ευρωζώνη, μέσω swaps, ώστε να κατανεμηθούν ομαλότερα σε βάθος χρόνου. Είναι ενδεικτικό ότι οι δαπάνες για τόκους από 6 δισ. ευρώ το 2021 εκτινάσσονται στα 22,5 δισ. ευρώ το 2022 και στα 13,5 δισ. το 2023.
2. Το μεγαλύτερο τμήμα των χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας κατά την 9μηνη παράταση αποτελεί η αποπληρωμή των ομολόγων που κατέχει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Αυτά είχαν εξαιρεθεί από το PSI, πληρώνονται στο ακέραιο και ανέρχονται σε 27 δισ. ευρώ συνολικά. Από αυτά τα 3,46 δισ. ευρώ λήγουν τον Ιούλιο και τα 3,02 δισ. τον Αύγουστο. Η Αθήνα προτείνει –για την ακρίβεια επαναφέρει μια πρόταση που είχε υποβληθεί και το 2013 και είχε απορριφθεί– να αγοράσει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ESM) τα ομόλογα από την ΕΚΤ και να τα επιμηκύνει ώστε να πληρωθούν ύστερα από 20-30 χρόνια. Επίσης, με τη συμφωνία αποδεσμεύονται τα 7,2 δισ. ευρώ των δόσεων, καθώς κι άλλα μικρότερα ποσά που εκκρεμούν (π.χ. τα 1,2 δισ. ευρώ του ΤΧΣ που από λάθος επεστράφησαν στον EFSF τον περασμένο Φεβρουάριο).
Τα πλεονεκτήματα της πρότασης της Αθήνας είναι προφανή:
• Η κυβέρνηση υπογράφει παράταση –εξάλλου, το έχει ήδη κάνει μια φορά– και όχι νέο μνημόνιο.
• Με ένα πακέτο μέτρων, που θα συμφωνηθεί τώρα, κλείνουν πακέτο την αξιολόγηση, τη χρηματοδότηση και τη διευθέτηση χρέους. Με τις επιμηκύνσεις, τα swaps κ.λπ. μειώνεται σημαντικά το χρέος σε όρους καθαρής παρούσας αξίας, ακόμη και χωρίς «κούρεμα» της ονομαστικής αξίας του.
• Μπορεί να προσδοκά ότι έχοντας κλείσει τα παραπάνω θα είναι ευκολότερη η πρόσβαση στις αγορές στο τέλος του 9μήνου, άποψη πάντως που δεν συμμερίζονται καθόλου οι πιστωτές.
• Τέλος, υποτίθεται ότι με αυτό τον τρόπο δεν χρειάζεται να πάνε περισσότερες από μια φορά στα Kοινοβούλιά τους οι Ευρωπαίοι ηγέτες για το θέμα της Ελλάδας, κάτι που φέρεται να έχει ζητήσει η κ. Μέρκελ από τον κ. Τσίπρα.
Αν και η πρόταση ως άσκηση επί χάρτου φαίνεται ικανοποιητική παραγνωρίζει τα εξής:
1. Οι δανειστές θέλουν πλήρη υιοθέτηση της πρότασης Γιουνκέρ, δηλαδή τη λήψη δημοσιονομικών μέτρων μόνιμου χαρακτήρα ύψους τουλάχιστον 5 δισ. ευρώ. Επίσης, ζητούν να εφαρμοστούν πλήρως οι ασφαλιστικοί νόμοι του 2010 και του 2012, να υλοποιηθούν όλες οι συμφωνημένες ιδιωτικοποιήσεις, περιλαμβανομένων των ΑΔΜΗΕ και Μικρής ΔΕΗ και να υιοθετηθεί το toolkit του ΟΟΣΑ για την απελευθέρωση των αγορών αγαθών και υπηρεσιών. Συζητούν μόνο την αντικατάσταση κάποιων από τα μέτρα που προτείνουν με άλλα ισοδύναμα, αντίστοιχης αξιοπιστίας και διάρκειας. Κι αυτό το κατέστησαν σαφές στον πρωθυπουργό την προηγούμενη εβδομάδα όλοι οι συνομιλητές του (Μέρκελ, Ολάντ, Γιουνκέρ). Πρόκειται για σκληρό πακέτο, εμπνεύσεως ΔΝΤ, αλλά είναι αυτό που θα διευκολύνει το Ταμείο να δείξει ευελιξία στο πρόβλημα της χρηματοδότησης και της βιωσιμότητας του χρέους.
2. Η πρόταση της Αθήνας προβλέπει νέο δάνειο από την Ευρωζώνη: τα χρήματα που θα δώσει ο ESM για να αγοράσει τα ομόλογα από την ΕΚΤ. Νέο δάνειο χωρίς νέο μνημόνιο και νέες δεσμεύσεις είναι έτσι κι αλλιώς δύσκολο να εγκρίνουν τα κράτη – μέλη της Ευρωζώνης και εξαιρετικά απίθανο υπό τις παρούσες συνθήκες, όπου το κλίμα απέναντι στην Ελλάδα είναι σχεδόν εχθρικό και η αξιοπιστία της κυβέρνησης μηδενική.
3. Το ίδιο ισχύει και για τη διευθέτηση του χρέους. Κάποιες κυβερνήσεις θα δυσκολευτούν να περάσουν από τα κοινοβούλιά τους οποιαδήποτε αλλαγή στους όρους των διμερών δανείων αυτή τη στιγμή, ακόμη κι αν δεν περιλαμβάνει «κούρεμα» του κεφαλαίου.
Ετσι, η Κομισιόν έχει βάλει στο τραπέζι μια πρόταση για παράταση τριών μηνών ή έως το τέλος του έτους και κάλυψη της χρηματοδότησης γι’ αυτό το διάστημα με λεφτά που υπάρχουν, δηλαδή:
• Τα υπόλοιπα των δόσεων, 7,2 δισ. ευρώ.
• Τα κεφάλαια του ΤΧΣ, που επεστράφησαν στον EFSF.
• Την επιστροφή κερδών του 2015 από τα ελληνικά ομόλογα που έχει στην κατοχή της η ΕΚΤ, 1,5 δισ. ευρώ.
Με αυτά καλύπτονται οι χρηματοδοτικές ανάγκες μέχρι τον Σεπτέμβριο οπότε θα έρθει η νέα συμφωνία για το νέο πρόγραμμα. Για την Αθήνα, η πρόταση της Κομισιόν έχει δύο σημαντικά προβλήματα. Πρώτον, θα πάρει μέτρα τώρα και σε λίγες εβδομάδες θα διαπραγματεύεται με τους θεσμούς νέο μνημόνιο και νέα μέτρα. Δεύτερον, χρησιμοποιούνται τώρα τα κεφάλαια του ΤΧΣ που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν είτε για κάλυψη κεφαλαιακών αναγκών των τραπεζών (αν χρειαστεί) ή για προληπτική γραμμή πίστωσης αν κριθεί αναγκαίο στο μέλλον.
