Χρειάστηκαν 7.500 λέξεις, δυο μήνες προετοιμασία και συνεργασία με 13 επιστήμονες για να οριστεί από τον Αλέξη Τσίπρα η σύγκλιση της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας στη βάση του μοντέλου «με ένα νόμο και ένα άρθρο».
Σε πρώτη ανάγνωση, πρόκειται για ένα ιδεολογικό κείμενο, μανιφέστο, που αποτελεί θεωρητική βάση για την «κυβερνώσα Αριστερά της νέας εποχής», μιας «προοδευτικής συμπαράταξης αριστερά του κέντρου» που περιγράφεται έτσι για να τραβηχτεί διαχωριστική γραμμή με τη δεξιά της σοσιαλδημοκρατίας (το ΠΑΣΟΚ της Διαμαντοπούλου…), όπως υποδηλώνεται.
Σε δεύτερη ανάγνωση, το άλλοθι της γενικότητας και της αοριστίας («ανάκτηση μιας ζωής αξιοβίωτης») αμβλύνεται από τη στιγμή που περιλαμβάνονται σκόρπιες συγκεκριμένες προτάσεις, όπως η σταδιακή κατάργηση των πανελλαδικών, η πολλαπλή οικονομική ενίσχυση των φοιτητών και το 35ωρο εργασίας χωρίς μείωση μισθών, οι οποίες θυμίζουν προεκλογικό πρόγραμμα ΣΥΡΙΖΑ δώδεκα χρόνια πριν.
Το κείμενο ξεκινά με φράσεις του Ζαν Ζακ Ρουσσώ και του Μπέρνι Σάντερς που προφανώς επελέγησαν μεταξύ πολλών άλλων με σκοπό έναν απολύτως προβλέψιμο συμβολισμό, όπως άλλωστε και η δημοσιοποίηση του κειμένου την Πρωτομαγιά.
Μα γιατί τόσο βαρετές επαναλήψεις τόσο παλιών επικοινωνιακών ευρημάτων; Σε κανένα σημείο το φλύαρο μανιφέστο του κυοφορούμενου κόμματος Τσίπρα δεν περιλαμβάνει κάποια πρωτογενή σκέψη, μια καινοτόμο πρόταση ή έστω μια αναπάντεχη ιδέα – λίγη φωτιά.
Αντίθετα, διατυπώνονται υπερχειλίζουσες από ηθικό πλεονέκτημα θέσεις που ακούγονται σαν χριστιανικά προτάγματα: «Αυτή η Κυβερνώσα Αριστερά θέτει ως πρωταρχικό στόχο την εξασφάλιση της ειρήνης και του Διεθνούς Δικαίου – κανένας και καμία κοινωνικά αποκλεισμένος/αποκλεισμένη».
Το αυτονόητο για ένα προοδευτικό κόμμα, όπως η «πλήρης επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων και οι εκτεταμένοι έλεγχοι στην αγορά εργασίας», αθροίζεται με ρομαντικές διακηρύξεις που μπορεί να σημαίνουν τα πάντα και τίποτα, όπως η «στήριξη επενδύσεων που αφορούν ποιοτικές, σχετικά σταθερές και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας» ή η «κατοχύρωση και επέκταση του δικαιώματος των αδειών για οικογενειακούς και ιατρικούς λόγους».
Ακόμη και για την ενίσχυση των θεσμών -απολύτως προνομιακό πεδίο για την αντιπολίτευση στη συγκεκριμένη συγκυρία- αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια καθενός να δώσει περιεχόμενο στα «θεσμικά αντίβαρα που περιορίζουν τη συγκέντρωση εξουσίας στο εκτελεστικό κέντρο», στις «διαφανείς και αδιάβλητες διαδικασίες επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης» ή στη «συνταγματική κατοχύρωση της διαφάνειας και της λογοδοσίας στη λειτουργία του κράτους και της δημόσιας διοίκησης».
Διατυπώνονται ακόμη πιο περίπλοκες έννοιες, ακόμη πιο δεκτικές σε υπερδιασταλτική ερμηνεία, όπως η «μετάβαση στο Συνεργατικό Κράτος», η «αυτοοργάνωση των κοινοτήτων», η «κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία» ή η «κατοχύρωση της εργασιακής, περιβαλλοντικής, επισιτιστικής και ενεργειακής ασφάλειας ως θεμελιωδών δικαιωμάτων και όχι ως κενών συνθημάτων».
Ακόμη και το δίκαιο και σταθερό προοδευτικό φορολογικό σύστημα που ενισχύει την παραγωγική επένδυση και την ανακατανομή», που αποτελεί την πιο ουσιαστική πρόταση, αφήνεται ανοιχτό σε νοηματοδότηση. Αναφέρεται στα μερίσματα; Στις κληρονομιές; Στο φορολογητέο εισόδημα από ποιο ποσό και πάνω; Και τι θα κάνουν με τα αδήλωτα των ελεύθερων επαγγελματιών;
Ποιος δεν συμφωνεί για «αξιοπρεπείς μισθούς και προστασία της εργασίας στη νέα οικονομία»; Για «πολιτικές στέγασης και πρόσβασης των νέων σε κατοικία»; Για «καινοτόμο και υγιή επιχειρηματικότητα»; Για «έλεγχο των ολιγοπωλίων που αυξάνουν το κόστος ζωής»; Για «βιώσιμες πόλεις με καλύτερη ποιότητα ζωής»; Ποιος δεν θέλει «αναβάθμιση των Νοσοκομείων της χώρας» και «προτεραιότητα στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας», όπως υπόσχονται όλες οι κυβερνήσεις όλων των εποχών;
Μήπως είναι νέα ιδέα η «ίδρυση μονάδων οικογενειακής ιατρικής σε κάθε περιοχή ευθύνης Δήμου» ή η «τομεοποίηση στον χώρο της ψυχικής υγείας»; Ήταν πολιτικές της κυβέρνησης Τσίπρα την περίοδο 2015-2019 και θα είχε ενδιαφέρον να εξηγηθεί γιατί δεν υλοποιήθηκαν αποτελεσματικά τότε, αλλά παραμένουν ζητούμενο.
Η σταδιακή κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων επίσης δεν είναι νέα ιδέα για τον Αλ. Τσίπρα. Αλλά ούτε και τώρα περιγράφεται με συγκεκριμένο τρόπο, έστω αδρά, πώς θα αντικατασταθεί το σύστημα εισαγωγής στην ανώτατη παιδεία χωρίς να αλλάξουν όλα στον τρόπο λειτουργίας σχολείων και πανεπιστημίων.
«Να είναι πραγματικά δωρεάν η φοίτηση με πολλαπλή οικονομική ενίσχυση των φοιτητριών και φοιτητών», υπόσχονται. Με φοιτητικές εστίες και επίδομα για όλους; Ανάλογα με τη φορολογική δήλωση των γονέων; Απαντήσεις θα δοθούν με τη δημοσιοποίηση κυβερνητικού προγράμματος το οποίο βρίσκεται σε διαδικασία σύνταξης αλλά δεν μπορεί παρά να καθορίζεται από την ατμόσφαιρα που χαρακτηρίζει το μανιφέστο. Για παράδειγμα, δεν θα περιλαμβάνει τη λέξη «αξιολόγηση» που δεν υπάρχει πουθενά.
Ναι, το στίγμα του είναι αριστερό, όπως τονίζεται στις διαρροές που γίνονται από το επιτελείο Τσίπρα. Η δεύτερη φορά Αριστερά που σκιαγραφείται, όπως φαίνεται μέχρι στιγμής, διαφέρει από την πρώτη σίγουρα στο περιτύλιγμα, ίσως στην εκπροσώπηση και λίγο στο περιεχόμενο.
