Στους στενούς δρόμους του παραθαλάσσιου ευβοϊκού χωριού, που σε πρώτη ματιά μοιάζει άδειο, εμφανίζεται μια μακρά πομπή αυτοκινήτων. Μέσα στην πνιγηρή ζέστη του Ιουλίου, οι κάτοικοι των Ωρεών βγαίνουν από τα σπίτια και τα μαγαζιά τους, κρατώντας τα κινητά τους – μια γυναίκα βιντεοσκοπεί από ένα μπαλκόνι, μια άλλη αγωνιά. «Πέρασε, πέρασε;», ρωτάει. Στις εκλογές του 2023, ποσοστό μεγαλύτερο από το 41% των κατοίκων της Δημοτικής Ενότητας Ωρεών ψήφισε Νέα Δημοκρατία. Αλλά την Τετάρτη ο ενθουσιασμός τους δεν ήταν απαραίτητα απόρροια της ψήφου τους. Είναι, λένε, η πρώτη φορά που τους επισκέπτεται εν ενεργεία πρωθυπουργός.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θαυμάζει τον Ταύρο των Ωρεών, άγαλμα της ελληνιστικής περιόδου. Συνομιλεί με δυο τουρίστες από την Καλιφόρνια, τους ρωτάει πώς βρέθηκαν στην περιοχή. Στη συνέχεια ανάβει τέσσερα κεράκια στον ναό του Σωτήρος και υπογράφει στο βιβλίο της εκκλησίας· «Μεγάλη η συγκίνησή μας!», γράφει – κι ύστερα πηγαίνει στο πλωτό ασθενοφόρο του Λιμενικού Σώματος που επιχειρεί από το λιμάνι των Ωρεών από τον Δεκέμβριο.
Στον δρόμο τον σταματούν κάτοικοι και παιδιά ζητώντας του σέλφι. «Πώς σε λένε; Ποιος θα πάρει το Μουντιάλ; Πόσων χρόνων είσαι;», ρωτάει. Ενα αγόρι απαντά ότι είναι δεκαεξάρης. «Το ξέρεις ότι ψηφίζεις του χρόνου», του λέει ο Ελληνας πρωθυπουργός, «και ξέρεις και τι θα ψηφίσεις».
Τονίζει εξαρχής ότι δεν είναι προεκλογική η περιοδεία του στη βόρεια Εύβοια. «Δεν περιμένουμε όπως κάποιοι άλλοι την προεκλογική περίοδο για να βρεθούμε κοντά στους συμπολίτες μας, στηρίζουμε τις τοπικές κοινωνίες», δηλώνει απευθυνόμενος στους κατοίκους που έχουν συγκεντρωθεί σε ένα καφέ. Οι εκλογές, τους λέει, θα διεξαχθούν την άνοιξη του 2027. Αλλά τους ευχαριστεί για τον αγώνα τους και «για τον αγώνα που θα δώσετε για τρίτη αυτοδύναμη θητεία».
Στο πλαίσιο της περιοδείας του, την οποία ακολούθησε η «Κ», ο πρωθυπουργός μάς μίλησε για τη βόρεια Εύβοια, για τρέχοντα θέματα που απασχολούν τους πολίτες, αλλά και τον δικό του προσανατολισμό στο άμεσο μέλλον.
Από την καχυποψία στην πρόοδο
Μιλώντας στην «Κ», εξηγεί ότι μια τέτοια περιοδεία δεν αποτελεί εξαίρεση. «Προσπαθώ μια μέρα την εβδομάδα να είμαι έξω από το γραφείο μου για να διαπιστώνω την πρόοδο έργων που έχουμε δρομολογήσει, αλλά και να συνομιλώ με τους πολίτες και να αντιλαμβάνομαι ποιες είναι οι επόμενες προκλήσεις».
Υπάρχει κι ένας ακόμη λόγος. «Οταν επισκέπτομαι μια περιοχή εκ των πραγμάτων οι εξελίξεις επιταχύνονται και αν υπάρχουν καθυστερήσεις ξεκολλάνε, οπότε ξέρω ότι και η δική μου παρουσία βοηθάει στο να τρέξουν κάποια πράγματα πιο γρήγορα».
Η βόρεια Εύβοια είναι «μια πολύ ειδική περιοχή – διότι δοκιμάστηκε πάρα πολύ από μια καταστροφική πυρκαγιά». Ο κ. Μητσοτάκης χαρακτηρίζει το καλοκαίρι του 2021 «ίσως το πιο δύσκολο». Θυμάται μια συνάντηση με τοπικούς φορείς, λίγους μήνες μετά την καταστροφή και πόσο οργισμένος ήταν ο κόσμος. «Εξηγήσαμε στους κατοίκους, οι οποίοι τότε ήταν πολύ τραυματισμένοι από αυτή τη μεγάλη φυσική καταστροφή, τι θέλαμε να κάνουμε. Υπήρχε στα μάτια τους μια φυσική καχυποψία», θυμάται ο πρωθυπουργός.
Από τότε, όμως, κατά τον ίδιο, έχει συντελεστεί μεγάλη πρόοδος. «Κατ’ αρχάς, η ίδια η φύση έχει μεριμνήσει», τονίζει, κάνοντας λόγο για εντυπωσιακή φυσική αναγέννηση. Μπορώ να το δω και γύρω μου, λέει, δείχνοντας κατά τη διάρκεια της συνέντευξής μας, που γίνεται στο αυτοκίνητό του, έξω από το παράθυρο τα μικρά πεύκα – «εδώ ήταν περιοχές καμένες». «Βοηθήσαμε κι εμείς, η κυβέρνηση έδωσε περισσότερα από 60 εκατ. ευρώ για αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα στη βόρεια Εύβοια».
Κατά πόσον όμως είναι προετοιμασμένη η πολιτεία να διαχειριστεί ένα ακόμη πύρινο πλήγμα, ειδικά σε μια περιοχή όπου η πυρκαγιά του Αυγούστου 2021 έκαψε περίπου 500.000 στρέμματα; «Νομίζω ότι είμαστε συνολικά πολύ πιο έτοιμοι από ό,τι πριν από πέντε χρόνια», απαντάει. Δείχνει πάλι έξω από το παράθυρο, τις αντιπυρικές ζώνες, τονίζοντας πως είναι καθαρισμένες. «Εχουμε μια σειρά από συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, κυρίως drones που ανιχνεύουν τις πυρκαγιές πολύ νωρίς».
Παρ’ όλα αυτά, ο κύριος λόγος της επίσκεψης αφορούσε άλλα έργα. «Η βόρεια Εύβοια, από εκεί που ήταν αποπαίδι, παρατημένη, όπως ήταν σχεδόν παρατημένη όλη η Εύβοια από πλευράς υποδομών, τώρα μπήκε στο επίκεντρο της κυβερνητικής προσοχής – χρειάστηκε δυστυχώς μια καταστροφική φωτιά για να γίνει αυτό, αλλά είμαι πολύ ευχαριστημένος γιατί, πέντε χρόνια μετά, τις πιο πολλές από τις δεσμεύσεις μας τις έχουμε υλοποιήσει», λέει στην «Κ».
Πρώτη στάση της περιοδείας την Τετάρτη ήταν το Κέντρο Υγείας Ιστιαίας, όπου ο πρωθυπουργός εγκαινίασε την πρώτη μονάδα τεχνητού νεφρού σε κέντρο πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας. «Εχουν εξοπλισμό νοσοκομείου», σημειώνει όσο ξεναγείται στους ανακαινισμένους χώρους του κέντρου – ανακαίνιση που πραγματοποιήθηκε με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. «Ενα μικρό νοσοκομείο που καλύπτει απόλυτα τις ανάγκες της ευρύτερης περιοχής, με αξονικό τομογράφο, με ψηφιακό μαστογράφο, με τη μονάδα τεχνητού νεφρού, δεν θα αναγκάζονται πλέον οι ασθενείς να πηγαίνουν τρεις φορές την εβδομάδα στη Χαλκίδα για αιμοκάθαρση», τονίζει με εμφανή ικανοποίηση.
Στη συνέχεια μεταβαίνει στους Ωρεούς και ύστερα στα εγκαίνια του οδικού τμήματος Ροβιές – Ηλια, το οποίο παραδόθηκε αυτή την εβδομάδα σε κυκλοφορία και «θα κάνει πιο εύκολη την πρόσβαση στη δυτική βόρεια Εύβοια», υποστηρίζει ο κ. Μητσοτάκης.
Η εκδήλωση ξεκινάει με τον μητροπολίτη Χαλκίδος, Ιστιαίας και βορείων Σποράδων, Χρυσόστομο Β΄, να τελεί τον αγιασμό και κατόπιν, απευθυνόμενος στον πρωθυπουργό, να λέει ότι «από το 2021 που καταστραφήκαμε τελείως, δεν έχουμε ησυχάσει. Τη μία καιγόμαστε, την άλλη πνιγόμαστε από τις πλημμύρες, τα τελευταία χρόνια σειόμαστε κιόλας. Με όλα αυτά που συμβαίνουν θέλουμε να έχουμε την εγνωσμένη αγάπη σας και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον σας».
Στη δική του ομιλία ο πρωθυπουργός αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στον πατέρα του, αφήνοντας έμμεση αλλά σαφή αιχμή στον Αντώνη Σαμαρά. «Θυμάμαι πολύ καλά τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη το καλοκαίρι του 1993, λίγο πριν πέσει η κυβέρνηση, έτσι όπως έπεσε, να εγκαινιάζει τη γέφυρα της Χαλκίδας. Χαίρομαι που κι εγώ με τη σειρά μου μπορώ να συνδέσω το δικό μου όνομα με σημαντικά έργα υποδομής τα οποία οφείλαμε στην Εύβοια εδώ και πολλές δεκαετίες».
«Εχουμε ακόμη πολλή δουλειά»
Συζητάμε για τις επικείμενες εκλογές – επαναλαμβάνει και στην «Κ» ότι θα γίνουν την άνοιξη του ’27, λέγοντας ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να ολοκληρώνουν τους εκλογικούς κύκλους. «Πρέπει να υπάρχει κάποιος πολύ σοβαρός λόγος για να πάει κανείς σε πρόωρες εκλογές – δεν τον βλέπω». Εχουν, λέει, πολλή δουλειά ακόμη, αναφερόμενος στις εκκρεμότητες του Ταμείου Ανάκαμψης που πρέπει να κλείσουν «μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου σε έργα υποδομής που πρέπει να παραδοθούν άμεσα, όπως ο αυτοκινητόδρομος Κεντρικής Ελλάδας Ε-65. Θα τον παραδώσουμε σε πλήρη λειτουργία μέχρι τα τέλη Ιουλίου», δεσμεύεται. Οπως και για το ότι θα δοθούν σε κυκλοφορία 14 χιλιόμετρα από τον βόρειο άξονα της Κρήτης.
Παράλληλα έχουν δρομολογηθεί μελέτες για το έργο του βασικού βόρειου άξονα στη Χαλκίδα – την τελευταία στάση της περιοδείας του την Τετάρτη. Θα συνεχίσουν, τονίζει, να υλοποιούν την ατζέντα τους. «Απαρεγκλίτως, κλείνοντας τα αυτιά μας σε όσους πάντα θα ισχυρίζονται ότι η κυβέρνηση κατεβάζει ρυθμούς ενόψει προεκλογικής περιόδου – δεν το κάναμε το 2023, δεν θα το κάνουμε και τώρα».
Οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του ’27. Οι κυβερνήσεις πρέπει να ολοκληρώνουν τους εκλογικούς κύκλους. Πρέπει να υπάρχει κάποιος πολύ σοβαρός λόγος για να πάει κανείς σε πρόωρες εκλογές – δεν τον βλέπω.
Ωραίοι οι δρόμοι, αναφέρω, αλλά το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η μεγάλη πλειονότητα των πολιτών αφορά τη στέγαση. «Οι αξίες των ακινήτων αλλά και τα ενοίκια ανέβηκαν ως αποτέλεσμα της οικονομικής ανάπτυξης. Τα ενοίκια ήταν πάρα πολύ χαμηλά, διότι η περιουσία ήταν απαξιωμένη – όταν μιλάμε για το πρόβλημα της στέγης πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι αυτό που είναι πραγματικό πρόβλημα για τον ενοικιαστή, είναι όφελος για τον ιδιοκτήτη», απαντάει.
Η κυβέρνηση, συμπληρώνει ο κ. Μητσοτάκης, έχει στηρίξει την ακίνητη περιουσία. «Αλλά τώρα έχει έρθει η ώρα να δούμε και την άλλη όψη του νομίσματος, το πώς μπορούμε να αυξήσουμε το κτιριακό απόθεμα, πώς μπορούμε να ενθαρρύνουμε τους ιδιοκτήτες, παραδείγματος χάριν, που έχουν κλειστά διαμερίσματα να τα ανακαινίσουν». «Τρέχουν», σημειώνει, ήδη κάποια προγράμματα. «Οχι κατ’ ανάγκην με την ανταπόκριση που θα ήθελα, αλλά κινούμαστε σε μια τέτοια κατεύθυνση, πώς δηλαδή κυρίως νέα ζευγάρια θα αποκτήσουν σπίτι με όρους δανειοδότησης». Αναφέρεται σε μέτρα όπως το «Σπίτι μου Ι και ΙΙ», στην επιστροφή ενοικίων, στη δρομολόγηση προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας σε παλαιά στρατόπεδα. «Για τα ζητήματα στέγης δεν υπάρχει καμία μαγική λύση», λέει, τονίζοντας ότι αποτελεί πρόβλημα που αντιμετωπίζουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Στην Ελλάδα, όμως, δεν είναι μόνο η στέγαση. Εχει ανέβει πολύ το κόστος ζωής, χωρίς να έχουν αυξηθεί ανάλογα οι αμοιβές των εργαζομένων. Ο πρωθυπουργός διαφωνεί. «Ο μέσος πληθωρισμός στη χώρα, εννοώ αθροιστικά, για έξι χρόνια μέχρι και το τέλος του ’25, είναι στο 20%, όταν στην Ευρωπαϊκή Ενωση είναι στο 25%. Εχουμε χαμηλότερο πληθωρισμό και οι ονομαστικοί μισθοί έχουν ανέβει περισσότερο».
Παραδέχεται ωστόσο ότι αυτό δεν ισχύει για όλους. «Σίγουρα για κάποιους τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα – αν νοικιάζεις σπίτι, έχεις παιδιά και πρέπει να πληρώσεις φροντιστήρια, τα πράγματα είναι δύσκολα, γι’ αυτό στρέφουμε την προσοχή μας σε αυτούς τους συμπολίτες μας όταν κάνουμε μια σημαντική μείωση φόρου. Η δυσκολία της πολιτικής» σημειώνει, «έγκειται στο να επιλέγεις στοχευμένα, με βάση τις δημοσιονομικές δυνατότητες, πού θα στηρίξεις. Εμείς κάναμε μια πολύ συνειδητή επιλογή να στηρίξουμε νέους και οικογένειες με παιδιά».
Η αγιογραφία του Αγίου Μηνά
Η προτελευταία στάση της περιοδείας στη βόρεια Εύβοια είναι στο ιερό προσκύνημα του οσίου Ιωάννη του Ρώσου, στο χωριό Προκόπι. Μόλις φτάνουμε, η καμπάνα του ναού χτυπάει. Τον υποδέχονται δύο παιδιά με ανθοδέσμες.
Στο χωριό, ο Δημήτρης, ένας κάτοικος, λέει ότι το ’89 γνώρισε τον πατέρα του, τώρα εκείνον. «Σας ευχαριστούμε που ήρθατε στο χωριό μας, να σας κεράσουμε ένα σουβλάκι», προτείνει ο Γιάννης, ένας άλλος κάτοικος που τον υποδέχεται με την ποδιά και τα γάντια του, μπροστά από τη σούβλα που, τιμής ένεκεν, έχει στήσει στον δρόμο.
Οταν μπαίνει σε ένα μαγαζί με εκκλησιαστικές εικόνες, ο ιδιοκτήτης του δείχνει μία αγιογραφία του Αγίου Μηνά. Αρέσει πολύ στον πρωθυπουργό. «Εχω ένα οικόπεδο στον Αγιο Μηνά, στο Ζαγόρι, μπορώ να σας παραγγείλω μια εικόνα σαν κι αυτήν, λίγο πιο μικρή;». Ο ιδιοκτήτης ενθουσιάζεται. Υστερα, και πάλι φωτογραφίες και χαιρετούρες με μεγάλους και μικρούς. Δεν τον κουράζει ποτέ όλο αυτό;
«Οχι, είναι και ωραίο», απαντάει χαμογελώντας. «Εχω βγάλει δεκάδες χιλιάδες σέλφι – για μένα είναι μια σέλφι, αλλά για αυτόν που θα τη ζητήσει είναι η μοναδική στιγμή να βγάλει φωτογραφία με έναν πρωθυπουργό, αυτό οφείλεις να το σεβαστείς».
Ανησυχία για τους πολέμους
Αλλα θέματα, όπως την αντιπολίτευση και τις αντιδράσεις στις συλλήψεις της υπόθεσης Marfin, τα συζητάει με μεγαλύτερη βλοσυρότητα. «Συγκεκριμένοι πολιτικοί χώροι, ειδικά η Αριστερά, πρέπει κάποτε να αναμετρηθούν με τις διαχρονικές ευθύνες τους για το ότι επέδειξαν ακατανόητη ανοχή στην πολιτική βία, σε εγκληματικές ενέργειες που ενδύονται το φωτοστέφανο των κοινωνικών αγώνων. Εμείς ως Κεντροδεξιά τα βάλαμε με τη Χρυσή Αυγή και τους βάλαμε στη φυλακή, απομονώσαμε την ακραία ναζιστική φασιστική Δεξιά με αυτοπεποίθηση και χωρίς καμία αναστολή», τονίζει, «χωρίς να λογαριάσουμε το όποιο πολιτικό κόστος. Η Αριστερά το έχει κάνει αυτό; Νομίζω όχι ακόμη».
Αυτό που του δημιουργεί μεγαλύτερη ανησυχία αυτή τη στιγμή είναι οι δίδυμοι πόλεμοι. Συζητώντας για τις εχθροπραξίες στο Ιράν, αναφέρει ότι βλέπουμε ήδη πίεση στις τιμές του πετρελαίου. «Οι εκπτώσεις των δύο διυλιστηρίων θα την ανακουφίσουν κάπως, αλλά καμία οικονομία δεν μπορεί να προστατευτεί από μια απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου».
Για την Ουκρανία, λέει ότι «η Ελλάδα, όπως και όλες οι ευρωπαϊκές χώρες στέκονται στο πλευρό του αμυνόμενου απέναντι στον επιτιθέμενο και προσπαθούμε πάντα να βοηθάμε ώστε να μπορέσει να διαπραγματευτεί με τη Ρωσία». Από μια θέση, όμως, σχετικής ισχύος, όχι με μια Ουκρανία τόσο αδύναμη που θα ζητούσε συνθηκολόγηση.
Προτεραιότητα οι πολίτες
Αναρωτιέμαι αν κοιμάται τα βράδια. «Αν δεν κοιμόμουν, δεν θα μπορούσα να είμαι λειτουργικός. Γιατί να μην κοιμάμαι;». Γιατί, αντιτείνω, το αξίωμά του έχει τεράστιες ευθύνες. Συμφωνεί. «Κανείς δεν μπορεί να αντιληφθεί το βάρος της ευθύνης και της ανάγκης λήψης πολλών αποφάσεων καθημερινώς». Ο ύπνος, λέει, του ήταν πάντα εύκολος, αλλά ξυπνάει συχνά με έντονο άγχος. «Η αντίρροπη δύναμη στην πίεση, στο στρες, στην κακία, στην τοξικότητα που συνοδεύουν πια τον πολιτικό διάλογο είναι η ικανοποίηση που παίρνει κανείς όταν βλέπει το αποτέλεσμα της δουλειάς του», συμπληρώνει.
Πολλές φορές στην Αθήνα κυριαρχεί η συζήτηση της «πολιτικής πιάτσας. Υπάρχει και η ανάγκη αυτού που χρειάζεται αιμοκάθαρση, όμως, ο οποίος έπρεπε να κάνει δυόμισι ώρες, τρεις φορές την εβδομάδα, για να πάει στη Χαλκίδα, και τώρα μπορεί να κάνει αιμοκάθαρση εδώ – εμένα πάντα θα με ενδιαφέρουν τα προβλήματα της δεύτερης κατηγορίας, όχι τόσο η συχνά στείρα συζήτηση της πρώτης».
Θέλει, τονίζει, μια τρίτη θητεία, βασικά γιατί πιστεύει ότι τα επόμενα πέντε χρόνια θα αλλάξουν τα πάντα παγκοσμίως. Λόγω της τεχνητής νοημοσύνης, της κλιματικής κρίσης, των γεωπολιτικών ανακατατάξεων. «Σε αυτή τη συνθήκη η εμπειρία έχει μεγάλη αξία και το να μπορείς να επικοινωνήσεις απευθείας με ηγέτες με τους οποίους έχει οικοδομηθεί με πολύ κόπο μια προσωπική σχέση είναι όφελος για τη χώρα».
Δεν μετανιώνει, άρα, έστω σε στιγμές, με την πορεία που ακολούθησε; Οχι, απαντάει αμέσως. «Σίγουρα υπάρχουν στιγμές εξαιρετικά δύσκολες, αλλά στους όρους που υπογράφεις με τον ελληνικό λαό δεν υπάρχει καμιά παράγραφος που να σου λέει ότι αυτή η δουλειά είναι εύκολη – δύσκολη είναι, πολύ δύσκολη, και αυτό το ήξερα από την πρώτη στιγμή». Αλλά δεν θέλει να εμμείνει άλλο στον αναστοχασμό. Επιστρέφει στα έργα. «Κοίτα τώρα τον δρόμο», λέει, καθώς φτάνουμε στα εγκαίνια του οδικού τμήματος, «για να καταλάβεις τι έχουμε κάνει».
