Κύριε διευθυντά
Οχι δεν κρίνω τον Μπερτολούτσι, αλλά τους κριτές και ένθερμους υμνητές του, οι οποίοι θα ανατρίχιαζαν από τρόμο και οργή αν άκουγαν τους γιατρούς των στρατοπέδων του ναζισμού να λένε ότι χρησιμοποιούσαν τους κρατουμένους ως ζωντανά πειραματόζωα επειδή –«για το καλό της επιστήμης και της ανθρωπότητας»– ήθελαν να έχουν τα ευρήματα από τις γνήσιες αντιδράσεις τους. Eτσι θα ανατρίχιαζα και εγώ. Και κάπως έτσι ανατρίχιασα όταν ο μεγάλος Ιταλός σκηνοθέτης, μιλώντας για τη γνωστή ειδεχθή σκηνή με τον Μάρλον Μπράντο και τη Μαρία Σνάιντερ στο «Τελευταίο τανγκό στο Παρίσι» και εξηγώντας γιατί δεν την προειδοποίησε και γιατί δεν είχε ζητήσει την άδειά της, είπε επί λέξει: «(…) Εγώ ήθελα την αντίδραση του ανθρώπου, όχι του ηθοποιού».
Ο σκοπός αγιάζει τα μέσα και του Μπερτολούτσι. Και διερωτώμαι, αν η ευαισθησία της ελίτ των θαυμαστών του –εξαλλασσόμενη, βέβαια, σε λίγη αναισθησία απέναντι σε μια αισχρή βαναυσότητα– οφείλεται στη λογική που κατά μία εκδοχή (επρόκειτο για τα συγχωροχάρτια του Πάπα) παρήγαγε τη δικαίωση όλων των μέσων, όταν υπηρετούν «υψηλό σκοπό».
Το ίδιο συγχωροχάρτι εκδίδει η ελίτ των, άλλως –και εξάλλως–, ευαίσθητων στα θέματα της κακοποίησης των γυναικών, της διαφορετικότητας, των ζώων ή και των φυτών. Καλή ασφαλώς είναι αυτή η ευαισθησία, θα ήταν όμως πολύ καλύτερη αν δεν ήταν α λα καρτ ή/και υποκριτική.
Γερασιμος Μιχαηλ Δωσσας, Θεσσαλονίκη
