«Αν χρειαστεί θα ζητήσω ψήφο εμπιστοσύνης από τη Βουλή, προκειμένου να διασφαλίσω την πολιτική σταθερότητα και την έξοδο της χώρας από το Μνημόνιο». Το χαρτί που είχε, ήδη από τις αρχές του καλοκαιριού, στο συρτάρι του ο πρωθυπουργός αποφασίστηκε, το βράδυ της Τετάρτης στη συνάντηση με τον Ευ. Βενιζέλο, να πέσει στο τραπέζι. Καθώς η διαπραγμάτευση βρίσκεται σε κρίσιμη καμπή, οι κ. Σαμαράς και Βενιζέλος δεν είχαν περιθώριο να αφήσουν να σωρεύονται εις το διηνεκές τα σύννεφα της κυβερνητικής παράλυσης, της εκλογολογίας και της άμεσης ή έμμεσης αμφισβήτησής τους.
Παντού εκλογές
Για όσους έτυχε να κινηθούν όχι μόνον στα πολιτικά γραφεία αλλά και στους διαδρόμους του πυρήνα της κεντρικής διοίκησης, η εικόνα, τις τελευταίες δύο εβδομάδες, ήταν ξεκάθαρη. Ολοι λειτουργούσαν, ή για την ακρίβεια δεν λειτουργούσαν, με προοπτική εκλογών. «Μου είπαν από τον ΣΥΡΙΖΑ ότι θα γίνουν εκλογές εντός Νοεμβρίου ώστε να φορτωθεί ο Τσίπρας την επιλογή Προέδρου» σχολίαζε υψηλόβαθμος δημόσιος υπάλληλος, ενώ την ίδια εικόνα μετέφεραν και οι εκπρόσωποι ομάδων που προσδοκούν «δικαίωση» από μια ενδεχόμενη εκλογική νίκη του κ. Τσίπρα. Κι αν αυτό μοιάζει ανεκτό, το πρόβλημα είναι ότι στην ίδια προεκλογική λογική είχαν μπει και οι βουλευτές και υπουργοί της συμπολίτευσης. Οι μεν με μπαράζ ομαδικών ερωτήσεων ώστε να ακούγονται στις περιφέρειές τους, οι δε με διαφοροποιήσεις και επίκληση της… λαϊκής προέλευσής τους, όπως ο κ. Αργ. Ντινόπουλος που έσπευσε να σημειώσει, στην αντιπαράθεσή του με τον κ. Κυρ. Μητσοτάκη, ότι ο ίδιος ξέρει την περιφέρειά του χωρίς να έχει ανάγκη τη χρήση GPS.
Η αμφισβήτηση
Την κυβερνητική παραλυσία διαδέχτηκε άμεσα ή ενδεχομένως επέτεινε και η αμφισβήτηση των δύο αρχηγών.
Ο κ. Σαμαράς αντιμετώπισε με οργή τα σενάρια πρόωρων εκλογών και, κυρίως, αποχώρησής του προκειμένου να συγκροτηθεί κυβέρνηση εθνικής ενότητας με άλλο πρωθυπουργό. Κατά την οπτική του Μαξίμου, οι σεναριολογούντες επεδίωκαν να επιβάλουν στον κ. Σαμαρά μία από τις δύο επιλογές: είτε να ακολουθήσει το παράδειγμα του κ. Κ. Καραμανλή το 2009 και να οδηγήσει τη χώρα σε πρόωρες εκλογές, είτε αυτό του κ. Γ. Παπανδρέου το 2011 και να παραδώσει στον κ. Λουκά Παπαδήμο. Στο περιθώριο των κομματικών εορτασμών για τα 40 χρόνια από την ίδρυση της Ν.Δ., το κλίμα μεταξύ του Μαξίμου και αρκετών εκ των πυλώνων αναφοράς στο κόμμα χαρακτηριζόταν από έντονη καχυποψία. Το γεγονός ότι το σενάριο αλλαγής πρωθυπουργού (σ.σ.: είχε και κατά το παρελθόν διακινηθεί από τον κ. Φ. Κουβέλη, με την υπόγεια στήριξη γαλάζιων στελεχών και τη δημόσια πράσινων) επανατροφοδοτήθηκε από τον καραμανλικών αναφορών κ. Απ. Τζιτζικώστα, νομιμοποιήθηκε από τον κ. Νικ. Κακλαμάνη, που προ ημερών είχε εμφανιστεί αυτόκλητος εκπρόσωπος του πρώην πρωθυπουργού και επαναλήφθηκε από τον κ. Γ. Βλάχο, εξόργισε το Μαξίμου. Αν και τα τρία προαναφερθέντα στελέχη έχουν «προσωπικά» με τον κ. Σαμαρά, η κίνησή τους προκάλεσε επιθετικά σχόλια και πονοκέφαλο στο πολιτικό γραφείο του κ. Καραμανλή, ο οποίος επιμένει στη στήριξη της κυβέρνησης ενώ, παρά κάποιες εισηγήσεις, επέλεξε να παραστεί τόσο στις εκδηλώσεις για τα γενέθλια του κόμματος, μη θέλοντας να δώσει αφορμές για σχόλια.
Στο εσωτερικό της συγκυβέρνησης ενδοκομματικά προβλήματα δεν αντιμετωπίζει μόνο ο πρωθυπουργός. Είναι σαφές ότι και η στάση του κ. Βενιζέλου έναντι της τρόικας υπαγορεύεται σε σημαντικό βαθμό από τους εσωτερικούς συσχετισμούς στο ΠΑΣΟΚ. Στο εσωτερικό του κόμματος υφίστανται σημαντικές πιέσεις, ακόμη και από στελέχη τα οποία σε κρίσιμα σημεία τα τελευταία δυόμισι χρόνια στήριξαν τον κ. Βενιζέλο, όπως ο κ. Κ. Σκανδαλίδης. Ο πρώην υπουργός, τουλάχιστον τρεις φορές τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχει δηλώσει δημοσίως ότι σε ένα ανοιχτό συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, είναι δυνατόν να τεθεί ζήτημα ηγεσίας, κάνοντας νύξεις ακόμη και για φαινόμενα αρχηγισμού. Εκτός του κ. Σκανδαλίδη, ανάλογες απόψεις έχει διατυπώσει και ο κ. Θ. Μωραΐτης, ενώ στα στελέχη τα οποία τάσσονται μεν υπέρ της κυβερνητικής σταθερότητας, διαφωνούν δε με τους επιμέρους χειρισμούς του κ. Βενιζέλου, περιλαμβάνεται και ο κ. Μιχ. Χρυσοχοΐδης.
Η κρίση Σαμαρά – Βενιζέλου
Στο ήδη βαρύ κλίμα ήρθε να προστεθεί, αίφνης, και η ένταση στις σχέσεις Αντ. Σαμαρά και Ευ. Βενιζέλου. Η αναφορά του πρωθυπουργού, το περασμένο Σάββατο από τη Χαλκιδική, ότι η Ν.Δ. είναι η δημοκρατική παράταξη της χώρας, δεν συνιστούσε μόνο μία προσπάθεια… ιστορικής δικαίωσης. Ηταν δείγμα των όσων πρόκειται να ακολουθήσουν, εφόσον προκηρυχθούν εκλογές. Η μέχρι σήμερα συμμαχία των δύο θα μετατραπεί σε άνευ όρων πόλεμο καθώς ο θάνατος του ενός μπορεί να είναι η νίκη ή έστω η επιβίωση του άλλου. Η εισήγηση για τη φράση, την οποία αποδέχτηκε ο κ. Σαμαράς, φαίνεται ότι αποδίδεται στον κ. Χρ. Λαζαρίδη, ο οποίος πέραν της ανάγκης επαναπροσέγγισης με το κοινό της παραδοσιακής Δεξιάς, «διαβάζει» -όπως άλλωστε και οι Δημ. Σταμάτης και Γ. Μουρούτης- ότι το ακροατήριο της Ν.Δ., αυτή τη στιγμή, επικαλύπτεται με το σαφώς μικρότερο του ΠΑΣΟΚ, του «Ποταμιού» κ.ο.κ.
Δύο 24ωρα μετά την αναφορά Σαμαρά και την οργίλη ανακοίνωση του ΠΑΣΟΚ (σ.σ.: με σχόλιο Δημήτρη Καρύδη κατόπιν εντολής του κ. Βενιζέλου), ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης επέστρεφε από τη Νέα Υόρκη. Παρά το πολύωρο και κουραστικό ταξίδι, ο κ. Βενιζέλος μετέβη από το αεροδρόμιο απευθείας στο γραφείο του, καθώς περίμενε να κληθεί από τον κ. Α. Σαμαρά στο Μέγαρο Μαξίμου, προκειμένου να συναντηθούν και να μιλήσουν για τις σοβαρές εκκρεμότητες με την τρόικα. Οι δύο άνδρες συνομίλησαν, το ραντεβού όμως δεν έγινε.
Το κλίμα μεταξύ των κ. Σαμαρά και Βενιζέλου ψυχράνθηκε. Το ραντεβού μεταξύ των δύο ανδρών δεν πραγματοποιήθηκε ούτε την Τρίτη, παρότι είχε προαναγγελθεί ήδη από το βράδυ της Δευτέρας από το ΠΑΣΟΚ. Την Τρίτη, μάλιστα, ο κ. Βενιζέλος είπε σε στενούς συνεργάτες του ότι ο πρωθυπουργός αποφεύγει τη συνάντηση, απέδωσε σε κακόβουλες φήμες τα περί «jet lag» μετά το ταξίδι από τις ΗΠΑ προς την Αθήνα, ενώ εξέφρασε -εκ νέου- τη δυσαρέσκειά του για τη χρήση του όρου «Δημοκρατική Παράταξη» από τον κ. Σαμαρά.
Το πρωί της Τρίτης η σύγκρουση μεταξύ του τριγώνου Μαξίμου – Χαρ. Τρικούπη και υπουργείου Οικονομικών για την παρουσία κομματικών στελεχών στη διαπραγμάτευση με την τρόικα έδειξε ότι η συνεκτική λειτουργία της κυβέρνησης κρέμεται από μια κλωστή.
Ο κ. Γκίκας Χαρδούβελης τηλεφώνησε ήδη από το βράδυ της Δευτέρας στον κ. Βενιζέλο και του γνωστοποίησε ότι δεν επιθυμεί την παρουσία κομματικών στελεχών στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα, ζητώντας του να μη στείλει το πρωί της Τρίτης στο υπουργείο Οικονομικών τους κ. Χρ. Πρωτόπαπα και Κυρ. Πιερρακάκη. Κατά την εκδοχή της Χαρ. Τρικούπη, ο κ. Βενιζέλος συμφώνησε με τον κ. Χαρδούβελη, ωστόσο γνωστοποίησε ότι οι όποιες αποφάσεις ληφθούν, απόντων των πράσινων στελεχών, δεν θα δεσμεύουν ηθικά το ΠΑΣΟΚ.
Γκίκας VS Χρύσανθου
Την επομένη, και ενώ άπαντες ανέμεναν την έναρξη του νέου -και πιθανώς τελευταίου- κύκλου αξιολόγησης, η συμμετοχή ή μη του κ. Χρ. Λαζαρίδη στη διαπραγματευτική ομάδα κατέστη το ζήτημα της ημέρας. Ο κ. Σαμαράς θεωρούσε αυτονόητη τη συμμετοχή του στενού του συνεργάτη, μαζί με τον κεντρικό πλέον διαπραγματευτή της ελληνικής πλευράς Στ. Παπασταύρου, ωστόσο ο υπουργός Οικονομικών είχε διαφορετική άποψη. Ο κ. Λαζαρίδης έμεινε εκτός της πρώτης κλειστής σύσκεψης με την τρόικα, την ίδια ώρα που το πιο ήπιο δημοσιογραφικό σενάριο έκανε λόγο για τη δημόσια πλέον αντιπαράθεση Χαρδούβελη – Λαζαρίδη και το πλέον ακραίο για την επικείμενη παραίτηση του υπουργού Οικονομικών.
Επί της ουσίας, στο αίθριο του υπουργείου Οικονομικών, όπου ο «εξορισθείς» Λαζαρίδης κάπνιζε την πίπα του, επιχειρήθηκε ένας δεύτερος γύρος της όχι και τόσο υπόγειας έντασης μεταξύ των δύο στελεχών, ήδη από το Παρίσι. Στη γαλλική πρωτεύουσα, ο κ. Χαρδούβελης εμφανίστηκε αρκετές φορές να «κόβει τα φτερά» της ελληνικής διαπραγματευτικής ομάδας, με αποτέλεσμα, μεταξύ αστείου αλλά και (εξόχως) σοβαρού, άλλο κυβερνητικό στέλεχος να του… υπενθυμίσει σε ποια πλευρά ανήκει.
Την ίδια ώρα που η Σοφία Βούλτεψη διέψευδε τα πάντα, ακόμη και όσα είχαν δει ιδίοις όμμασι οι δημοσιογράφοι, το ζήτημα έφτανε σε επίπεδο κορυφής. «Τι είναι αυτά, βρε Γκίκα;» φέρεται να είπε εκνευρισμένος, όχι μόνον από την κατάσταση αλλά και από τον πονόδοντο που τον ταλαιπωρούσε, ο Αντώνης Σαμαράς. «Σε παρακαλώ βγες δημοσίως και κλείσε το θέμα» πρόσθεσε ο πρωθυπουργός και όντως, σε συνομιλίες με δημοσιογράφους και on camera την επομένη, χαρακτήρισε τον κ. Λαζαρίδη βαθύ γνώστη των αριθμών και χρήσιμο συνεργάτη. Ωστόσο, αυτό δεν έφτασε για τον σύμβουλο του κ. Σαμαρά και έναν εξ αυτών που έχουν γράψει πολύ περισσότερες ώρες διαπραγμάτευσης σε σχέση με τον νέο υπουργό. Ο κ. Λαζαρίδης σημείωνε σε συνομιλητές του ότι το νέο περιστατικό, σε συνδυασμό με τα σενάρια του Βερολίνου για την παραίτηση του Ελληνα πρέσβη και τις επιθέσεις που δέχεται, έχουν στόχο να αποδυναμωθεί, τελικά, η ελληνική προσπάθεια εξόδου από το Μνημόνιο. Πραγματικότητα ή σενάριο αυτοπροστασίας, μένει να αποδειχθεί.
Εν μέσω αυτών, το βράδυ της Τετάρτης, οι κ. Σαμαράς και Βενιζέλος αποφάσισαν από κοινού να δρομολογήσουν οι ίδιοι τις εξελίξεις, ζητώντας ψήφο εμπιστοσύνης από τις κοινοβουλευτικές ομάδες Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ. Μέσω, δε, της παραπομπής των διαδικασιών για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας στο συνταγματικά καθορισμένο χρονικό σημείο, ένα μήνα πριν από τη λήξη της θητείας του κ. Κάρ. Παπούλια, ο πρωθυπουργός και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ουσιαστικά οριοθέτησαν το πλαίσιο των πολιτικών εξελίξεων και προς το παρόν ανέστειλαν την εκλογολογία που μέχρι πρότινος «παρέλυε» τις κοινοβουλευτικές ομάδες των κομμάτων τους. Οι κ. Σαμαράς και Βενιζέλος εξακολουθούν, βεβαίως, να αντιμετωπίζουν κριτική και αμφισβήτηση από το εσωτερικό των κομμάτων τους, ωστόσο έχουν αποκτήσει πλέον ένα «μαξιλάρι» πέντε μηνών, στο οποίο μπορούν να ανασχεδιάσουν την περαιτέρω τακτική τους με στόχο την κατάληξη σ’ ένα πλαίσιο συμφωνίας για τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους.
Η διαδικασία εκλογής του νέου Προέδρου
Το Σύνταγμα προβλέπει ότι η διαδικασία εκλογής του νέου Προέδρου πρέπει να αρχίσει τουλάχιστον ένα μήνα πριν από τη λήξη της θητείας του προηγούμενου. Η καταληκτική ημερομηνία της πρώτης ψηφοφορίας είναι η 11η Φεβρουαρίου, καθώς ο κ. Παπούλιας ορκίστηκε στις 12 Μαρτίου 2010. Στις δύο πρώτες ψηφοφορίες απαιτείται συναίνεση 200 βουλευτών και στην τρίτη 180 ψήφοι. Ανάμεσα σε κάθε ψηφοφορία μεσολαβούν πέντε μέρες, άρα θα πρέπει να ολοκληρωθούν το αργότερο έως τις 21 Φεβρουαρίου. Αν δεν εκλεγεί Πρόεδρος, εντός 10 ημερών προκηρύσσονται εκλογές, οι οποίες θα διεξαχθούν πιθανότατα στις 22 ή τις 29 Μαρτίου. Το Σύνταγμα υποχρεώνει τη νέα Βουλή από την πρώτη συνεδρίασή της να εκλέξει Πρόεδρο, πριν καν σχηματισθεί κυβέρνηση. Και στη νέα αυτή διαδικασία προβλέπονται τρεις ψηφοφορίες. Η πρώτη απαιτεί 180 ψήφους, η δεύτερη 151, ενώ στην τρίτη ψηφοφορία «θεωρείται ότι έχει εκλεγεί Πρόεδρος εκείνος που συγκέντρωσε τη σχετική πλειοψηφία». Με απλά λόγια, δεν αποκλείεται ο νέος Πρόεδρος να εκλεγεί μόνον από τους βουλευτές του πρώτου κόμματος, ακόμη και χωρίς αυτοδυναμία. Σενάριο που δεν έχει ξανασυμβεί στη νεότερη ιστορία της Ελλάδας.
Από τη Βουλή στο ΔΝΤ ο κ. Χαρδούβελης
Προσπάθεια να συνδυάσει την παρουσία του στη Βουλή και στην Ουάσιγκτον εντός 48 ωρών καταβάλει ο κ. Γκ. Χαρδούβελης. Στη μεν Βουλή, επιθυμεί να βρίσκεται έως το τέλος της διαδικασίας της ψήφου εμπιστοσύνης για να στηρίξει το κυβερνητικό έργο. Την Κυριακή, όμως, έχει προγραμματισμένο ραντεβού με την επικεφαλής του ΔΝΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, στην Ουάσιγκτον.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν βρίσκεται άλλωστε στη Βουλή αλλά στην Ευρωζώνη και το ΔΝΤ. Και αφορά τον τρόπο επιτήρησης της Ελλάδας, μετά τη λήξη του προγράμματος, που θα πρέπει να ικανοποιεί πολύ συγκεκριμένους όρους: Να καθησυχάσει τις αγορές που ήδη κινούνται νευρικά έναντι του σεναρίου αποχώρησης της τρόικας, να διασφαλίζει στις χώρες της Ευρωζώνης και στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης την αποπληρωμή των δανείων που έχουν διαθέσει στην Ελλάδα τα τελευταία 4 χρόνια και να ικανοποιεί την απαίτηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) που έχει ξεκαθαρίσει ότι για να συνεχίσει να αγοράζει τους τίτλους ABS των ελληνικών τραπεζών και κατ’ επέκταση να παρέχει ρευστότητα στο τραπεζικό σύστημα, θα πρέπει να υπάρχει κάποιου είδους πρόγραμμα – επιτήρηση.
