Στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε για τις εξελίξεις στην Ουκρανία, ο υπουργός Εξωτερικών Ευ. Βενιζέλος δεν έκρυψε την ανησυχία του απέναντι στο ενδεχόμενο η Ε.Ε. να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία. «Οι κυρώσεις είναι, δυστυχώς, σχεδόν πάντοτε αμφίστομες, έχουν συνέπειες γι’ αυτούς που τις υφίστανται, αλλά και γι’ αυτούς που τις λαμβάνουν. Δεν θέλουμε να υπάρξουν κυρώσεις», είπε ο κ. Βενιζέλος. Το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης της κρίσης, το οποίο πιθανόν να οδηγούσε σε επιβολή κυρώσεων από την Ε.Ε. στη Ρωσία, θα αποτελούσε ένα πλήγμα για τα συμφέροντα της Ελλάδος και ανησυχεί την κυβέρνηση.
Σύμφωνα με πηγές του ΥΠΕΞ, το τελευταίο διάστημα η Αθήνα κατάφερε ύστερα από μεγάλη προσπάθεια να αποκαταστήσει το επίπεδο των ελληνορωσικών σχέσεων, όπως έδειξε η πρόσφατη επίσκεψη του Ρώσου ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ στην Ελλάδα, αλλά και το ενδιαφέρον που εκδήλωσαν οι Ρώσοι για τις ιδιωτικοποιήσεις και ιδιαίτερα για την ΤΡΑΙΝΟΣΕ και τον ΟΛΘ. Το καλό κλίμα μπορεί να χαλάσει και το ενδιαφέρον να παγώσει σε περίπτωση μετωπικής σύγκρουσης Ρωσίας – Ε.Ε.
Η Αθήνα δεν εκτιμά, πάντως, ότι τα πράγματα θα φτάσουν ώς εκεί, επειδή ο οικονομικός πόλεμος με τη Ρωσία δεν συμφέρει ούτε τους Ευρωπαίους. Οι Γερμανοί, άλλωστε, που έχουν μεγάλη ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία και οι Βρετανοί είναι αρνητικοί στο ενδεχόμενο κυρώσεων, και όπως λένε στο ΥΠΕΞ, η στάση του Γερμανού ΥΠΕΞ Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ είναι ενδεικτική γι’ αυτό.
Πάντως, στο τελευταίο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων η Ε.Ε. απείλησε με διακοπή των συζητήσεων για την απελευθέρωση των θεωρήσεων (βίζα) με τη Ρωσία σε περίπτωση κλιμάκωσης της έντασης. Το ΥΠΕΞ εμφανίζεται καθησυχαστικό απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο, υπενθυμίζοντας ότι το 1,3 εκατ. τουρίστες από τη Ρωσία καθώς και οι 250.000 που ήρθαν από την Ουκρανία το 2013 χρειάστηκαν, λόγω Συνθήκης Σένγκεν, βίζα. Οπως επισημαίνουν Ελληνες διπλωμάτες, ωστόσο, οι ελληνικές προξενικές αρχές χορηγούν με μεγάλη ευκολία βίζα σε Ρώσους με τη συναίνεση της Ε.Ε., για να τονωθεί ο τουρισμός. Αυτή η πρακτική δεν θα μπορεί να συνεχιστεί σε περίπτωση διακοπής των συνομιλιών. Ως εκ τούτου είναι υπαρκτός ο κίνδυνος να αποφασίσουν τέτοιου είδους κυρώσεις οι μεγάλες χώρες της Ε.Ε. (καθώς εκείνες δεν τις βλάπτουν) και η Ελλάδα να πληρώσει τα σπασμένα.
Το ΥΠΕΞ αποκλείει πάντως, ακόμα και σε περίπτωση κλιμάκωσης της κρίσης, να υπάρξει ρεύμα προσφύγων ομογενών της Ουκρανίας προς την Ελλάδα. Οπως λένε, στην περιοχή της Μαριούπολης, όπου είναι συγκεντρωμένος ο κύριος όγκος τους, δεν υπάρχει ένταση και οι ίδιοι είναι ρωσόφιλοι, και ως εκ τούτου δεν θα φύγουν ακόμα και σε περίπτωση κλιμάκωσης της έντασης.
Αιτία ανησυχίας αποτελεί πάντα το ενδεχόμενο να κλείσουν οι στρόφιγγες του φυσικού αερίου, καθώς η Ελλάδα καλύπτει το 67% των αναγκών της με ρωσικό αέριο.
Σενάρια ενεργειακής κρίσης
«Σενάρια» διαχείρισης μιας ολιγοήμερης ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη εξαιτίας της κατάστασης στην Ουκρανία επεξεργάζονται οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Οπως εκτιμάται, αν για οποιονδήποτε λόγο «κλείσουν οι στρόφιγγες» μέσα στον Μάρτιο, θα δημιουργηθεί έλλειμμα 6,5 δισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου στην Ε.Ε., το μεγαλύτερο μέρος του οποίου θα αναπληρωθεί από διαφορετικές πηγές.
Η κατάσταση στην Ουκρανία απασχόλησε και την τελευταία συνάντηση των Ευρωπαίων υπουργών Ενέργειας. Σύμφωνα με πληγές του ελληνικού υπουργείου Περιβάλλοντος (που προήδρευσε στη σύσκεψη), το 2013 η Ε.Ε. προμηθεύτηκε 160 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, εκ των οποίων τα 82 δισ. κ.μ. «πέρασαν» μέσω της Ουκρανίας. Για το ζήτημα αυτό επιδιώκεται να πραγματοποιηθεί συνάντηση ανάμεσα στον επίτροπο Ενέργειας Γκίντερ Εντιγκερ, τον Ελληνα υπουργό Γιάννη Μανιάτη και τον Ουκρανό υπουργό Ενέργειας.
Εν τω μεταξύ, οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες επεξεργάζονται σενάρια μιας «ενεργειακής κρίσης» μερικών ημερών ή λίγων εβδομάδων με επίκεντρο την Ουκρανία. Σύμφωνα με σενάρια που εκπόνησε το Gas Coordination Group της Ε.Ε. και άλλοι φορείς, αν τον Μάρτιο διακοπεί (από τη Ρωσία ή την Ουκρανία) η παροχή φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας στην Ε.Ε., θα δημιουργηθεί ένα έλλειμμα 6,5 δισ. κυβικών μέτρων. Εκτιμάται ότι από αυτά θα μπορούσαν να αναπληρωθούν 1,8 δισ. κ.μ. μέσω του nordstream (που περνάει απευθείας από τη Ρωσία στη Γερμανία), 0,5 δισ. κ.μ. μέσω του bluestream (περνάει από τη Ρωσία στην Τουρκία), 0,5 δισ. κ.μ. από τη Νορβηγία, 0,9 δισ. κ.μ. από υγροποιημένο φυσικό αέριο (λ.χ. από Αλγερία, Κατάρ) και περί τα 2 δισ. κυβικά μέτρα από αποθηκευμένες ποσότητες σε όλη την Ε.Ε. Επομένως, εκτιμάται ότι το τελικό έλλειμμα θα είναι περί τα 0,4 δισ. κ.μ. και συνεπώς θα είναι διαχειρίσιμο.
Ειδικά για την Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ένδειξη μείωσης της πίεσης στο μεταφερόμενο φυσικό αέριο (κάτι που θα υπεδείκνυε πιθανότητα διακοπής). Η Ρεβυθούσα (όπου βρίσκεται η κύρια αποθήκη υγροποιημένου φυσικού αερίου στη χώρα μας) έχει πληρότητα 80%, η οποία θα ανέλθει στο 100% μέσα στις επόμενες ημέρες με τη μεταφορά ενός φορτίου 75.000 κ.μ. από την Αλγερία.
