Κύριε διευθυντά
Η επιστήμη του συνταγματικού δικαίου συγκροτείται και ολοκληρώνεται τον 18ο αιώνα και αρχίζει για πρώτη φορά διδασκόμενη στη νομική σχολή των Παρισίων. Βασικός συνταγματικός θεσμός για πρώτη φορά υπάρχει στην ελληνική κλασική σκέψη. Ο Αριστοτέλης εκτός από μέγας φιλόσοφος, υπήρξε και μέγας συνταγματολόγος και πολιτειολόγος των αιώνων με άκρα καθαρότητα και επιστημονική διαύγεια, ακριβολογία και κρυστάλλινη σαφήνεια. Αναφέρει στα «Πολιτικά» του:
«Εστι δε τρία μόρια των πολιτειών πασών… εν μεν το βουλευόμενον περί των κοινών, δεύτερον δε το περί τας αρχάς… τρίτον δε το δικάζον». Πρώτος ο Αριστοτέλης συλλαμβάνει και διδάσκει –ανά τους αιώνες– ότι η εξουσία είναι μία και εκδηλώνεται προς διάφορες κατευθύνσεις.
Οι τρεις αυτές διάφορες κατευθύνσεις της κρατικής εξουσίας αποτελούν και τις τρεις θεμελιώδεις λειτουργίες. Είναι όμως πολύ λυπηρό ότι Ελληνες συνταγματολόγοι και δημοσιολόγοι –ευτυχώς ελάχιστοι– στα εγχειρίδια του συνταγματικού δικαίου που έχουν γράψει, αναφερόμενοι στον σημερινό βασικό θεσμό της δημοκρατίας, στη διάκριση των εξουσιών δεν κάνουν καθόλου αναφορά στον Αριστοτέλη, αλλά αναφέρονται και αποδίδουν τη διάκριση των εξουσιών στον Γάλλο Μοντεσκιέ, που έγραψε, πράγματι, το κλασικό έργο με τίτλο «Το πνεύμα των νόμων», όπου εκτίθεται η διάκριση. Διαπράττουν διπλό σφάλμα. Το πρώτο, η απαράδεκτη αγνόηση του Αριστοτέλη, το δεύτερον, δεν αναφέρουν ότι προ του Μοντεσκιέ ο θεμελιωτής της πολιτικής φιλοσοφίας του φιλελευθερισμού Τζον Λοκ υποστήριξε πρώτος μεθοδικά και συστηματικά περί ουσιαστικής διακρίσεως των τριών λειτουργιών. Προηγείται η αγγλική φιλοσοφική σκέψη.
Ο Μοντεσκιέ στο κλασικό σύγγραμμά του, όπου εκτίθεται ολοκληρωμένη η θεωρία περί διακρίσεως των εξουσιών, αναφέρει για την εξουσία: «Το παν θα έχει χαθεί, εάν το αυτό πρόσωπον ή σώμα ασκεί τας τρεις αυτάς εξουσίας».
Αναφερόμενος δε στην ουσία της εξουσίας και κάνοντας μια βαθύτατη ανατομία της παθογένειάς της, συνεχίζει: «Κάθε άνθρωπος, που ασκεί εξουσία τείνει εις κατάχρησιν αυτής. Διά να μην καθίσταται δυνατή η κατάχρηση εξουσίας, πρέπει τα πράγματα να είναι τοποθετημένα κατά τρόπον ώστε η εξουσία να αναχαιτίζει την εξουσία».
Ενας επίσης Γάλλος, ο Σεν Ζιστ, μιλώντας στη γαλλική συμβατική συνέλευση στις 24-4-1793 για το γαλλικό σύνταγμα, διετύπωσε το απαράμιλλο επίγραμμα για την παθογένεια της εξουσίας.
«Ολες οι τέχνες παράγουν αριστουργήματα. Η τέχνη όμως της εξουσίας παράγει μόνο τέρατα»!
Γ. Σταραντζης, Δικηγόρος στον Α. Πάγο και στο ΣτΕ, πρ. επιστημονικός συνεργάτης «Αρχείου Νομολογίας», Νομικός συγγραφέας
