Κύριε διευθυντά
Ηχρήση των παγκόσμιων πόρων από την Κίνα φτάνει πλέον σε κρίσιμο επίπεδο. Για να παραγάγει 46% αλουμίνιο, 50% ατσάλι και 60% τσιμέντο σε παγκόσμιο επίπεδο το 2011, κατανάλωσε μεγαλύτερη ποσότητα πρώτων υλών απ’ ό,τι οι 34 χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OΟΣΑ) μαζί, 25,2 δισεκατομμύρια τόνους. Η Κίνα χρειάζεται 2,5 κιλά υλικών για να παραγάγει ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) ισάξιο με ένα αμερικανικό δολάριο. Σε αντίθεση, οι χώρες του ΟΟΣΑ χρειάζονται μόλις 0,54 κιλά (η ισοτιμία είναι σύμφωνα με το δολάριο διαμορφωμένη για την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης). Ολο αυτό αποτελεί μια άσκοπη σπατάλη. Αν αφεθούν ανεξέλεγκτα τα ποσοστά αυτά κατανάλωσης φυσικών πόρων και εξαγωγής αποβλήτων, θα καταστρέψουν εντέλει τη χώρα και τον πλανήτη. Η χώρα αναλαμβάνει πλέον δράση. Την περασμένη δεκαετία, η Κίνα ηγήθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο της προώθησης της «επαναχρησιμοποίησης» των απόβλητων υλικών, θέτοντας στόχους και υιοθετώντας πολιτικές, οικονομικά μέτρα και νομοθεσίες. Ο απώτερος στόχος είναι η «κυκλική οικονομία» – να σταματήσει ο φαύλος κύκλος της βιομηχανικής κατανάλωσης και ρίψης λυμάτων, μετατρέποντας τα απόβλητα ενός κατασκευαστή σε πρώτη ύλη για κάποιον άλλο. Η προσέγγιση αυτή στοχεύει στη μείωση της κατανάλωσης πρώτων υλών και της παραγωγής αποβλήτων. Οι χώρες του δυτικού κόσμου αγωνίζονται εδώ και δεκαετίες να καταφέρουν τις βιομηχανίες να συνεργαστούν στο πλαίσιο αυτής της αλυσίδας εφοδιασμού. Η Κίνα έχει το πλεονέκτημα πως περισσότερες από τις μισές δραστηριότητες βιομηχανικής παραγωγής διεξάγονται σε βιομηχανικά πάρκα και βιομηχανικές ζώνες μεταποίησης προς εξαγωγή. Τα πάρκα και οι ζώνες αυτές αποτελούν ένα μέτρο αντιμετώπισης της έντονης και μαζικής χρήσης πρώτων υλών από την Κίνα. Για παράδειγμα, στην πόλη Suzhou, η περιοχή NewDistrict έχει έκταση 52 τετραγωνικά χιλιόμετρα και προορίζεται για τεχνολογική και βιομηχανική ανάπτυξη. Η περιοχή βρίσκεται κοντά στη Shanghai, όπου λειτουργούν 4.000 κατασκευαστικές εταιρείες. Εκεί, οι κατασκευαστές πλακέτας ηλεκτρονικού κυκλώματος χρησιμοποιούν χαλκό, ο οποίος προέρχεται από ανακύκλωση αποβλήτων άλλων εργοστασίων στο ίδιο πάρκο, αντί να χρησιμοποιήσουν παρθένο χαλκό από βιομηχανίες εξόρυξης.
Ο οργανισμός σχεδιασμού της χώρας, η Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων, καθώς και φορείς όπως το υπουργείο Προστασίας του Περιβάλλοντος, έχουν ήδη αναπτύξει και βελτιώσει θεμελιώδεις αρχές για την κυκλική οικονομία και έχουν προωθήσει πρότυπα βιομηχανικής συμβίωσης, όπως η Οικονομική και Τεχνολογική Ζώνη Ανάπτυξης στην πόλη Rizhao. Αν μπορέσει η Κίνα και πραγματοποιήσει τα σχέδιά της στον τομέα της κυκλικής οικονομίας σε βιομηχανίες όπως του σιδήρου, του ατσαλιού, του αλουμινίου, της αιολικής ενέργειας, των μπαταριών και της βιοτεχνολογίας, τότε ίσως αλλάξει τη φιλοσοφία της ανάπτυξης όλης της Γης και πιθανά να καταφέρει να εισαγάγει, σε δείκτες εντελώς παρωχημένους όπως το GDP (Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, ΑΕΠ), παραμέτρους όπως η κυκλική οικονομία.
Χρήσιμες νομίζω προσπάθειες για χώρες όπως η Ελλάδα, για να διδαχθεί η κυβέρνησή της και ίσως και πολλοί ακαδημαϊκοί που χρησιμοποιούν τα προγράμματα με ελάχιστη χρησιμότητα για την ανάπτυξη της χώρας μας, εδώ και χρόνια. Και δεν φταίνε βέβαια μόνο αυτοί. Βρίσκουν και τα κάνουν.
Δημητρης Κουρετας – Καθηγητής στο Τμήμα Βιοχημείας – Βιοτεχνολογίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, πρώην αναπληρωτής πρύτανης
