Η υπέρβαση της κρίσης
Κύριε διευθυντά
Παρακολουθώντας με αγωνία τις εξελίξεις προς την πορεία σύναψης συμφωνίας για το χρέος, συνειδητοποιώ ότι όσο αργά και επώδυνα περνούν οι μέρες, τόσο πιο πολύ έχω την αίσθηση ότι ματαιοπονούμε. Γιατί ή όποια συμφωνία από μόνη της, όπως και στο παρελθόν, δεν είναι ικανή να αλλάξει την πορεία του τόπου. Μακάρι το πρόβλημά μας να αφορούσε μόνο την πρόσβαση σε φθηνό δανεισμό, αλλά έχει αποδειχθεί ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Φθηνό χρήμα είχαμε και την περίοδο του αχαλίνωτου νεοπλουτισμού και οδηγηθήκαμε στην κατάρρευση. Φθηνό χρήμα μάς πρόσφεραν και τα Μνημόνια και η σωτηρία δεν ήρθε.
Iσως έφτασε η στιγμή οι ούτως ή άλλως απαξιωμένοι πολιτικοί σχηματισμοί, δηλαδή η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ, να αυτοδιαλυθούν και να αποδεσμεύσουν τις υγιείς πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται στους κόλπους τους, προς μια 4ετή κυβέρνηση εθνικής ανάγκης – σωτηρίας. Η κατάργηση των ιδεολογικών διαφορών σε μια δημοκρατία είναι κάτι ανοίκειο, αλλά στην περίπτωσή μας ίσως είναι η άμεση ανάγκη. Γιατί τα κόμματα της μεταπολίτευσης δεν αξιοποίησαν τη δημοκρατία ως μέσον έκφρασης του συμφέροντος των πολιτών, αλλά ως ένα περιβάλλον ανεξέλεγκτης επέκτασης του πελατειακού κράτους, το οποίο ύπουλα αλλά δραστικά απομυζούσε κάθε αναπτυξιακή προοπτική.
Δεν ξέρω αν ακούγομαι γραφικός ή ονειροπόλος, αλλά θέλω να πιστεύω ότι στους νέους αυτού του τόπου που ατενίζουν το μέλλον με απόγνωση, η αυτοκατάργηση των πρωταιτίων της κρίσης θα είναι η ελάχιστη συγγνώμη που τους οφείλουμε. Σίγουρα προτείνω μια πράξη χωρίς ιστορικό προηγούμενο, αλλά αν υφίσταται ακόμη κάποιο κατάλοιπο πολιτικής αιδούς στους αποτυχημένους, είναι ώρα να την επιδείξουν.
Δρ Ανδρεας Δαβαλας
H αξία της νέας δραχμής
Κύριε διευθυντά
Τα τρία τέταρτα των Ελλήνων φαίνεται να είναι ακόμη υπέρ του ευρώ και κατά της μετάβασης στην ευρωδραχμή, ενώ κανένα μέσον ενημέρωσης δεν μας έχει διαφωτίσει σχετικά με το τι σημαίνει πραγματικά μία τέτοια αλλαγή. Η αντικατάσταση των ευρώ με δραχμές σε αντιστοιχία ένα προς ένα δεν φαίνεται κατ’ αρχάς να έχει καμία επίπτωση. Το χρέος μας σε ευρώ δεν θα μειωθεί. Μάλιστα, είτε το «κουρέψουμε» είτε όχι, μισθοί και συντάξεις θα πληρώνονται πια κανονικά γιατί το κράτος θα μπορεί να τυπώνει ανεξέλεγκτα δραχμές.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται όμως το πρόβλημα. Ας υποθέσουμε ότι το κράτος αποφασίζει να ενισχύσει την εσωτερική κατανάλωση, αυξάνοντας μισθούς και συντάξεις κατά 10%. Δυστυχώς, όμως, η εσωτερική παραγωγή δεν θα αυξηθεί γιατί ελάχιστοι μπορούν και θέλουν να επιστρέψουν στα χωράφια που εγκατέλειψαν προ δεκαετιών. Αυτό θα σημαίνει απλά ότι για τον ίδιο όγκο προϊόντων θα διατίθενται τώρα 10% περισσότερες δραχμές. Oτι στοιχίζει δέκα ευρώ θα στοιχίζει πια ένδεκα δραχμές και αυτό σημαίνει υποτίμηση του νέου νομίσματος κατά περίπου 10% (ακριβέστερα, 9%). Ατυχώς, η υποτίμηση της δραχμής δεν θα σταματήσει εκεί, γιατί κανείς δεν θα έχει εμπιστοσύνη στο ότι η εκτύπωση νέων χαρτονομισμάτων θα σταματήσει εκεί. Η πρέσα του Νομισματοκοπείου μπορεί να δουλεύει συνεχώς. Ετσι, όποιος πληρώνεται σε δραχμές θα σπεύδει να τις ανταλλάξει με ευρώ, αποδεχόμενος μια μείωση αντίστοιχη του άγνωστου πληθωρισμού, αφού δεν θα υπάρχει εμπιστοσύνη ούτε στα δελτία της Στατιστικής Υπηρεσίας. Τα παραποιημένα στοιχεία της για το δημόσιο χρέος μάς οδήγησαν στην τωρινή οικονομική κρίση.
Η δραχμή θα χάσει, λοιπόν, αρχικά ίσως 50% της αξίας της. Oμως προϊόντος του χρόνου δεν θα ανακάμψει, αλλά θα υποτιμηθεί περισσότερο, ανάλογα με τις προσδοκίες των χρηματαγορών σχετικά με τις οικονομικές δυνατότητες της Ελλάδας. Μην ξεχνάμε ότι ένα ομόλογο του Ελληνικού Δημοσίου ονομαστικής απόδοσης 3% φθάνει κατά περιόδους να έχει απόδοση 15%. Αυτό σημαίνει ότι κάποιοι από τους ιδιοκτήτες τέτοιων ομολόγων είναι πρόθυμοι να τα πουλήσουν στο ένα πέμπτο της ονομαστικής αξίας τους, γιατί μόνο έτσι πενταπλασιάζεται για τον νέο ιδιοκτήτη η απόδοση από 3% σε 15%. Αν η νέα δραχμή ακολουθήσει αυτήν την πορεία, τότε γρήγορα θα φθάσουμε στο επίπεδο μισθών Βουλγαρίας.
Μετά λύπης μου υποψιάζομαι ότι οι περισσότεροι Ελληνες βουλευτές είναι ανίκανοι να κάνουν αυτούς τους απλούς υπολογισμούς, γιατί σταδιοδρόμησαν αγορεύοντας υποσχόμενοι τα πάντα ή οργανώνοντας απεργίες σε ΔΕΚΟ για να εκβιάσουν το κράτος.
Επίσης, αρκετοί υποτιθέμενα έγκριτοι δημοσιογράφοι αποφεύγουν να αναφερθούν σε τέτοια θέματα, ίσως για να μην ανησυχήσουν την κοινή γνώμη. Oμως θεωρώ ότι είναι αναγκαία μία σοβαρή δημοσιογραφική έρευνα πάνω στο θέμα αυτό, ώστε να είμαστε τουλάχιστον στο κατάστρωμα όταν ναυαγήσει το πλοίο και να μην πνιγούμε στις καμπίνες, όπως συνέβη πρόσφατα με το κινεζικό πλοίο που ανετράπη.
Γιαννης Κιουστελιδης – Συνταξιούχος επίκουρος καθηγητής ΕΜΠ
Εθνική συνεννόηση
Κύριε διευθυντά
Αν η χώρα μας επιμένει ως μη προσαρμοζόμενο σύστημα να είναι αντιπαραγωγική, διαχρονικά ελλειμματική, δομικά πολυδαίδαλη, σταθερά κοστοβόρα, τεχνολογικά οπισθοδρομική, ανταγωνιστικά μη καινοτόμος, με ασθενούσα την κοινωνικοοικονομική δικαιοσύνη και με παιδεία αναπαράγουσα τις κομματικά απαιτούμενες «κυτταρικές» τους μονάδες, τότε το εκάστοτε αναμενόμενο οικονομικό αποτέλεσμα (με τις αντίστοιχες κοινωνικές προεκτάσεις), ανεξάρτητα της κλίμακας και του είδους της κυβερνητικής ιδεολογικοπολιτικής προσέγγισης, θα είναι: α. Η «συνεχής» (διαλείπουσα) κρίση χρέους (αν και όσο υπάρχει εξωτερική ροή χρηματοδότησης), ή β. Μία πορεία προς την ισορροπία «θανάτου-στάσης» (όταν η χρηματοδότηση προέρχεται από εσωτερική αφαίμαξη μέσω αναγκαστικής οικονομικοκοινωνικής διευθέτησης) και εν τέλει γ. Η κατάρρευση. Κομβικά κρίσιμο σημείο αποφάσεων ιστορικής εμβέλειας που προκαλεί/προσκαλεί για εθνική συνεννόηση και συνέργεια. Μήπως οι Ομπάμα-Μέρκελ από το G7 είναι «εχθροί» μας όταν τόνισαν: «Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι η Ελλάδα πρέπει να προχωρήσει στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και να επιστρέψει στη βιώσιμη και μακροχρόνια ανάπτυξη». «Η Ελλάδα δεν έχει κάνει ακόμη αρκετή πρόοδο, φέρεται να είπε στον Μπαράκ Ομπάμα η Αγκελα Μέρκελ… Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, ο επικεφαλής του αμερικανικού κράτους εξέφρασε την αισιοδοξία του ότι η Ελλάδα και οι εταίροι της θα καταφέρουν να χαρτογραφήσουν την πορεία της χωρίς να προκαλέσουν αστάθεια στις διεθνείς αγορές». Oσοι και όποιοι ιδεοληπτικά και με περίσσεια ελαφρότητα προσπεράσουν την ισχυρή αυτή πρόκληση/πρόσκληση θα πρέπει να λογοδοτήσουν απέναντι στην κοινωνία, την οικονομία και την ιστορία.
Διαφορετικά και δυστυχώς για όλους μας διαφαίνεται επιλογή παραμονής μας σε περιθωριακή θέση εντός του ευρωζωνικού συστήματος ως ένα μη μεταρρυθμιζόμενο/μη προσαρμοζόμενο υπο-σύστημά του.
Δρ Σταυρος Ηλ. Καλογεροπουλος – Ν. Πεντέλη
«Βασανίζωμαι Πανελλήνιες 2015»
Κύριε διευθυντά
Περιμένοντας το λεωφορείο για να πάω τον τετράχρονο γιο μου σε έναν «άτυπο» παιδικό σταθμό, το βλέμμα μου στάθηκε σε μια κολόνα όπου ήταν γραμμένο το εξής: «Βασανίζωμαι Πανελλήνιες 2015». Στην ανορθογραφία του βασανισμένου, προφανώς τελειόφοιτου μαθητή, χαμογέλασα· στη βάσανο όμως –παιδιών και γονέων– η οποία ξεκινάει από την προσχολική ηλικία και φθάνει μέχρι τις πανελλήνιες εξετάσεις, και ενδεχομένως συνεχίζεται, συναισθήματα πίκρας, απογοήτευσης, μελαγχολίας, αγωνίας, αβεβαιότητας, ανασφάλειας, αποκαρδίωσης, λύπης, δηλαδή αρνητικά και απαισιόδοξα συναισθήματα, με πλημμύρισαν.
Κάθε γονιός έχει κάποια κριτήρια, αλλά και απαιτήσεις, όταν ξεκινάει για να βρει την καλύτερη εκπαίδευση, αγωγή, παιδεία για τα παιδιά του. Δεν διαθέτω στατιστικά στοιχεία για τα κριτήρια καθώς και τις απαιτήσεις των γονιών αυτών. Eτσι, λοιπόν, το μόνο που έχω να καταθέσω είναι η δική μου μικρή εμπειρία πάνω στην αφετηρία, στο ξεκίνημα ανεύρεσης ενός προνηπιακού σταθμού στην Αθήνα. Σταμάτησα να εργάζομαι, ώστε απερίσπαστη να θέσω τα θεμέλια διάπλασης του παιδιού μου σύμφωνα με τις δικές μου αξίες και αρχές. Hρθε η ώρα, στην ηλικία των τεσσάρων, το παιδί να πάει σε κάποιο προνήπιο. Ανάλογα με την προσωπικότητα και τον χαρακτήρα του παιδιού, αφουγκραζόμενη τις ανάγκες του, καθώς και τη δική μου μοναδική επιθυμία να βρίσκεται το παιδί μου σε ένα περιβάλλον όπου θα είναι χαρούμενο, ευτυχισμένο και θα επιζητεί να πηγαίνει και να ξαναπηγαίνει, έθεσα δύο κριτήρια τα οποία θα έπρεπε να διαθέτει ο προνηπιακός σταθμός: να υπάρχει ελεύθερο, αδόμητο, ανεξάρτητο παιχνίδι με έμφαση στη σωματική δραστηριότητα και οι νηπιαγωγοί να έχουν ενσυναίσθηση.
Στην πορεία αναζήτησης του προνηπιακού σταθμού ανακάλυψα ότι τα κριτήριά μου είναι ουτοπικά (μόνο δύο σταθμοί από τους δεκαπέντε που επισκέφθηκα πληρούσαν το ένα από τα δύο κριτήρια: την ενσυναίσθηση. Το δεύτερο κριτήριο υπήρχε υποτυπωδώς σε έναν ή δύο σταθμούς αλλά με μισή έως μία ώρα διάλειμμα, όπως άλλωστε όλοι οι παιδικοί σταθμοί εφαρμόζουν ανεξαιρέτως).
Στο τέλος αυτής της πορείας, αναρωτήθηκα ποια σωματική διάπλαση, τι ψυχικό, συναισθηματικό και πνευματικό κόσμο θα διαμορφώσουν και θα αποκτήσουν για όλη την υπόλοιπη ζωή τους αυτά τα παιδιά –σχεδόν αγέννητα– όταν είναι αναγκασμένα να προαυλίζονται το πολύ μία ώρα και να είναι κλεισμένα, τουλάχιστον πέντε ώρες, μέσα σε μια αίθουσα και να ασχολούνται υπό «μορφή παιχνιδιού» με την προανάγνωση, προγραφή, προαριθμητική «… γιατί πρέπει να βγει η ύλη σύμφωνα με το υπουργείο…» (!) όπως μου είπε κάποιος ιδιοκτήτης ιδιωτικού σταθμού. Από την άλλη, αναρωτήθηκα ποιος εξετάζει και με ποιον τρόπο εάν όλοι αυτοί οι οποίοι αναλαμβάνουν τις παιδικές ψυχές, βρεφονηπιοκόμοι, νηπιαγωγοί, δάσκαλοι και καθηγητές, ανεξαρτήτως φορέα και βαθμίδας εκπαίδευσης, διαθέτουν το ανάλογο ψυχικό σθένος ώστε να αντεπεξέρχονται στο πολύ δύσκολο έργο τους, και αν στέκουν καλά στα μυαλά τους.
Και τέλος, αν εμείς οι γονείς αντί να ψάχνουμε για δικαιολογίες, έχουμε καθίσει να σκεφθούμε τι προέχει: η πραγματική ανάγκη των παιδιών για ζωή και το δικό τους συμφέρον (ψυχικό, συναισθηματικό, γνωστικό, κινητικό) ή η δική μας απαίτηση να βγάλουμε φωστήρες, άσους στον χειρισμό ηλεκτρονικών υπολογιστών, πρωταθλητές στο άθλημα της δικής μας προτίμησης και γλωσσομαθείς από κούνια;
Λινα Χριστοφορου – Αθήνα
