Φρένο στη διανομή του πρωτογενούς πλεονάσματος βάζει η τρόικα, θεωρώντας ότι θα πρέπει να διασφαλιστούν οι δημοσιονομικοί στόχοι του 2014, πριν η κυβέρνηση προχωρήσει σε παροχές.
Σύμφωνα με το Μνημόνιο, η ελληνική κυβέρνηση μπορεί να διανείμει το 70% του ποσού που υπερβαίνει τον στόχο του πρωτογενούς πλεονάσματος. Το υπόλοιπο 30% θα διατεθεί για τη μείωση του χρέους. Το 2013, ο στόχος ήταν μηδέν. Συνεπώς, εάν το πρωτογενές πλεόνασμα ανέλθει τελικά σε 2 δισ. ευρώ η κυβέρνηση έχει θεωρητικώς τη δυνατότητα να κάνει παροχές ύψους 1,4 δισ. ευρώ. Η τρόικα έχει, ωστόσο, άλλη άποψη. Καθώς οι αναφορές σε παροχές έχουν πυκνώσει το τελευταίο διάστημα, διαμήνυσε στον υπουργό Οικονομικών Γιάννη Στουρνάρα ότι για να υπολογισθεί το ποσό προς διανομή, θα αφαιρεθούν από το πρωτογενές πλεόνασμα όλα τα μη μόνιμα μέτρα, ούτως ώστε να μην απειληθεί η επίτευξη των ακόμη πιο φιλόδοξων δημοσιονομικών στόχων του 2014. Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το Μνημόνιο, το 2014 ο στόχος για το πρωτογενές πλεόνασμα είναι 1,5% του ΑΕΠ, το 2015, 3% και από το 2016 και μετά 4,5% του ΑΕΠ.
Το ποιο μέρος του πρωτογενούς πλεονάσματος είναι διατηρήσιμο είναι κάτι το οποίο δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, αλλά είναι σαφές ότι η τρόικα θα ελέγξει εξονυχιστικά τα πάντα πριν δώσει το πράσινο φως για παροχές. Οι δύο πλευρές θα πρέπει να συμφωνήσουν επί του θέματος στο πλαίσιο της διαπραγμάτευσης που αρχίζει τη Δευτέρα, καθώς η κυβέρνηση θέλει να κάνει τις σχετικές εξαγγελίες πριν από τις ευρωεκλογές. Εάν για τον οποιοδήποτε λόγο δεν καταστεί εφικτή η συμφωνία, τότε υπάρχουν σκέψεις η τρόικα να προσπαθήσει να δεσμεύσει μέσω του επικαιροποιημένου Μνημονίου την κυβέρνηση –επί της αρχής τουλάχιστον– ότι δεν θα κάνει εξαγγελίες οι οποίες θα θέτουν εν αμφιβόλω τους στόχους των επομένων ετών.
Το δημοσιονομικό κενό
Στις συζητήσεις που ξεκινούν από αύριο, η κάλυψη των δημοσιονομικών κενών του 2014 και το 2015 είναι από τις βασικές εκκρεμότητες. Για τον φετινό προϋπολογισμό το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει κενό λόγω της καλής πορείας του περυσινού προϋπολογισμού, αλλά και των μέτρων που έχουν ήδη προταθεί στην τρόικα. Στελέχη της τρόικας παραδέχονται πλέον ότι το πρωτογενές πλεόνασμα του 2013 θα είναι «μία θετική έκπληξη», αλλά τηρούν στάση αναμονής για το 2014, δεδομένου ότι θα πρέπει να εφαρμοστούν οι αποφάσεις των δικαστηρίων για τις επιστροφές αποδοχών σε διάφορες κατηγορίες υπαλλήλων.
Για το δημοσιονομικό κενό του 2015, η τρόικα επιμένει ότι δεν είναι μικρότερο των 2-3 δισ. ευρώ. Κάτι που απορρίπτουν στο οικονομικό επιτελείο. Σε κάθε περίπτωση οι δύο πλευρές θα πρέπει να συμφωνήσουν στο ύψος και τους τομείς από τους οποίους θα καλυφθεί το κενό για να διαμορφωθεί και το νέο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, ενώ οι αποφάσεις για τα οριστικά μέτρα θα ληφθούν το φθινόπωρο. Τα άλλα ανοικτά μέτωπα της διαπραγμάτευσης είναι:
1. Η «εργαλειοθήκη» (tool kit) του ΟΟΣΑ. Ο κ. Στουρνάρας δέχθηκε καταιγισμό επικρίσεων στο Eurogroup για την καθυστέρηση της υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων. Οι εκπρόσωποι της τρόικας είπαν ότι η ελληνική κυβέρνηση διστάζει λόγω των πιέσεων από κατεστημένα συμφέροντα. Εξέφρασαν, μάλιστα, τις αμφιβολίες τους για το εάν πρέπει να επιστρέψει η τρόικα στην Αθήνα. Ο κ. Στουρνάρας απάντησε ότι η κυβέρνηση έχει την πρόθεση να εφαρμόσει το toolkit του ΟΟΣΑ με μερικές εξαιρέσεις. «Ποιες είναι αυτές οι εξαιρέσεις; Είσαι πολύ αόριστος» του απάντησε ο πρόεδρος του Εurogroup κ. Ντάισελμπλουμ. Ανάλογο ήταν το περιεχόμενο των τοποθετήσεων και αρκετών άλλων υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης και μόνο στον τρίτο γύρο της συζήτησης ο κ. Στουρνάρας απέσπασε τη σύμφωνη γνώμη του Eurogroup για να αρχίσουν αύριο οι διαπραγματεύσεις της τρόικας με την κυβέρνηση στην Αθήνα.
2. Μείωση κατά 3,9% των ασφαλιστικών εισφορών. Στο οικονομικό επιτελείο εκφράζουν την αισιοδοξία τους ότι το ζήτημα θα κλείσει γρήγορα και ότι η τρόικα θα αποδεχτεί την ελληνική πρόταση για εφάπαξ εφαρμογή της μείωσης.
3. Φόροι υπέρ τρίτων. Το ποιοι θα καταργηθούν θα βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων με την τρόικα να περιμένει περισσότερα στοιχεία.
4. Τεστ αντοχής (stress tests) τραπεζών. Θα οριστικοποιηθούν τεχνικές πτυχές της άσκησης για να οριστικοποιηθεί το ποσό των κεφαλαίων που χρειάζονται οι τράπεζες.
Πώς θα καλυφθεί το κενό του 2014
Στο υπουργείο Οικονομικών ξεκαθαρίζουν ότι εφόσον επέλθει συμφωνία σε τεχνικό επίπεδο με την τρόικα για όλα τα ανοικτά ζητήματα και αυτή επικυρωθεί από το Eurogroup της 10ης Μαρτίου, από την επομένη θα ανοίξει η συζήτηση για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού του 2014.
Υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών ανέφερε στην «Κ» ότι εάν η Ευρωζώνη και κυρίως η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) δεν συμφωνήσουν στις «εύκολες» πολιτικές λύσεις, τότε η Ελλάδα θα ζητήσει ένα νέο δάνειο από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Στήριξης (ESM), χωρίς όμως αυτό να συνοδευτεί με νέους όρους και νέες προϋποθέσεις.
Υπενθυμίζεται ότι οι «εύκολες» λύσεις αφορούν τη μετάθεση των λήξεων των ελληνικών ομολόγων που κατέχει το Ευρωσύστημα (ANFA’s), όπως είχε δεσμευθεί το Eurogroup και την ανανέωση των ομολόγων Αλογοσκούφη που είχαν διατεθεί στις ελληνικές τράπεζες το 2009 στο πλαίσιο του προγράμματος στήριξής τους. Και στα δύο η ΕΚΤ αντιδρά έντονα.
Το χρηματοδοτικό κενό του ελληνικού προγράμματος ανέρχεται επισήμως στα 11 δισ. ευρώ για το διάστημα 2014 – 2015. Τρόικα και οικονομικό επιτελείο εξετάζουν τις νέες παραμέτρους και σύμφωνα με στελέχη της τρόικας το κενό τελικά θα κυμανθεί μεταξύ 10 και 15 δισ. ευρώ.
Σε κάθε περίπτωση, αυτό που επείγει είναι να κλείσει το κενό του 2014 που υπολογίζεται σε περίπου 4,5 δισ. ευρώ, ώστε το ελληνικό πρόγραμμα να είναι πλήρως χρηματοδοτημένο για τους επόμενους 12 μήνες για να μπορέσει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) να εκταμιεύσει τις δόσεις που του αναλογούν προς την Ελλάδα.
