Ο Μαρκ Μαζάουερ και οι κανόνες
Κύριε διευθυντά
Ο καθηγητής Μαρκ Μαζάουερ σε άρθρο του στους Financial Times (4 Αυγούστου 2015) επιμένει πως οι κανόνες δεν θα έπρεπε να είναι υποχρεωτικό να ακολουθούνται όταν χρειάζεται να διασωθεί οικονομικά μια χώρα και να διατηρηθεί ανέπαφη ενότητα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Η Γερμανία σφάλλει, επισημαίνει, όταν επιμένει ανένδοτα στην εφαρμογή των κανόνων του ευρωπαϊκού οικοδομήματος και της συνθήκης του Μάαστριχτ. Προκαλεί έκπληξη, όμως, ότι δεν δίνει ιδιαίτερη σημασία, όπως και άλλοι Γερμανοσκεπτικιστές σχολιαστές του αγγλοσαξονικού χώρου, στα αίτια που οδήγησαν την Ελλάδα στο χείλος της οικονομικής κατάρρευσης.
Και αυτό δεν γίνεται για πρώτη φορά στην πρόσφατη ιστορία της. Αν η χώρα κινδυνεύει να απολέσει μέρος της εθνικής της κυριαρχίας δεν έχει να ζητήσει ευθύνες παρά από τον εαυτό της. Ουδείς υποχρέωσε την Ελλάδα να ακολουθήσει πολιτικές βαρύτατου δανεισμού, με στόχο τη διανομή πόρων που ουδέποτε είχαν παραχθεί από την εθνική της οικονομία.
Είναι μια εντελώς διαφορετική ερώτηση, αν, αντί για την καταστροφή της ιδιωτικής οικονομίας και της εσωτερικής αγοράς, η Ελλάδα και οι πιστωτές της είχαν στοχεύσει τον δημόσιο τομέα, επιδιώκοντας τον περιορισμό και το ουσιαστικό ψαλίδισμα των δαπανών του. Αποτελεί ευθύνη των ελληνικών πολιτικών αρχών το γεγονός πως ύστερα από πέντε χρόνια λιτότητας η χώρα, σε αντίθεση με την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, λ.χ., όπου εφαρμόσθηκαν πολιτικές απελευθέρωσης των αγορών, εξακολουθεί να αντικρίζει το αποκρουστικό ενδεχόμενο μιας οικονομικής χρεοκοπίας.
Ανδρεας Ανδριανοπουλος – πρ. υπουργός
Η συνάντηση Νετανιάχου – Αναστασιάδη
Κύριε διευθυντά
Εκτιμούμε την ευρεία κάλυψη των ελληνοϊσραηλινών σχέσεων που αναπτύσσονται ραγδαία τα τελευταία χρόνια σε όλους τους τομείς, από την «Καθημερινή».
Γι’ αυτό εκπλαγήκαμε διαβάζοντας τους ισχυρισμούς που δημοσιεύθηκαν σε άρθρο του Σωτήρη Σιδέρη στην εφημερίδα σας με τίτλο: «Ερωτηματικά για τα σχέδια του Ισραήλ» (4.8.2015) αναφορικά με δήθεν απόψεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου για την τριμερή συνεργασία μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου. Οι ισχυρισμοί που προβάλλονται στο άρθρο δεν έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα. Διαψεύδουμε κατηγορηματικά τις δηλώσεις που αποδίδονται στον πρωθυπουργό Νετανιάχου, τόσο σε σχέση με την τριμερή συνεργασία Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου όσο και σε σχέση με την επιλογή για έναν ενεργειακό αγωγό μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας.
Η επίσκεψη του κ. Νετανιάχου στην Κύπρο την περασμένη εβδομάδα, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο Αναστασιάδη, έγινε σε ανταπόδοση της επίσκεψης του κ. Αναστασιάδη στο Ισραήλ πριν από ενάμιση μήνα. Οι δύο ηγέτες είχαν την ευκαιρία να επιβεβαιώσουν τις άριστες σχέσεις μεταξύ Ισραήλ-Κύπρου. Επίσης, αντάλλαξαν απόψεις για σημαντικά ζητήματα στην περιοχή, μεταξύ των οποίων και για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου και ο πρόεδρος Αναστασιάδης υπογράμμισαν τη σημασία της ανάπτυξης της τριμερούς συνεργασίας Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου σε όλους τους τομείς, μεταξύ των οποίων και στον τομέα της ενέργειας.
Το Ισραήλ δεσμεύεται πλήρως για την ενδυνάμωση των σχέσεων με την Ελλάδα, στις οποίες αποδίδουμε μεγάλη σημασία. Αποδίδουμε επίσης μεγάλη σημασία στην τριμερή συνεργασία Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου. Αυτά τα δύο επίπεδα συνεργασίας τονίστηκαν κατά τη διάρκεια των πρόσφατων επισκέψεων των Ελλήνων υπουργών Εξωτερικών και Aμυνας, Νίκου Κοτζιά και Πάνου Καμμένου, στο Ισραήλ. Μετά το πέρας της επίσκεψης του κ. Κοτζιά στο Ισραήλ, τόσο η ισραηλινή κυβέρνηση όσο και η ελληνική έχουν ξεκινήσει τις προετοιμασίες για το 2ο Υψηλόβαθμό Κοινό Υπουργικό Συμβούλιο Συνεργασίας (G2G) που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί μέχρι το τέλους του χρόνου. Επιπροσθέτως, η επίσκεψη του κ. Κοτζιά έγινε και με σκοπό την προετοιμασία της επικείμενης Υψηλόβαθμης Τριμερούς Συνόδου Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου.
Ο πρωθυπουργός Νετανιάχου έχει εκφράσει επανειλημμένως την επιθυμία του να συναντηθεί με τον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα τόσο σε διμερές όσο και σε τριμερές επίπεδο. Μάλιστα, έχει απευθύνει επίσημη πρόσκληση στον κ. Τσίπρα να επισκεφθεί το Ισραήλ τον Οκτώβριο.
Προσβλέπουμε στην περαιτέρω ενδυνάμωση των ήδη εξαιρετικών σχέσεων με τους Eλληνες εταίρους μας σε όλα τα επίπεδα.
Ιριτ Μπεν-Aμπα – Πρέσβης Ισραήλ
Διαπιστώσεις για τα χρόνια του μνημονίου
Κύριε διευθυντά
Στις αρχές του 2010 η Ελλάδα βρέθηκε να έχει ένα αστρονομικό δημοσιονομικό έλλειμμα: 15,4% ή 36 δισ. ευρώ. Αυτό είχε ως συνέπεια να απολέσει τη δυνατότητα δανεισμού από τις αγορές. Προσέφυγε λοιπόν στη βοήθεια των εταίρων και του ΔΝΤ, και την άνοιξη του ίδιου έτους υπέγραψε την πρώτη δανειακή σύμβαση, αναλαμβάνοντας δεσμεύσεις για τον περιορισμό του ελλείμματος στα προβλεπόμενα όρια.
Γιατί όμως χρειάστηκε να υπογράψουμε και δεύτερο μνημόνιο, να βαίνουμε ήδη προς το τρίτο και να παραμείνουμε υπό αυστηρό οικονομικό έλεγχο για οκτώ χρόνια (2010-2018), τη στιγμή που όλες οι άλλες χώρες αποδεσμεύτηκαν ή αποδεσμεύονται από τα δικά τους μνημόνια σε πολύ συντομότερο χρόνο;
H αλήθεια είναι ότι, σε αντίθεση με τις άλλες χώρες που εφάρμοσαν άμεσα και με ταχείς ρυθμούς λιγότερο ή περισσότερο σκληρές μεταρρυθμίσεις σε κλίμα συνεννόησης μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων, στην Ελλάδα όχι μόνο σχηματίστηκε ένα σκληρό αντιμνημονιακό μέτωπο αλλά διαμορφώθηκε από την αρχή μια σχιζοφρενική κατάσταση: εκλιπαρούμε βοήθεια για να σωθούμε, υπογράφουμε συμφωνίες και, πριν στεγνώσει το μελάνι της υπογραφής μας, ξεκινάμε αγώνα για να μην εφαρμόσουμε ή να αλλάξουμε τα συμφωνηθέντα. Σημαντικότατο είναι και το γεγονός ότι οι εταίροι αναγνωρίζουν ότι δεσμεύεται η Ελλάδα, ενώ εμείς αναγνωρίζουμε ότι δεσμεύεται μόνο το κόμμα που κυβερνά.
Ας θυμηθούμε τα αλλεπάλληλα πισωγυρίσματα, την ανακοπή των λίγων καλών προσπαθειών, τη συνεχή αναβολή της υλοποίησης μέτρων, τη διαρκή επιδείνωση των συνεπειών για τους ανθρώπους και την οικονομία και, τέλος, την πλήρη οπισθοδρόμηση που προκάλεσαν οι αχρείαστες εκλογές του Ιανουαρίου και μας έφεραν στο χείλος της αβύσσου. Αν τα παραπάνω δεν είχαν συμβεί, θα είχαμε τελειώσει με τα μνημόνια προ πολλού και σήμερα θα διανύαμε περίοδο ανάπτυξης.
Η αντιμνημονιακή υστερία των τελευταίων ετών οδήγησε στην τραγελαφική κατάσταση εντός του κυβερνώντος κόμματος, όπου άλλοι ψηφίζουν και άλλοι δεν ψηφίζουν, αλλά τελικά κανένας δεν στηρίζει τη συμφωνία στην οποία καταλήξαμε ως χώρα.
Σύσσωμη η κυβέρνηση διακηρύσσει ότι υπέγραψε υπό συνθήκες εκβιασμού, ότι δεν πιστεύει στα μέτρα που συμφώνησε να υλοποιήσει και θεωρεί μονόδρομο, και πως το νέο πρόγραμμα δεν πρόκειται να πετύχει. Η παραπάνω αρνητική διάθεση σε συνδυασμό με τις αριστερές αγκυλώσεις, τη ρήξη στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος και το ενδεχόμενο εκλογών δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Ομως η ουσιαστική διαφορά με το παρελθόν είναι ότι τώρα δεν έχουμε περιθώρια για τέταρτο μνημόνιο, να συνεχίσουμε δηλαδή την ίδια πολιτική μέχρι το 2021. Με την οικονομία σε κατάρρευση και κάτω από συνθήκες τελευταίας ευκαιρίας, η συντήρηση της προπαγάνδας ότι οι εταίροι είναι εχθροί με τους οποίους βρισκόμαστε σε πόλεμο, η άσκηση επικοινωνιακής αντί για κυβερνητική πολιτική και η επανάληψη των ανόητων τακτικισμών των προηγούμενων ετών θα προκαλέσουν εφιαλτικές εξελίξεις στη χώρα.
Μιχαηλ Πασχαλης – Καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης
Νέο κοινωνικό συμβόλαιο
Κύριε διευθυντά
Από το 1999 (έτος εισαγωγής του ευρώ) και έπειτα ο φετινός Ιούνιος και Ιούλιος παρήγαγαν ιστορικές αναφορές για τη χώρα μας. Για πρώτη φορά: α) υπήρξε αθέτηση πληρωμής δημόσιου χρέους (έστω για λίγες ημέρες) σε διεθνείς πιστωτές, β) επιβλήθηκαν περιορισμοί κίνησης κεφαλαίων, γ) υπήρξε ως αιωρούμενο σενάριο δημόσιας πολιτικής η επανεθνικοποίηση του νομίσματος.
Η κατάληξη των ανωτέρω ιστορικών αναφορών είναι γνωστή. Τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα της κοινωνίας θα επωμιστούν επώδυνα φορολογικά βάρη για ακόμη τρία χρόνια, στο πλαίσιο του νέου «θηριώδους» δανείου (περίπου μισό Α.Εγχ.Π.) που η συγκυβέρνηση αιτήθηκε από τον ESM. Κάθε δάνειο τέτοιας έκτασης συνεπάγεται επαχθή φορολογία και μετακύλιση υποχρεώσεων σ’ ένα αγέννητο μέλλον.
Για να συμβάλλουμε στην οριστική ανάσχεση της ιδιότυπης «δανειακής έξης» της τελευταίας πενταετίας που ουδείς μας επιθυμεί, δεν ωφελεί να χειροκροτούμε πολιτικούς «ήρωες» που διακρίνονται στη δημαγωγία. Χρειαζόμαστε επειγόντως συναίνεση, αλλαγή προτύπων, κουλτούρας και σοβαρό πολιτικό ρεαλισμό με οξεία ικανότητα πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής αντίληψης.
Η εγχώρια καινοτομία και ο εξωστρεφής παραγωγικός προσανατολισμός στη βάση ήθους, αρχών και θεσμών όπως η φιλοπονία, η αλληλεγγύη και (επιτέλους) η αξιοκρατία θα μας βοηθήσουν. Ως πολίτες, οφείλουμε να απαλλαγούμε από το χρόνιο πλεόνασμα προσφοράς πολιτικής ανεπάρκειας αλλά και ζήτησης αξιακής μετριότητας και υποπροϊόντων κουλτούρας.
Ολοι θέλουμε να είμαστε παρόντες σε ένα πρωταγωνιστικό μέλλον μας στην Ε.Ε.
Χρειαζόμαστε ένα θεμελιακά νέο, εμπνευσμένο και ευρύτατα αποδεκτό κοινωνικό συμβόλαιο με ένα όραμα που θα μας κινητοποιεί. Θα το αποκαλούσα: «ελληνικό μετασχηματισμό».
Γιωργος Οικονομου – Υπ. διδάκτορας Πανεπιστημίου Αθηνών
