Της Σοφίας Σπίγγου
Οι πρώτες δίκες βουλευτών για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν πλέον προσδιοριστεί, ενώ παράλληλα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συνεχίζει να ανοίγει νέα μέτωπα γύρω από τις παράνομες αγροτικές επιδοτήσεις. Ποιοι βουλευτές διώκονται, τι περιλαμβάνουν τα κλητήρια θεσπίσματα, ποιοι βγήκαν από το κάδρο των ερευνών και ποιες υποθέσεις εκκρεμούν ακόμη;
1. Τι περιελάμβανε η αρχική δικογραφία του ΟΠΕΚΕΠΕ που ήρθε στη Βουλή τον Απρίλιο;
Αφορούσε παράνομες επιδοτήσεις και «διευκολύνσεις» στον ΟΠΕΚΕΠΕ το 2021 με εμπλεκόμενα τουλάχιστον 50 πρόσωπα, ανάμεσά τους 11 «γαλάζιους» βουλευτές και 5 πρώην «γαλάζιους» βουλευτές, ενώ για δύο ακόμη εν ενεργεία βουλευτές η δικογραφία εστάλη στην Εισαγγελία Πρωτοδικών λόγω του ερευνώμενου αδικήματος που δεν ενέπιπτε στις αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO).
Η έρευνα αφορούσε πράξεις που φέρεται να τελέστηκαν το 2021 και –όπως αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της ΕΡΡΟ– «τα στοιχεία δείχνουν, μεταξύ άλλων, παράνομες παρεμβάσεις σε διοικητικές και ελεγκτικές διαδικασίες, αναδρομικές αλλοιώσεις δεδομένων μετά την ολοκλήρωση υποχρεωτικών ελέγχων, παράνομη παρέμβαση σε επιτόπιους ελέγχους, απόκρυψη και παραποίηση πορισμάτων ελέγχου, καθώς και ψευδείς βεβαιώσεις».
2. Εις βάρος ποίων βουλευτών ασκήθηκαν τελικώς διώξεις και πότε θα γίνουν οι δίκες τους;
Η έρευνα κατέληξε στην άσκηση διώξεων εις βάρος τεσσάρων «γαλάζιων» βουλευτών, που θα καθίσουν στο εδώλιο το φθινόπωρο.
Οι Κώστας Σκρέκας, Χρήστος Μπουκώρος, Μάξιμος Σενετάκης και Κατερίνα Παπακώστα αντιμετωπίζουν κατηγορίες κατά περίπτωση για ηθική αυτουργία σε απιστία και ηθική αυτουργία σε παράνομη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, ενώ η τελευταία κατηγορείται επιπλέον και για ηθική αυτουργία σε ψευδή βεβαίωση και απόπειρα απάτης με υπολογιστή.
Ξεχωριστές δίκες – Οι τέσσερις βουλευτές, μετά την ψήφιση της διάταξης του υπουργείου Δικαιοσύνης που προβλέπει ταχεία εκδίκαση υποθέσεων με κατηγορούμενα πολιτικά πρόσωπα, θα καθίσουν στο εδώλιο σε τέσσερις ξεχωριστές δίκες.
Και οι τέσσερις βουλευτές αντιμετωπίζουν πλημμεληματικές κατηγορίες και, μετά την ψήφιση της διάταξης του υπουργείου Δικαιοσύνης που προβλέπει ταχεία εκδίκαση υποθέσεων με κατηγορούμενα πολιτικά πρόσωπα, θα καθίσουν στο εδώλιο σε τέσσερις ξεχωριστές δίκες: στις 2 Οκτωβρίου η Κατερίνα Παπακώστα, στις 27 Οκτωβρίου ο Χρήστος Μπουκώρος, στις 30 Οκτωβρίου ο Μάξιμος Σενετάκης και στις 12 Νοεμβρίου ο Κώστας Σκρέκας.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία άσκησε ποινική δίωξη και κατά 18 μη πολιτικών προσώπων, μεταξύ των οποίων ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρης Μελάς, που αντιμετωπίζει πέντε πράξεις απιστίας, ο τότε γενικός διευθυντής Αμεσων Ενισχύσεων, δύο πρώην περιφερειακοί διευθυντές του ΟΠΕΚΕΠΕ, ένας υπάλληλος πολιτικού γραφείου εν ενεργεία βουλευτή, ένας συνεργάτης πρώην υπουργού, υπεύθυνοι ΚΥΔ (Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων) και αρκετοί δικαιούχοι επιδοτήσεων.
3. Ποια είναι τα ευρήματα για τους τέσσερις βουλευτές;
Από τα κλητήρια θεσπίσματα που έχουν φτάσει στα χέρια των κατηγορουμένων φαίνεται ότι το κατηγορητήριο βασίστηκε στις συνομιλίες που προέκυψαν από τις νόμιμες επισυνδέσεις κατά την έρευνα της υπόθεσης.
Ο βουλευτής Τρικάλων Κωνσταντίνος Σκρέκας παραπέμπεται ως ηθικός αυτουργός στην πράξη της απιστίας που φέρεται να τέλεσε ο τότε πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρης Μελάς, με αφορμή την υπόθεση παραγωγού του οποίου η αίτηση για την Ειδική Ενίσχυση Βάμβακος είχε απορριφθεί. Κατά το κατηγορητήριο, ο βουλευτής, έπειτα από αίτημα του παραγωγού, απέστειλε στον Δημήτρη Μελά μήνυμα με το περιεχόμενο «ΥΠΕΝΘΥΜΙΣΗ ΓΙΑ Β.» και, με συνεχείς οχλήσεις, άσκησε πίεση ώστε να ανατραπεί το αποτέλεσμα του ελέγχου μέσω αυθαίρετης («χεράτης») παρέμβασης στο σύστημα. Στις νόμιμα καταγεγραμμένες συνομιλίες που επικαλείται το κατηγορητήριο, ο Δημήτρης Μελάς φέρεται να λέει ότι «το έκανα και με πίεση» και ότι «ο Σκρέκας με πήρε από τη σύνοδο υπουργών», ενώ σε μεταγενέστερη επικοινωνία, ο Μελάς φέρεται να του λέει «σ’ έφτιαξα, αλλά μου χρωστάς γιατί έκανα τον κόσμο τούμπα» και «πήγα και το έβαλα φορετά», με τον βουλευτή να απαντά «χεράτα, κατάλαβα».
Οι διάλογοι στα κατηγορητήρια – Από τα κλητήρια θεσπίσματα που έχουν φτάσει στα χέρια των κατηγορουμένων φαίνεται ότι το κατηγορητήριο εναντίον τους βασίστηκε στις συνομιλίες που προέκυψαν από τις νόμιμες επισυνδέσεις κατά την έρευνα της υπόθεσης.
Για την Κατερίνα Παπακώστα καταγράφονται αλλεπάλληλες επικοινωνίες με τον τότε πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρη Μελά, σχετικά με κτηνοτρόφο του οποίου το ζωικό κεφάλαιο είχε μειωθεί ύστερα από έλεγχο. Σύμφωνα με τη δικογραφία, ζητήθηκε να βρεθεί λύση ώστε να αρθούν οι συνέπειες του ελέγχου.
Για τον Μάξιμο Σενετάκη, η δικογραφία περιλαμβάνει συνομιλίες στις οποίες ζητείται η διευθέτηση υποθέσεων παραγωγών. Σε μία από αυτές ο Μελάς φέρεται να λέει: «Τον Κ. θα σ’ τον φτιάξω», ενώ σε άλλη, όταν ο βουλευτής τον ρωτάει «Να σου στείλω ένα ΑΦΜ, να δούμε αν μπορούμε να το ανοίξουμε;», εκείνος απαντάει μονολεκτικά: «Ναι». Από τις πλέον χαρακτηριστικές είναι και οι συνομιλίες του Χρήστου Μπουκώρου. «Ρε πρόεδρε, θα αυτοκτονήσω. Εχω στείλει εκεί για εκείνο το παιδί ένα πράγμα, να το λύσουμε…», φέρεται να λέει στον Μελά, ο οποίος απαντάει: «Αυτό θα σ’ το φτιάξω εγώ προσωπικά. Είναι παρέκκλιση, αλλά θα το φτιάξω».
4. Για ποιους βουλευτές μπήκε στο αρχείο και για ποιους συνεχίζεται η έρευνα;
Οι εντεταλμένοι Ευρωπαίοι εισαγγελείς Πόπη Παπανδρέου και Διονύσης Μουζάκης κατέληξαν πως δεν προέκυψαν ενδείξεις τέλεσης αξιόποινων πράξεων για τους βουλευτές Γιάννη Κεφαλογιάννη, Κώστα Τσιάρα, Νότη Μηταράκη, Δημήτρη Βαρτζόπουλο, Θεόφιλο Λεονταρίδη, Βασίλη Βασιλειάδη και Κώστα Καραμανλή, για τους οποίους αρχειοθέτησαν την υπόθεση.
Στο αρχείο τέθηκαν και οι υποθέσεις που ενέπλεκαν δύο πρώην βουλευτές, καθώς δεν προέκυψαν επαρκή στοιχεία που να δικαιολογούν την άσκηση ποινικής δίωξης, ενώ συνεχίζεται η έρευνα για τους υπόλοιπους εμπλεκομένους, περίπου 20 πρόσωπα ακόμη, μεταξύ των οποίων και για τρεις πρώην βουλευτές.
Εισήγηση για αρχειοθέτηση είχε κάνει πριν από λίγες εβδομάδες και ο εισαγγελέας Πρωτοδικών για το σκέλος που αφορούσε τους βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας Χαράλαμπο Αθανασίου και Τάσο Χατζηβασιλείου. Το σκέλος της δικογραφίας του ΟΠΕΚΕΠΕ που αφορούσε τους δύο ακολούθησε ξεχωριστή πορεία, καθώς το αδίκημα που εξετάστηκε (ηθική αυτουργία σε παράβαση καθήκοντος, με φερόμενο φυσικό αυτουργό τον πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρη Μελά) δεν υπαγόταν στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας και διαβιβάστηκε στις ελληνικές εισαγγελικές αρχές για περαιτέρω αξιολόγηση.
5. Υπάρχουν άλλες έρευνες της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ;
Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας για το 2021, το ελληνικό γραφείο της EPPO εξετάζει ακόμη τρεις χρονιές. Σε προχωρημένο στάδιο είναι το σκέλος που αφορά το έτος 2022, για το οποίο οι Ευρωπαίοι εισαγγελείς αναμένουν τις απομαγνητοφωνημένες συνομιλίες. Παράλληλα ελέγχονται και τα έτη 2023 και 2024.
6. Προέκυψαν άλλες υποθέσεις φέτος;
Πέντε φερόμενες ως εγκληματικές οργανώσεις και περισσότεροι από 100 κατηγορούμενοι πέρασαν το κατώφλι των δικαστηρίων της οδού Ευελπίδων. Σέρρες, Γιαννιτσά, Κοζάνη, Αγρίνιο και Κρήτη «πρωταγωνίστησαν» στις νέες υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, για τις οποίες προφυλακίστηκαν περίπου 30 πρόσωπα. Μάλιστα, με τα 18μηνα της προσωρινής κράτησης να «τρέχουν», αναμένονται σύντομα βουλεύματα σχετικά με τις υποθέσεις αυτές αλλά και τα πρόσωπα που τελικά θα οδηγηθούν στο ακροατήριο για κακουργήματα, όπως αυτά της διεύθυνσης, ένταξης και συγκρότησης εγκληματικής οργάνωσης, απάτης εις βάρος των συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ενωσης άνω των 120.000 ευρώ και ξέπλυμα μαύρου χρήματος. Και στις πέντε υποθέσεις εμπλέκονται υπεύθυνοι και υπάλληλοι Κέντρων Υποδοχής Δηλώσεων, παραγωγοί, λογιστές, γνωστός αγροτοσυνδικαλιστής και ένας εν ενεργεία αντιδήμαρχος Κρήτης.
7. Υπάρχουν σε εξέλιξη άλλες δίκες για τον ΟΠΕΚΕΠΕ;
Το νέο δικαστικό έτος «ανοίγει» με μια υπόθεση παράνομων επιδοτήσεων στην Κρήτη. Η δίκη έχει ξεκινήσει τους προηγούμενους μήνες και διεκόπη για την 1η Σεπτεμβρίου όταν ο εντεταλμένος Ευρωπαίος εισαγγελέας Διονύσης Μουζάκης θα διατυπώσει την πρότασή του για την υπόθεση.
Στις 18 Σεπτεμβρίου θα καθίσει για δεύτερη φορά στο εδώλιο, για διαφορετική υπόθεση παράνομων επιδοτήσεων του ΟΠΕΚΕΠΕ, τόσο ο Η.Κ., γεωπόνος και υπεύθυνος ΚΥΔ, αλλά και ο διαχρονικός αντισυμβαλλόμενος με το ελληνικό Δημόσιο Ν.Χ., ιδιοκτήτης της εταιρείας Nerco, μαζί με ακόμη 10 πρόσωπα. Οι πρωτοδίκως καταδικασθέντες πριν από λίγους μήνες για παρόμοια υπόθεση στον Γράμμο, σε ποινές από 9 έως 15 μήνες με αναστολή, θα βρεθούν στο εδώλιο για αντίστοιχη υπόθεση παράνομων επιδοτήσεων, καθώς φέρονται να απέδωσαν συνολικά σε έξι πρόσωπα ποσό περίπου 350.000 ευρώ.
Ο κτηνίατρος που έγραφε και έσβηνε βοοειδή
Του Κώστα Κουκουμάκα
O ρόλος των υπηρεσιακών παραγόντων είναι η λιγότερο φωτισμένη πλευρά της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ. Είναι οι κατηγορούμενοι που, όπως περιγράφεται στα δικαστικά έγγραφα, φέρεται να εκτελούσαν τις λαθροχειρίες, ώστε να καταβληθούν οι παράνομες επιδοτήσεις. Στο κλητήριο θέσπισμα που είδε η «Κ», με το οποίο εισάγεται στο ακροατήριο η υπόθεση της βουλευτού Κατερίνας Παπακώστα, εκτός από την ίδια, τον πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ Δημήτρη Μελά και έναν κτηνοτρόφο στα Τρίκαλα, κατηγορούμενος είναι υπάλληλος της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας Θεσσαλίας.
Η αφήγηση στα δικαστικά έγγραφα ξεκινάει με την καταγγελία εις βάρος 17 κτηνοτρόφων, σύμφωνα με την οποία «δεν είχαν τα ζώα που δήλωναν και δανείζονταν ζώα, όταν ενημερώνονταν ότι ήταν προς έλεγχο». Ο κτηνοτρόφος για τον οποίο φέρεται να παρενέβη η κ. Παπακώστα είχε δηλώσει το 2020 ότι εξέτρεφε 114 βοοειδή με σκοπό να λάβει 35.300 ευρώ επιδότηση. Οπως σημειώνεται, η κτηνιατρική βάση δεδομένων είχε συμπληρωθεί χειρογράφως από τους ελεγκτές. Από τον διασταυρωτικό έλεγχο που έγινε στη μονάδα του, όμως, μετά την καταγγελία, καταμετρήθηκαν 74 ζώα. Η διαφορά στον αριθμό των ζώων είχε ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό του κτηνοτρόφου.
Στη δικογραφία υπάρχει μια σειρά από επικοινωνίες μεταξύ της κ. Παπακώστα και του κ. Μελά, που μεταφέρθηκαν με «πειθώ και φορτικότητα», όπως σημειώνεται, προς τον κτηνίατρο της Περιφέρειας Θεσσαλίας, ο οποίος ήταν αρμόδιος για την τήρηση και την ενημέρωση της κτηνιατρικής βάσης δεδομένων. Ο τελευταίος κατηγορείται ότι αλλοίωσε τα δεδομένα της καρτέλας του συγκεκριμένου κτηνοτρόφου, «μειώνοντας αναδρομικά τον αριθμό των επιλέξιμων για συνδεδεμένη ενίσχυση βοοειδών». Στη δικογραφία περιγράφεται ότι η λαθροχειρία δεν είχε πρακτικό αποτέλεσμα – η διασταύρωση έγινε με βάση την αρχική καταμέτρηση κι έτσι ο κτηνοτρόφος παρέμεινε αποκλεισμένος.
Κατέφυγε στη βουλευτή, για να αποκαλυφθεί αναδρομικά η σειρά των γεγονότων και να κατηγορηθεί ο κτηνίατρος για απόπειρα απάτης εις βάρος των συμφερόντων της Ε.Ε. Ο ίδιος κτηνίατρος, πάντως, κατηγορείται επιπλέον για ψευδή βεβαίωση και νόθευση εγγράφου. Αυτό διότι ο κτηνοτρόφος στα Τρίκαλα έλαβε τελικά 8.650 ευρώ επιδότηση για τις λεγόμενες επωφελείς πρακτικές για το κλίμα και το περιβάλλον (πρασίνισμα), η καταβολή της οποίας δεν επηρεάζεται από την απόκλιση στα καταγεγραμμένα ζώα. Μεταξύ των μη πολιτικών προσώπων που κατηγορούνται στο ίδιο πακέτο της υπόθεσης ΟΠΕΚΕΠΕ είναι δύο περιφερειακοί διευθυντές του αμαρτωλού οργανισμού, δύο συνεργάτες βουλευτών και υπάλληλοι κέντρων υποδοχής δηλώσεων.
