Βαθύς Αύγουστος του 2006, πρώτη κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή. Η χώρα βράζει με την αποκάλυψη ότι εισήχθη μεγάλη ποσότητα κρέατος από το Βέλγιο, παραγωγής του 1999, δηλαδή της περιόδου του μεγάλου σκανδάλου των διοξινών. Τα τηλεοπτικά συνεργεία συνωστίζονται έξω από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και ο μοναδικός που κατεβαίνει στην οδό Αχαρνών για να μιλήσει στους δημοσιογράφους είναι ένας ειδικός σύμβουλος του υπουργείου. Λέει ότι το εισαγόμενο κρέας είναι πρώτης ποιότητας και ότι θα το έδινε χωρίς δεύτερη σκέψη στα παιδιά του· μιλάει ζωντανά σε τέσσερις κάμερες. Η κρίση για την κυβέρνηση ξεπερνιέται. Είναι τα πρώτα διαπιστευτήρια του Δημήτρη Μελά προς τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους και επίσης προς το κλειστό κομματικό οικοσύστημα.
Είκοσι χρόνια μετά, στη διάρκεια των οποίων ο τότε άγνωστος τεχνοκράτης διήνυσε όλη την ιεραρχία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, ο κ. Μελάς είναι το κεντρικό πρόσωπο της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ. Ως πρόεδρος του οργανισμού την περίοδο 2020-2022 εμφανίζεται στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας να συνομιλεί με βουλευτές και υπουργούς για την καταβολή επιδοτήσεων σε ψηφοφόρους τους. Ο ίδιος λέει ότι υφίσταται «δολοφονία χαρακτήρα» και υποστηρίζει πως όλες οι ενέργειές του ήταν εντός του πλαισίου της χρηστής διοίκησης.
Τ.Ο. Βρυξελλών
Ο κ. Μελάς απέκτησε για πρώτη φορά κομματική ταυτότητα το 2009, όταν γράφτηκε στην τοπική οργάνωση της Νέας Δημοκρατίας στις Βρυξέλλες για να ψηφίσει στις εσωκομματικές εκλογές. Στο Βέλγιο εργάστηκε τα επόμενα τρία χρόνια στη μόνιμη ελληνική αντιπροσωπεία. Ηταν μια περίοδος σχετικά ανέφελη στα αγροτικά ζητήματα – υπήρχαν κάποια πρόστιμα για την ελληνική σταφίδα και τις ελιές, όμως το ύψος των δικαιωμάτων επιδότησης για την Ελλάδα ήταν αναλογικά πάνω από τον μέσο κοινοτικό όρο και οι επιτροπές στην καρδιά της Ευρώπης προετοίμαζαν την επόμενη ΚΑΠ της περιόδου 2014-2020.
Λίγοι θυμούνται ότι πριν από τις Βρυξέλλες, το 2008, ο Μελάς είχε κάνει την πρώτη του θητεία ως πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ. Υπήρχε και τότε η απειλή της Ευρωπαϊκής Ενωσης για διακοπή των επιδοτήσεων, αν η Ελλάδα δεν προλάβαινε την προθεσμία για την ολοκλήρωση του ψηφιακού συστήματος αναγνώρισης των αγροτεμαχίων (LPIS). Η προθεσμία τηρήθηκε.
Το καλοκαίρι του 2012 η Ελλάδα έχει τρικομματική κυβέρνηση. Ο Δημήτρης Μελάς, μεγαλωμένος στον Πειραιά, μαθητής ελληνογαλλικού σχολείου και αργότερα με σπουδές στην Κτηνιατρική του ΑΠΘ και ειδίκευση στην υγιεινή τροφίμων, γίνεται γενικός γραμματέας του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης. Στην ατζέντα του, όπως λέει, αν έχει 1.000 τηλέφωνα, τα 980 είναι μεμονωμένων παραγωγών –όχι συνδικαλιστών– στην κάθε άκρη της Ελλάδας.
Την περίοδο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ επέστρεψε στον ιδιωτικό τομέα, με εξαίρεση τις λίγες εβδομάδες της υπηρεσιακής κυβέρνησης της Βασιλικής Θάνου, πριν από τις δεύτερες εκλογές του 2015, στην οποία διορίστηκε αναπληρωτής υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης. Του τηλεφώνησαν για τη θέση ενώ οδηγούσε από τον Κηφισό στην Πετρούπολη, όπου ζει μέχρι σήμερα.
Στις ευρωεκλογές του 2019 ήταν υποψήφιος με τη Νέα Δημοκρατία, συγκεντρώνοντας 43.871 ψήφους. Δύο μήνες αργότερα η Νέα Δημοκρατία κέρδισε τις εθνικές εκλογές και του προτάθηκε η θέση του αντιπροέδρου στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Εκείνη την περίοδο στο τιμόνι του οργανισμού ήταν ο Γρηγόρης Βάρρας, το θεωρούμενο αντίπαλον δέος του Μελά. Ο τελευταίος δέχθηκε τη θέση του αντιπροέδρου με τον όρο να αναλάβει την αρμοδιότητα των Διευθύνσεων Αμεσων Ενισχύσεων και Τεχνικών Ελέγχων. Λίγους μήνες αργότερα ο Βάρρας αποχώρησε και ο Μελάς έγινε πρόεδρος του οργανισμού που διαχειρίζεται και καταβάλλει τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις στους αγρότες.
Υπάρχει μια κωμική ιστορία πριν ξεσπάσει η καταιγίδα του ΟΠΕΚΕΠΕ. Τον Απρίλιο του 2024, ένα γκρουπ Ινδών επιχειρηματιών ξεναγήθηκε στην Ακρόπολη. Είχαν τότε παραταχθεί δίπλα στον Παρθενώνα μοντέλα με αρχαιοελληνικές ενδυμασίες – κάποιοι ήταν καλυμμένοι με μακιγιάζ για να παραπέμπουν σε αγάλματα. Την ξενάγηση οργάνωσε το Ελληνο-Ινδικό Επιμελητήριο, στο οποίο γενικός γραμματέας ήταν ο Δημήτρης Μελάς. Η ιδέα του χάπενινγκ ήταν του ταξιδιωτικού γραφείου, όπως είπε.
«Φορετά»
Στο υλικό που διαβιβάστηκε την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή με ενδείξεις εμπλοκής πολιτικών προσώπων, το όνομά του αναφέρεται στις περισσότερες τηλεφωνικές συνομιλίες. Για οκτώ περιπτώσεις παραγωγών φέρεται να μιλάει απευθείας με βουλευτές και υπουργούς για τις αγροτικές επιδοτήσεις. Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία λέει ότι οι παραγωγοί για τους οποίους συζητούσαν δεν δικαιούνταν επιδοτήσεις.
«Χρηστή διοίκηση» – «Ολες μου οι ενέργειες ήταν στο πλαίσιο αυτού που αντιλαμβανόμουν ως χρηστή διοίκηση. Δούλεψα με γνώμονα να μη χάσει κάποιος την επιδότηση που δικαιούνταν και να μην πάρει κάποιος την επιδότηση που δεν δικαιούνταν», λέει στην «Κ» ο πρώην πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Το βασικό επιχείρημα του κ. Μελά είναι ότι δεν υπέγραψε ούτε έδωσε εντολή για πληρωμές. «Ολες μου οι ενέργειες ήταν στο πλαίσιο αυτού που αντιλαμβανόμουν ως χρηστή διοίκηση», είπε στην «Κ». «Δούλεψα με γνώμονα να μη χάσει κάποιος την επιδότηση που δικαιούνταν και να μην πάρει κάποιος την επιδότηση που δεν δικαιούνταν. Επιπλέον, ποτέ δεν λειτούργησα χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων υπηρεσιών», πρόσθεσε.
Υπάρχει μια σειρά επικοινωνιών. Ενδεικτικά, τον Σεπτέμβριο του 2021 ο βουλευτής Κώστας Σκρέκας φέρεται να έστειλε γραπτό μήνυμα στον κ. Μελά για την περίπτωση ενός βαμβακοπαραγωγού, ο οποίος δεν μπορούσε να δηλώσει την ποσότητα πιστοποιημένου σπόρου αναλογικά με την καλλιεργούμενη έκταση. Από την εσωτερική έρευνα προέκυψε ότι δεν ήταν δυνατό να γίνουν διορθώσεις. Δύο μέρες αργότερα το πρόβλημα λύθηκε. Ο κ. Μελάς ακούγεται να λέει στον κ. Σκρέκα: «Ε, πρώτον σ’ έφτιαξα, αλλά μου χρωστάς γιατί έκανα τον κόσμο τούμπα. […] Ναι, ρε, αφού πήγα και το έβαλα φορετά τώρα, ‘ντάξει έγινε ολόκληρο τέτοιο. […] Αλλά έπρεπε να γίνει εντελώς παρελκυστικά», διευκρίνισε. «Χεράτα, κατάλαβα», του απάντησε ο Σκρέκας, σύμφωνα με τους διαλόγους στη δικογραφία.
Η πλευρά Μελά υποστηρίζει ότι αυτό σημαίνει τη δυνατότητα μόνο του προέδρου του Οργανισμού να μπαίνει στο κύκλωμα πληρωμών, όταν αυτό κλείνει για λόγους προγραμματισμού, ώστε να στείλει κάποια διορθωτική αλλαγή στον τεχνικό σύμβουλο, δηλαδή στην εταιρεία Neuropublic που έτρεχε το λογισμικό – «παλαιότερα αυτό γινόταν γραπτώς και είχε μείνει ο όρος “χεράτα”». Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει διαφορετική άποψη, σημειώνοντας ότι στην περίπτωση του αγρότη με την έλλειψη σπόρων βάμβακος «οι υπάλληλοι του ΟΠΕΚΕΠΕ πέτυχαν την παράνομη έγκριση και καταβολή αχρεωστήτως ενίσχυσης στον παραγωγό […] προκαλώντας […] βέβαιη και οριστική ζημία συνολικού ύψους 87.780,55 ευρώ για τα έτη 2019-2024».
Σε άλλη περίπτωση, στα τέλη του 2021 η βουλευτής Τρικάλων Κατερίνα Παπακώστα εμφανίζεται να κάλεσε τον πρώην πρόεδρο του ΟΠΕΚΕΠΕ για την περίπτωση ενός κτηνοτρόφου που δεν είχε πληρωθεί. Σε επόμενη κλήση η κ. Παπακώστα φέρεται να επισήμανε στον κ. Μελά: «Η μείωση των ζώων έγινε πριν τον έλεγχο, […] μπήκε και διόρθωσε την ημερομηνία… έτσι ώστε που φαίνεται ότι η μείωση των ζώων έγινε πριν από τον έλεγχο [σημ. αναφερόταν σε ποσοστό επιλέξιμων θηλυκών ζώων, για τα οποία είχε δηλωθεί μεγαλύτερος αριθμός από τον πραγματικό]… Απλά εγώ σας επισημαίνω ότι επειδή είναι για πολύ σημαντικό πρόσωπο και τον έχουμε διαβεβαιώσει κατά 99,9%».
«Εγώ μόνο εκτέθηκα» – «Εσύ επωφελείσαι σ’ έναν καλό σου, ας πούμε, ψηφοφόρο και τα λοιπά, εγώ δεν επωφελούμαι πουθενά, μόνο εκτέθηκα. […] Απλά να ξέρει πόσο έχεις εμπλακεί σε αυτό το κομμάτι και πόσο παρελκυστικό είναι και αυτό που έγινε, γιατί δεν θα γινόταν με τίποτα».
Ηχογραφημένη συνομιλία του Δημήτρη Μελά με τη βουλευτή Τρικάλων Κατερίνα Παπακώστα.
Ο πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ της απάντησε ότι θα το κοιτάξει και σημείωσε: «Δηλαδή εσύ επωφελείσαι σ’ έναν καλό σου, ας πούμε, ψηφοφόρο και τα λοιπά, εγώ δεν επωφελούμαι πουθενά, μόνο εκτέθηκα […] Απλά να ξέρει πόσο έχεις εμπλακεί σε αυτό το κομμάτι και πόσο παρελκυστικό είναι και αυτό που έγινε, γιατί δεν θα γινόταν με τίποτα». Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπολογίζει ότι ο κτηνοτρόφος έλαβε επιδότηση 142.249 ευρώ που δεν εδικαιούτο – ποσό άνω του ορίου για το κακούργημα.
Η απάντηση Μελά δεν είναι απόλυτα σαφής. Περιγράφει ότι ο κτηνοτρόφος είχε καταθέσει έγγραφα για την πώληση ή τη θανάτωση μέρους των βοοειδών, τα οποία δικαιολογούσαν το μειωμένο ζωικό κεφάλαιο στον έλεγχο, και ταυτόχρονα υποστηρίζει ότι η συνομιλία με την κ. Παπακώστα αφορούσε τη διόρθωση στην ηλικία ενός ζώου, εξαιτίας της οποίας θα χανόταν η καταβολή της συνδεδεμένης επιδότησης – σε αυτή την περίπτωση τελικά τα χρήματα δεν καταβλήθηκαν.
Το κατηγορητήριο
Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ πιέζει ασφυκτικά την κυβέρνηση. Στο μεταξύ, ο Δημήτρης Μελάς είναι κατηγορούμενος σε δίκη στο Πλημμελειοδικείο της Αθήνας, μαζί με την πρώην διευθύντρια Τεχνικών Ελέγχων του ΟΠΕΚΕΠΕ. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, φέρεται να απέκρυψαν πόρισμα με στοιχεία για παρατυπίες που διαπίστωσε το 2020 η Βιβή Τυχεροπούλου ως υπεύθυνη για τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά στο εθνικό απόθεμα. Ο κ. Μελάς μεταφέρει σε ανθρώπους που μιλούν μαζί του την τελευταία εβδομάδα ότι αισθάνεται μόνος, πολιτικά και νομικά. Ο ίδιος λέει ότι έχει συνειδητοποιήσει τη σοβαρότητα της θέσης στην οποία βρίσκεται. Δεν έχει διαβάσει ολόκληρο τον φάκελο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Οποιος τον έχει διαβάσει, πάντως, δεν αμφιβάλλει για το ποιος είναι το πρόσωπο-κλειδί.
