Είναι σαν το πέρασμα απ’ το νησί των Λωτοφάγων: κανείς τους δεν θυμάται τι έλεγε πριν δοκιμάσει τον λωτό της εξουσίας. Ο Αλ. Τσίπρας θα καταργούσε μ’ ένα άρθρο το μνημόνιο, ο Αντώνης Σαμαράς θα εκμηδένιζε το έλλειμμα σε δύο χρόνια, ο Γιώργος Παπανδρέου δεν θα μας έβαζε ποτέ στο ΔΝΤ… Και μετά, όλα άλλαξαν, όχι «μ’ ένα νόμο κι ένα άρθρο», αλλά με μια νέα δήλωση στα κανάλια. Το «είπα – ξείπα», βλέπετε, αποτελεί εξαιρετικά δημοφιλές σπορ απ’ την πρώτη κιόλας μέρα που μπήκε η Ελλάδα στο μνημόνιο.
Σ’ αυτό το ιδιότυπο σπορ έχουν επιδοθεί, κυρίως, λόγω της θέσης, οι υπουργοί Οικονομικών. Ωστόσο, όσοι υπουργοί κι αν πέρασαν απ’ την οδό Νίκης, ο σταρ του «είπα – ξείπα», δεν θα μπορούσε να είναι άλλος απ’ τον Γιάνη Βαρουφάκη: εφέτος τον Ιανουάριο είπε πως «δεν τη θέλουμε τη δόση, θέλουμε μόνο χρόνο και ανάσες», αλλά τέσσερις μήνες μετά αποφάσισε πως «ζητάμε μερική εκταμίευση της δόσης». Τον Απρίλιο δεσμεύτηκε πως «δεν θα υπογράψω αύξηση του ΦΠΑ στα νησιά», αλλά τον Μάιο συμπλήρωσε πως «η δέσμευση δεν ισχύει στο διηνεκές». Τη μία μέρα θεωρούσε αποδεκτό «το 70% του μνημονίου», όμως την επομένη αποδεχόταν «ποσοστό 0% του μνημονίου ακριβώς». Και το ένα μεσημέρι έλεγε πως σκέφτεται να επιβάλει «μικρό τέλος στις αναλήψεις μετρητών απ’ τα ΑΤΜ», όμως το ίδιο απόγευμα συμπεριφερόταν σαν να ήταν άλλος που έκανε τη δήλωση.
Και μπορεί ο Γ. Βαρουφάκης ν’ αλλάζει γνώμες, αλλά δεν είναι ο μόνος μ’ αυτό το χόμπι. Ακόμα κι ο «μέντορας» του πρωθυπουργού, ο Αλ. Φλαμπουράρης τον Φεβρουάριο έλεγε πως «αν δεν έχουμε να πληρώσουμε θα ζητήσουμε παράταση απ’ το ΔΝΤ», αλλά τον Μάρτιο, που οι πιστωτές άρχισαν να πιέζουν, άλλαξε γνώμη. «Αέρας είναι!», είπε για το χρέος γελώντας. «Γι’ αυτό κι εμείς με αέρα θα τους πληρώσουμε!».
Στο πλαίσιο της γενικότερης αοριστίας, βλέπετε, όλα επιτρέπονται. Κι έτσι, όταν ο ίδιος ο Αλ. Τσίπρας έλεγε τέσσερις μέρες πριν από τις εκλογές πως «το 2015 δεν θα πληρώσει κανείς ΕΝΦΙΑ», ο Π. Λαφαζάνης συμφωνούσε πως ο φόρος αυτός «δεν είναι σύννομος, και μόνο ως έκτακτη ανάγκη μπορεί να υπάρξει» και ο Γ. Δραγασάκης υπερθεμάτιζε: «Ο ΕΝΦΙΑ δεν διορθώνεται. Πρέπει να αποσυρθεί». Η μικρή λεπτομέρεια που δεν θεώρησε σκόπιμο κανείς τους ν’ αναφέρει, ήταν πως όταν εκείνοι γίνουν κυβέρνηση, ο ΕΝΦΙΑ θα συνεχίσει να πληρώνεται στις εφορίες. Κι έτσι, παρότι επέμενε ο Ν. Παππάς πως «προφανώς δεν θα εισπραχθεί ο ΕΝΦΙΑ του 2015», παρότι έλεγε και η Νάντια Βαλαβάνη πως «οι πολίτες θα πληρώσουν την τελευταία δόση, αυτή του 2014», τον Απρίλιο, που η επόμενη δόση άρχισε να πλησιάζει επικίνδυνα, ο Αλ. Τσίπρας θέλοντας και μη βγήκε στα κανάλια να μοιραστεί τα κακά νέα: «Η κατάργηση του ΕΝΦΙΑ έχει να κάνει με την πορεία της οικονομίας», είπε. «Αν δεν τα καταφέρουμε, θα πάει για το 2016».
Οι συντελεστές ΦΠΑ
Το μνημόνιο βλέπετε, αγαπά να θολώνει τις «κόκκινες» γραμμές. Αν εκείνες ίσχυαν, θα ίσχυε κι αυτό που είπε ο Γ. Σακελλαρίδης τον Απρίλιο: «Δεν αποτελεί θέση της κυβέρνησης η αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ.
Αυτό για εμάς αποτελεί “κόκκινη” γραμμή και θα μείνουμε σταθεροί ώς το τέλος». Τον Ιούνιο, όμως, που ο… αποχρωματισμός ξεκίνησε, ο Ν. Φίλης αποφάσισε πως «ποτέ δεν ήταν “κόκκινη” γραμμή ο ΦΠΑ στα νησιά». Το βέβαιον πάντως είναι πως δεν φταίνε μόνο εκείνοι για τα αλλεπάλληλα «είπα – ξείπα» που υφιστάμεθα απ’ όταν πρωτοακούσαμε τη λέξη «μνημόνιο».
Πολύ καιρό πριν, τον Ιανουάριο του 2010 θα θυμάστε τον Γ. Παπανδρέου να μας διαβεβαιώνει ξανά και ξανά πως «δεν θα πάμε στο ΔΝΤ γιατί δεν το έχουμε ανάγκη». Και είναι μάλλον δύσκολο να έχετε ξεχάσει τις περιστροφές του Α. Σαμαρά ανάμεσα στο «Ζάππειο 1» και το «Ζάππειο 2»: τον Φεβρουάριο του 2011, το μνημόνιο ήταν «ολέθριο σφάλμα», τον Φεβρουάριο του 2012, η κατάργησή του ήταν «άλμα στο κενό».
Βλέπετε, στην πολιτική, οι εκλογές μπορούν να τ’ αλλάξουν όλα – και κυρίως, τη γνώμη του εκλεγμένου. Κι έτσι, ο Αλ. Τσίπρας ήδη από τον Νοέμβριο του 2012 υποσχόταν την «κατάργηση με έναν νόμο και ένα άρθρο όλων των μέτρων λιτότητας». Πιο γλαφυρός ο Δ. Στρατούλης, έλεγε πως «θα σκίσουμε το μνημόνιο στην αυλή της Βουλής» (!), ο Π. Λαφαζάνης ορκιζόταν ότι «ο ΣΥΡΙΖΑ θα καταργήσει το μνημόνιο σε μία νύχτα», και ο Γ. Μπαλάφας επέμενε πως «εμείς θα πάμε στην μπάντα το μνημόνιο». Δεν πρόκειται για συνωνυμία – είναι ο ίδιος Γ. Μπαλάφας που τώρα διαμαρτύρεται, γιατί «εμείς δεν είπαμε ποτέ στα προγράμματά μας ότι θα σκίσουμε τα μνημόνια ή ότι θα τα καταργήσουμε με έναν νόμο».
Οπως, άλλωστε, μάθαμε από τη Ζωή Κωνσταντοπούλου, ήταν «σχήμα λόγου το “με ένα άρθρο και έναν νόμο”». Οπως «σχήμα λόγου» μοιάζει να είναι πλέον και το «διαμορφώνεται στα 751 ευρώ ο κατώτατος μισθός», που έλεγε τρεις μέρες μετά τις εκλογές ο Π. Σκουρλέτης, και το «στα πρώτα μέτρα μας είναι η επαναφορά της 13ης σύνταξης», που δήλωνε περήφανος ο Δ. Στρατούλης…
