«Με τους Ευρωπαίους θα τα βρούμε με κάποιο τρόπο. Το ΔΝΤ είναι το πρόβλημα», λέει αξιωματούχος που γνωρίζει με κάθε λεπτομέρεια το πλέγμα των σχέσεων με τους δανειστές και τις εξελίξεις των διαπραγματεύσεων για την ολοκλήρωση της αξιολόγησης και τη μεταμνημονιακή εποχή.
Το τελευταίο διάστημα το ενδιαφέρον έχει στραφεί στις διαβουλεύσεις με την Ευρωζώνη για το τι ακριβώς θα γίνει μετά τη λήξη του ευρωπαϊκού προγράμματος, στο τέλος του έτους. Η κυβέρνηση, για την επόμενη ημέρα:
1. Δεν θέλει να υπάρχει αναφορά σε Μνημόνιο. Το Μέγαρο Μαξίμου θέλει να δεσμευθεί με ένα τριετές αναπτυξιακό πρόγραμμα, ένα είδος μεσοπρόθεσμου προγράμματος, που σύμφωνα με πληροφορίες θα έχει έντεκα άξονες, θα θέτει δημοσιονομικούς και μεταρρυθμιστικούς στόχους (λεπτομερείς για το πρώτο έτος, γενικότερους για τα δύο επόμενα) και θα ενσωματώνει σχέδιο μείωσης της φορολογίας. Η κυβέρνηση θα δεσμεύεται μέσω μιας επιστολής προθέσεων (letter of intent). Αυτά τα δύο κείμενα θα συνοδεύονται από ένα τρίτο, στο οποίο θα περιγράφεται ο τρόπος παρακολούθησης εφαρμογής του προγράμματος, δηλαδή η επιτήρηση.
2. Στην επιτήρηση δεν θέλει να υπάρχει το ΔΝΤ ή τουλάχιστον να μην έχει απ’ ευθείας σχέση με την Αθήνα. Η αποχώρηση του ΔΝΤ (και η αποποίηση των 12 δισ. ευρώ που επρόκειτο να δώσει το 2015 και το 2016) θα είναι ο ισχυρότερος συμβολισμός της αλλαγής σελίδας, του τέλους της εποχής του Μνημονίου και της τρόικας. Επειδή στην Ευρώπη υπάρχουν ακόμη αρκετοί που επιθυμούν την παρουσία του ΔΝΤ, η κυβέρνηση προτείνει μια έμμεση εμπλοκή του Ταμείου ως συμβούλου του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM).
3. Ο ESM θα παρέχει στην Ελλάδα μια προληπτική γραμμή πίστωσης, που θα χρησιμοποιήσει μόνο εάν δεν μπορεί να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της από τις αγορές. Για τον σκοπό αυτό θα χρησιμοποιηθούν τα 11,4 δισ. ευρώ των αδιάθετων κεφαλαίων του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Το ότι θα χρησιμοποιηθούν ήδη εγκεκριμένα κεφάλαια αποτελεί το βασικό επιχείρημα της Αθήνας για να είναι «υβριδική» η γραμμή πίστωσης και όχι μια από τις δύο υφιστάμενες. Στην πραγματικότητα δεν θα απέχει πολύ από αυτές, αλλά θα έχει διαφορές στο περιτύλιγμα. «Δεν απέχουμε πολύ. Το θέμα είναι οι διατυπώσεις», όπως λέει κυβερνητική πηγή.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι πως απαραίτητο στοιχείο της επόμενης ημέρας είναι τα χρήματα της τελευταίας δόσης του ΔΝΤ για το 2014, περί τα 3,5 δισ. ευρώ και άλλα τόσα από την Ευρωζώνη, συνολικά 1,1 δισ. ευρώ. Χωρίς αυτά, ο λογαριασμός δεν βγαίνει, το χρηματοδοτικό κενό διευρύνεται και καθίσταται εξαιρετικά δύσκολη η κάλυψή του από τις αγορές. Το ΔΝΤ για να καταβάλει τη δόση θέτει ως προϋπόθεση να εφαρμοστούν όσα έχουν συμφωνηθεί στο Μνημόνιο. Αν δεν καταβάλει τη δόση του το Ταμείο, είναι απίθανο να καταβάλει τη δική της η Ευρωζώνη. Κι εκεί αρχίζουν τα δύσκολα, καθώς η κυβέρνηση επιδιώκει να αφήσει γι’ αργότερα ένα σημαντικό μέρος από αυτά, όπως το ασφαλιστικό και οι αλλαγές στα εργασιακά, επί των οποίων το ΔΝΤ επιμένει. «Εμείς λέμε στο ΔΝΤ να δώσει τα λεφτά, έχοντας υλοποιήσει τα μισά απ’ όσα έχουμε συμφωνήσει και στη συνέχεια να φύγει και να κάνει τον τεχνικό σύμβουλο του ESM. Αυτό είναι δύσκολο να το υποστηρίξει η κ. Λαγκάρντ στο διοικητικό συμβούλιο του Ταμείου», λέει ο ίδιος αξιωματούχος. Υπενθυμίζει δε, ότι τα χρήματα που έχει δώσει το ΔΝΤ στην Ελλάδα είναι τα περισσότερα που έδωσε ποτέ σε κράτος. Ενώ συνήθως τα δάνεια που χορηγεί είναι 6 έως 12 φορές η συμμετοχή του κράτους στα κεφάλαια του Ταμείου, στην περίπτωση της Ελλάδας ήταν 3.500 φορές το πρώτο και 2.159 φορές το δεύτερο.
Η ελληνική πλευρά προσδοκούσε ότι εάν έκλεινε η συμφωνία για την επόμενη ημέρα, η αξιολόγηση θα μπορούσε να ολοκληρωθεί πιο εύκολα. Επίσης, προσδοκούσε ότι σε αυτό θα βοηθούσε και ο σταθερά «φιλέλλην» νέος πρόεδρος της Κομισιόν, Ζαν-Κλοντ Γιουνκέρ. Ωστόσο, το τελευταίο διάστημα καθίσταται σαφές ότι η Αθήνα θα πρέπει να κάνει περισσότερους συμβιβασμούς απ’ όσους αρχικά προσδοκούσε. Δεν είναι μόνο το ΔΝΤ που το ζητεί, αλλά και κυβερνήσεις της Ευρωζώνης. Κι όπως παρατηρεί στέλεχος της Κομισιόν «ο Γιουνκέρ μπορεί να παίξει ρόλο, αλλά στην Ευρωζώνη τις αποφάσεις τις λαμβάνουν οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών. Για την ακρίβεια κάποιες από αυτές».
