Ενώπιον κρίσιμων αποφάσεων, που μπορεί να δώσουν νέα τροφή στην πολιτική αντιπαράθεση, βρίσκεται η ηγεσία της Δικαιοσύνης. Το ενδιαφέρον στρέφεται στον Aρειο Πάγο και στις επικείμενες αποφάσεις για το θεσμικό μέλλον των τριών εντεταλμένων εισαγγελέων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στην Ελλάδα, αφού η ανανέωση ή μη της θητείας τους συνδέεται άμεσα με ανοιχτές έρευνες, μεταξύ των οποίων και η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, που εξακολουθεί να προκαλεί πολιτικούς κραδασμούς.
Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο θα συνεδριάζει από τις 11 έως τις 15 Μαΐου προκειμένου να αποφασίσει για τις προαγωγές και τις μεταθέσεις δικαστικών λειτουργών, αλλά και για το κρίσιμο ζήτημα της ανανέωσης ή μη της θητείας των τριών εντεταλμένων Ευρωπαίων εισαγγελέων. Πληροφορίες της «Κ» αναφέρουν ότι για το επίμαχο ζήτημα η συνεδρίαση θα πραγματοποιηθεί αύριο Δευτέρα, ενώ η πλήρωση των άλλων τριών θέσεων, με τις οποίες οι εντεταλμένοι Ευρωπαίοι εισαγγελείς θα φτάσουν στους 13 στη χώρα μας, θα γίνει το επόμενο χρονικό διάστημα.
Οσο υπάρχει ΟΠΕΚΕΠΕ… Η ανανέωση ή όχι της θητείας των τριών εισαγγελέων συνδέεται άμεσα με ανοιχτές έρευνες, μεταξύ των οποίων και η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, γεγονός που σημαίνει πως σε περίπτωση αντικατάστασής τους, οι πολιτικοί κραδασμοί θα είναι ισχυροί.
Το επόμενο 24ωρο θα πραγματοποιηθεί η συνεδρίαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, στο επίκεντρο της οποίας θα βρεθεί και η τύχη των Πόπης Παπανδρέου, Διονυσίου Μουζάκη και Χαρίκλειας Θάνου. Οι δύο πρώτοι, μάλιστα, συνυπογράφουν τη δικογραφία που αφορά την εμπλοκή των 13 βουλευτών στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Η χρονική συγκυρία δεν είναι τυχαία, αφού ο Μάιος αποτελεί παραδοσιακά τον μήνα κατά τον οποίο αλλάζει η ανθρωπογεωγραφία των δικαστηρίων.
Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, το οποίο βάσει του Συντάγματος έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα για την επιλογή και την ανανέωση της θητείας των δικαστικών λειτουργών, καλείται να λάβει την απόφαση. Ωστόσο, οι επιλογές του δεν είναι αυτοτελείς, γιατί τον τελικό λόγο ως προς την αποδοχή τους διατηρούν το Λουξεμβούργο και η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, Λάουρα Κοβέσι.
Hδη από τον Νοέμβριο του 2025 το Κολέγιο των Ευρωπαίων Εισαγγελέων είχε κινηθεί προς την κατεύθυνση της ανανέωσης της θητείας αντίστοιχων λειτουργών σε σειρά κρατών-μελών, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, με τη χώρα μας να εκλαμβάνει την κίνηση αυτή ως παρέμβαση στις εσωτερικές διαδικασίες της εθνικής Δικαιοσύνης. Κάπως έτσι κατέστη σαφές προς την ευρωπαϊκή πλευρά ότι οποιαδήποτε ανανέωση θητείας όφειλε να ακολουθήσει τη διαδικασία που προβλέπει το ελληνικό Σύνταγμα και να περάσει μέσα από την κρίση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου.
Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο που θα κρίνει την υπόθεση είναι 11μελές και η σύνθεσή του προκύπτει κατόπιν κλήρωσης. Το ΑΔΣ μπορεί να αποφασίσει την πλήρη ανανέωση της θητείας των τριών ήδη υπηρετούντων εισαγγελέων ή και τη μη ανανέωσή της, προτείνοντας για την πλήρωση των θέσεων κάποιους εκ των άλλων έξι εισαγγελικών λειτουργών που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον. Ωστόσο, τις τελευταίες ημέρες διακινείται σε δικαστικούς κύκλους και μια τρίτη επιλογή, που αφορά ένα ενδιάμεσο σενάριο περιορισμένης παράτασης της θητείας των τριών εισαγγελέων προκειμένου να ολοκληρωθούν οι έρευνες που χειρίζονται.
Η σύγκρουση
Για τους παροικούντες τον Aρειο Πάγο, η «σύγκρουση» που έχει ήδη εκδηλωθεί δύσκολα αφήνει περιθώρια για οριστική ρήξη, που θα στείλει την υπόθεση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Σύμφωνα με «ψιθύρους» στους διαδρόμους του δικαστικού μεγάρου της λεωφόρου Αλεξάνδρας, θεωρείται σχεδόν δεδομένο ότι η θητεία των τριών εισαγγελέων δύσκολα θα λήξει, καθώς ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα προκαλούσε ισχυρούς πολιτικούς κραδασμούς.
Το νέο σενάριο που συζητείται είναι η παράταση, αλλά όχι για μία πενταετία, αφού ο νόμος Ν. 4786/2021 –σύμφωνα με κάποιους– αφήνει ένα μικρό παράθυρο ερμηνείας. Η «ενδιάμεση λύση» που ενδέχεται να προκριθεί, εδράζεται στο γεγονός ότι το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν προβλέπει σαφώς τη διάρκεια της ανανέωσης.
Το άρθρο 9 του νόμου 4786/2021, που προέκυψε κατ’ εφαρμογήν διατάξεων του Κανονισμού (Ε.Ε.) 2017/1939, στην 5η παράγραφο αναφέρεται σε πενταετή θητεία σε ό,τι αφορά τον αρχικό διορισμό των εντεταλμένων εισαγγελέων, χωρίς όμως ρητή αναφορά σε έτη για θητείες που ανανεώνονται. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι «(…) η απόφαση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, η αίτηση μαζί με τον φάκελο υποψηφιότητας εκάστου επιλεγέντος διαβιβάζεται από τον Υπουργό Δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, προκειμένου να ακολουθήσει η διαδικασία διορισμού των Ευρωπαίων Εντεταλμένων Εισαγγελέων από το ως άνω συλλογικό όργανο, με πενταετή θητεία, η οποία μπορεί να ανανεωθεί, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 17 του Κανονισμού 2017/1939».
Ωρα αλλαγών στην κορυφή
Αλλαγή σκυτάλης αναμένεται το επόμενο διάστημα στον προεδρικό αλλά και στον εισαγγελικό «θώκο» του Αρείου Πάγου, με την κούρσα της διαδοχής να κορυφώνεται. Η αλλαγή στην ηγεσία του Ανωτάτου Δικαστηρίου της χώρας επίκειται λόγω της αποχώρησης –με τη συμπλήρωση του ανωτάτου ηλικιακού ορίου στο δικαστικό σώμα– του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Τζαβέλλα και της προέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου Αναστασίας Παπαδοπούλου.
Τις επόμενες ημέρες ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης πρόκειται να κινήσει επισήμως τη διαδικασία για την επιλογή της νέας ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων, αποστέλλοντας το προβλεπόμενο ερώτημα στον Aρειο Πάγο, ενώ στις 3 Ιουνίου θα συγκληθούν οι Ολομέλειες του Ανωτάτου Δικαστηρίου, που μέσω μυστικών ψηφοφοριών θα αναδείξουν τις «προτιμήσεις» για τις δύο κορυφαίες θέσεις της Δικαιοσύνης.
Τα αποτελέσματα θα διαβιβαστούν στη Βουλή και στη συνέχεια στο υπουργικό συμβούλιο, το οποίο έχει, κατά το Σύνταγμα, την τελική αρμοδιότητα λήψης των αποφάσεων. Η άποψη της Ολομέλειας δεν είναι δεσμευτική, αλλά «περιχαρακώνει» με έναν τρόπο τις πιθανές επιλογές του υπουργικού συμβουλίου, που συνήθως κινείται εντός της πρώτης πεντάδας της κάθε ψηφοφορίας.
Επιλογές μακράς πνοής
Στα φαβορί για τη θέση του προέδρου του Αρείου Πάγου, που αποτελεί και μια επιλογή «μακράς πνοής», είναι ο αντιπρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Παναγιώτης Λυμπερόπουλος. Εισήλθε στο Δικαστικό Σώμα τον Σεπτέμβριο του 1993 και έπειτα από μια πορεία τριών και πλέον δεκαετιών, βρίσκεται ένα βήμα πριν από την κορυφή της δικαστικής ιεραρχίας. Στην περίπτωση που επιλεγεί, θα παραμείνει στο αξίωμα για τέσσερα χρόνια (το ανώτερο διάστημα που ορίζει ο νόμος), αν και ηλικιακά δεν θα έχει συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας του.
Το 2023 προήχθη στον βαθμό του αρεοπαγίτη, ενώ δύο χρόνια αργότερα ανέλαβε καθήκοντα αντιπροέδρου του Ανωτάτου Δικαστηρίου, με παράλληλη ανάληψη της προεδρίας του Ε΄ Ποινικού Τμήματος. Από τα τέλη του 2023 ασκεί και καθήκοντα εκπροσώπου Τύπου και Διεθνών Σχέσεων του Αρείου Πάγου, ενώ όσοι γνωρίζουν τη διαδρομή του κάνουν λόγο για έναν δικαστικό λειτουργό ήπιων τόνων, αλλά με ισχυρή παρουσία στο εσωτερικό του δικαστικού σώματος.
Ο Αρειος Πάγος – Ο Παναγιώτης Λυμπερόπουλος και η Αικατερίνη Χονδρορίζου εμφανίζονται ως επικρατέστεροι για την προεδρία του Αρείου Πάγου, ενώ για την Εισαγγελία φαβορί θεωρούνται ο Ευάγγελος Μπακέλας και η Μαρία Γκανέ.
Το βιογραφικό του επεκτείνεται και σε άλλους τομείς πέραν της νομικής επιστήμης, αφού είναι απόφοιτος του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης, ενώ έχει εξειδικευθεί και σε αντικείμενα που αφορούν το δικαστικό management και τη δικαστική δεοντολογία – πεδία που τα τελευταία χρόνια αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στον χώρο της Δικαιοσύνης. Ο 62χρονος αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου έχει καταγράψει έντονη παρουσία και στα συνδικαλιστικά δρώμενα των δικαστικών λειτουργών, καθώς για περίπου δύο δεκαετίες είχε ενεργό ρόλο στην Eνωση Δικαστών και Εισαγγελέων, όπου εξελέγη επανειλημμένως σε καίριες θέσεις.
Τον προεδρικό θώκο διεκδικεί με αξιώσεις και η Αικατερίνη Χονδρορίζου, η οποία αν επιλεγεί θα παραμείνει έως το 2029, ενώ υπήρξε διεκδικήτρια της θέσης και πέρυσι. Eχοντας διανύσει πολυετή διαδρομή που ξεκίνησε το 1993, όταν εισήλθε στο δικαστικό σώμα μετά την αποφοίτησή της από τη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, υπηρέτησε σε όλες τις βαθμίδες της δικαστικής ιεραρχίας, χειριζόμενη υποθέσεις τόσο της Πολιτικής όσο και της Ποινικής Δικαιοσύνης.
Το 2022 προήχθη στον βαθμό του αρεοπαγίτη, ενώ από το 2025 κατέχει θέση αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, έχοντας παράλληλα την προεδρία του Α1 Πολιτικού Τμήματος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ενός τμήματος με ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαμόρφωση της νομολογίας.
Το 2024 συμμετείχε στην ομάδα εργασίας για την τροποποίηση του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, ενώ το 2025 υπήρξε πρόεδρος της ειδικής νομοπαρασκευαστικής επιτροπής για την ενσωμάτωση στο ελληνικό δίκαιο της ευρωπαϊκής οδηγίας 2024/1069 προς αντιμετώπιση του φαινομένου Slapp (Στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής στα κοινά – Strategic lawsuits against public participation).
Στην Εισαγγελία
Στην κούρσα της διαδοχής στην εισαγγελία πρώτο φαίνεται πως έρχεται το όνομα του αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ευάγγελου Μπακέλα, ο οποίος αν επιλεγεί θα παραμείνει για δύο χρόνια στη θέση. Υπηρεσιακή επάρκεια, υψηλό κύρος και μεγάλο εύρος νομικών γνώσεων πιστώνουν όσοι γνωρίζουν τον έμπειρο αντεισαγγελέα με τη μακρά συνδικαλιστική δράση. Ο 65χρονος εισαγγελικός λειτουργός έχει υπηρετήσει επί δεκαετίες σε νευραλγικές εισαγγελικές θέσεις ανά τη χώρα πριν μετακινηθεί στην Εισαγγελία του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Ιδιαίτερα στενή υπήρξε η σχέση του και με την Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών, όπου δίδαξε στην κατεύθυνση των εισαγγελέων, ενώ στη διαδρομή του ανέλαβε και θέσεις ευθύνης, διατελώντας διευθύνων της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης, τακτικό μέλος του Ανωτάτου Συμβουλίου Επίλυσης Αθλητικών Διαφορών, αλλά και πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Ενωσης Εισαγγελέων Ελλάδος.
Πιθανότητες συγκεντρώνει και η Μαρία Γκανέ, που αποχωρίζεται την τήβεννό της του χρόνου, η οποία το 2021 αναδείχθηκε στη θέση της προϊσταμένης της Εισαγγελίας Εφετών, αφήνοντας δεύτερο σε ψήφους τον σημερινό εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνο Τζαβέλλα. Ιδιαίτερα αγαπητή στους συναδέλφους της, η αντεισαγγελέας Γκανέ έχει 33 χρόνια υπηρεσίας, έχοντας περάσει από εξαιρετικά απαιτητικές θέσεις υπηρεσίας. Θεωρείται εξαιρετικά έμπειρη καθώς έχει χειριστεί πλειάδα σοβαρών υποθέσεων, ενώ υπήρξε εισαγγελέας κατά την προδικασία στην υπόθεση δολοφονίας του διοικητή του ΙΚΑ Ιωάννη Βαρθολομαίου, αλλά και στην υπόθεση της γενικής γραμματέως δημοσίων εσόδων Κατερίνας Σαββαΐδου. Ως προϊσταμένη είχε ζητήσει την απόφαση και τα πρακτικά της δίκης του ηθοποιού Δημήτρη Λιγνάδη για να εξεταστεί το ενδεχόμενο έφεσης (όπως και έγινε), ενώ πρόσφατα έχει εκδώσει εγκύκλιο προς τις αστυνομικές αρχές με σαφείς οδηγίες για το πώς οφείλουν να ενεργούν σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας.
