Η επίσκεψη του γ.γ. του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο, όπως ταχέως οργανώθηκε και εκτελέστηκε με σκοπό την αναβίωση των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, σε συνδυασμό με τη σχεδόν ταυτόχρονη ενεργοποίηση και της Ε.Ε., καθώς ο ειδικός απεσταλμένος της για το Κυπριακό Ραφαέλε Φίτο έφτασε στη Λευκωσία με διαφορά 48 ωρών, επιβεβαιώνει την εντεινόμενη κινητικότητα των πολυμερών οργανισμών. Παράλληλα προχωρούν και οι διαδικασίες έγκρισης της τοποθέτησης του νέου πρέσβη των ΗΠΑ στη Λευκωσία, Τζον Μπρέσλοου, ενός επιχειρηματία με στενούς προσωπικούς δεσμούς με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ. Αν και αυτή τη στιγμή η στάση του αμερικανικού παράγοντα παραμένει ασαφής, η προοπτική εμπλοκής του Λευκού Οίκου στο Κυπριακό δεν ενθουσιάζει πολλούς και στις δύο πλευρές του νησιού.
Παζάρι
Η εντεινόμενη δραστηριοποίηση πολλών δρώντων προς την Κύπρο, όχι μόνο λόγω της προοπτικής επίλυσης του Κυπριακού, αλλά και του νατοϊκού ενδιαφέροντος για τις βρετανικές βάσεις στη Δεκέλεια και στο Ακρωτήρι, έχουν φέρει το νησί στο επίκεντρο των εξελίξεων, κάτι που εκλαμβάνεται από την Αγκυρα ως ευκαιρία για έναν ακόμη γύρο μεγάλου ανατολίτικου παζαριού. Στο πλαίσιο αυτό, στις Βρυξέλλες εξελίσσονταν εντατικές διεργασίες προκειμένου να προχωρήσουν ακόμη και προσχέδια κειμένων για τη μετεξέλιξη των ευρωτουρκικών σχέσεων. Δεν είναι μυστικό ότι η Αγκυρα επιθυμεί αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης και, βεβαίως, κάτι τέτοιο περνάει και από τη Λευκωσία. Ωστόσο, η τουρκική διπλωματία τους τελευταίους μήνες έχει ενεργοποιηθεί εντατικά προκειμένου στις συζητήσεις με την Ε.Ε. να περιληφθούν και θέματα όπως η συμμετοχή της Τουρκίας στα δάνεια του κανονισμού SAFE για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων. Μέχρι στιγμής η πρόσβαση της Τουρκίας σε αυτά τα δάνεια δεν έχει καταστεί δυνατή, παρά το γεγονός ότι σε επίπεδο διμερές οι τουρκικές αμυντικές βιομηχανίες προχωρούν σε συνεργασίες με μεγάλες εθνικές εταιρείες κρατών της Ευρώπης.
Ο Ερντογάν γνωρίζει ότι η αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης της Τουρκίας με την Ε.Ε. περνάει από τη Λευκωσία. Παράλληλα, η τουρκική διπλωματία προσπαθεί να ανοίξει τον δρόμο προς τα δάνεια του κανονισμού SAFE για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Η ευρωπαϊκή διάσταση έχει κι άλλες σημαντικές πτυχές, όπως, για παράδειγμα, την προσπάθεια της Κυπριακής Δημοκρατίας να ενταχθεί στη ζώνη Σένγκεν. Αυτή τη στιγμή, εκτός ζώνης Σένγκεν βρίσκονται η Ιρλανδία (η οποία έχει επιλέξει να εξαιρεθεί από τον κανόνα) και, βεβαίως, η Κυπριακή Δημοκρατία. Η Ε.Ε. δεν μπορεί να εντάξει το νησί υπό τις παρούσες συνθήκες, καθώς ένταξη μόνο της ελεύθερης Κύπρου στη ζώνη Σένγκεν θα αποτελούσε έμμεση αναγνώριση της Πράσινης Γραμμής, και θα ήταν ένα επιχείρημα υπέρ των τουρκικών θέσεων για την ύπαρξη δύο ξεχωριστών κρατών στο νησί. Από την κυπριακή πλευρά φαίνεται ότι συζητούνται ορισμένες παραχωρήσεις προς την Τουρκία στο πλαίσιο των συζητήσεων με την Ε.Ε., αλλά είναι προδήλως πολύ μικρές για να αποτελέσουν βάση διαπραγμάτευσης (συμμετοχή στο σύστημα τραπεζικών πληρωμών, ένταξη στον χώρο όπου η περιαγωγή κλήσεων και δεδομένων κινητής τηλεφωνίας είναι ελεύθερη κ.λπ.).
Το γεγονός ότι πριν από την επίσκεψη του γ.γ. του ΟΗΕ στην Κύπρο υπήρξαν επανειλημμένες επαφές με την Αγκυρα σε διάφορα επίπεδα (η προσωπική απεσταλμένη του γ.γ. του ΟΗΕ Μαρία-Ανχελα Ολγκίν συνάντησε τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ενώ ο κ. Γκουτέρες συνομίλησε τηλεφωνικά μαζί του) αντανακλά την προσπάθεια να διαμορφωθεί ένα σαφές πλαίσιο στις επαφές με την Τουρκία, αλλά και την τουρκοκυπριακή πλευρά. Εντός της τουρκοκυπριακής πλευράς δεν υπάρχει μόνο το κόμμα του νυν ηγέτη Τουφάν Ερχιουρμάν, αλλά και ο αστερισμός των αντιπολιτευόμενων κομμάτων, κάποια από τα οποία έχουν υπουργούς στην κυβέρνηση και πιέζουν για επιμονή στην αδιάλλακτη στάση. Στο τέλος του χρόνου στα Κατεχόμενα θα γίνουν οι αποκαλούμενες «βουλευτικές» εκλογές, ως εκ τούτου υπάρχει και η λιγότερο ορατή πολιτική διάσταση των ισορροπιών στα Κατεχόμενα, που έχουν ιδιαίτερη σημασία ειδικά για τις διακοινοτικές συνομιλίες, όπου συζητούνται τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης.
Αναχωρώντας από την Κύπρο ο κ. Γκουτέρες έθεσε ως προϋπόθεση της προώθησης της άτυπης πενταμερούς το επόμενο χρονικό διάστημα την πρόοδο σε διάφορα ζητήματα, ανάμεσα στα οποία και τα ΜΟΕ. Το αδιέξοδο σε διάφορες λεπτομέρειες, όπως η διαφωνία ακόμη και για το άνοιγμα κάποιων σημείων διέλευσης (οδοφράγματα) στην Πράσινη Γραμμή, φάνηκε προτού καν αναχωρήσει ο γ.γ. του ΟΗΕ από το νησί. Φυσικά, για την κυπριακή πλευρά σημαντικές είναι οι διαστάσεις που συνδέονται με το περιουσιακό και το εδαφικό, ζητήματα και τα δύο που θεωρείται αυτή τη στιγμή δύσκολο να επιστρέψουν στο σημείο που είχαν μείνει το 2017, μετά το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων στο Κραν Μοντανά.
Ο Αντόνιο Γκουτέρες έθεσε ως προϋπόθεση για την προώθηση της πενταμερούς συνάντησης την πρόοδο σε ζητήματα όπως τα ΜΟΕ. Τα αδιέξοδα σε λεπτομέρειες, όπως το άνοιγμα κάποιων σημείων διέλευσης στην Πράσινη Γραμμή, είναι ενδεικτικά του κλίματος.
Μακριά το Λονδίνο
Ολη αυτή η κινητικότητα ανάμεσα σε Νέα Υόρκη, Βρυξέλλες, Αγκυρα, Αθήνα και Λευκωσία βρίσκει το Λονδίνο στην πίσω θέση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι προτεραιότητες αυτή την εποχή είναι εσωτερικές, αν και η κατάσταση των βάσεων στο Ακρωτήρι και στη Δεκέλεια έχει γίνει αντικείμενο εκτενών συζητήσεων και εντός ΝΑΤΟ, δεδομένης της δυσκολίας που αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια το Λονδίνο να συντηρήσει και να στελεχώσει με επάρκεια αυτές τις πολύ σημαντικές για τη Συμμαχία στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
