O Iωάννης Συκουτρής
Kύριε διευθυντά
Στο φύλλο της 22ας Φεβρουαρίου 2015 δημοσιεύθηκε άρθρο για τον κράτιστο Eλληνα φιλόλογο του εικοστού αιώνα Iωάννη Συκουτρή. Ως ο μόνος ίσως σήμερα προσωπικά γνώριμός του, θεωρώ χρέος μου να συγχαρώ τον κ. Tάκη Θεοδωρόπουλο για την πρωτοβουλία του να παρουσιάσει κάπως στους αναγνώστες σας το πνευματικό μέγεθος Συκουτρής.
Aς μου επιτραπεί, όμως, χάριν των αναγνωστών σας, να συμπληρώσω το άρθρο του κ. Θεοδωρόπουλου με παράγραφο άρθρου μου, δίκαια υμνητικού του πρωτοήρωα της ελληνικής φιλολογίας, που έζησε μόλις 36 χρόνια. Στο άρθρο αυτό, κεφάλαιο του βιβλίου μου «Φιλολογικά» (Eκδόσεις Kαστανιώτη, 2007), σελ. 175, γράφω για τον Συκουτρή: «Δίδασκε με πλησμονή σοφίας και με συγκλονισμό ψυχής. Kαι συγκινούσε, γοήτευε, κατακτούσε το ακροατήριο. Πρόβαλλε το αρχαίο ελληνικό πνεύμα και την αρχαία ελληνική ζωή σε μια εναργέστατη παρουσία κάποτε συναρπαστική. Mεταξίωνε τα κλέη και τα πάθη της αρχαίας Eλλάδος σε κατορθώματα και σε δράματα της σύγχρονής του ζωής, τα αιτήματα και τα πεπρωμένα των Eλλήνων της κλασσικής εποχής σε αποκαλυπτικά μέτρα για τις προοπτικές της σύγχρονής του… ανθρωπότητας.
Eυτύχησε ο Συκουτρής να επιτελέσει το κατόρθωμα του διδασκάλου: να κερδίζει τις ψυχές των νέων για το πνεύμα, να τις γεμίζει με θάμβος και έρωτα για τη ζωή του πνεύματος. O φιλόλογος των κλασσικών ελληνικών γραμμάτων δικαίωνε τη λατρευτική σχεδόν πίστη γενεών του Eλληνισμού στην απαράμιλλη ανθρωπιστική αξία της κλασσικής ελληνικής παιδείας».
K. I. Δεσποτοπουλος – Aκαδημαϊκός, πρώην υπουργός Παιδείας
Τα οικονομικά του παππού
Κύριε διευθυντά
Τα τελευταία τρία χρόνια έχουν παρελάσει από την οθόνη της τηλεόρασης τουλάχιστον εκατό οικονομολόγοι, Eλληνες και ξένοι.
Oλοι μιλούν για spreads, ανάπτυξη, ύφεση, βιώσιμο χρέος και τόσα άλλα καταθλιπτικά πράγματα. Και ενώ θεωρητικολογούν και διαφωνούν μεταξύ τους για μία ή δύο ώρες σε κάθε τηλεοπτική συνέντευξη, παραδόξως καταλήγουν σε ένα κοινό συμπέρασμα, το οποίο διατυπώνουν ως εξής: «Τι τα θέλετε, πρέπει να μάθουμε να μην ξοδεύουμε περισσότερα από όσα κερδίζουμε».
Μα, αγαπητοί μου κύριοι καθηγητές, ήταν ανάγκη να σπαταλήσετε τόσο πολύτιμο χρόνο προκειμένου να φτάσετε σ’ αυτό το συμπέρασμα. Γιατί δεν μας το λέγατε ευθύς εξαρχής ώστε να κλείσουμε την τηλεόραση και να γλιτώσουμε και λίγη ηλεκτρική ενέργεια;
Αυτό, κύριοι καθηγητές, το γνώριζε και ο παππούς του χωριού που δεν είχε τελειώσει ούτε το δημοτικό σχολείο. Τι έπραττε λοιπόν ο παππούς και τι συμβούλευε τα παιδιά του και τα εγγόνια του; Τα δίδασκε τους προαιώνιους κανόνες των οικονομικών: «παιδιά μου, μη χαλάτε περισσότερα χρήματα από εκείνα που βγάζετε με τον ιδρώτα του μετώπου σας. Από αυτά βάλτε ένα ποσό στην άκρη για μια κακή ώρα. Σαν άνθρωποι ίσως κάποτε αναγκαστείτε να δανειστείτε λεφτά από τον συνάνθρωπό σας. Oμως αυτό θα το κάνετε μόνον όταν γνωρίζετε ότι υπάρχουν πολλές πιθανότητες να ξεπληρώσετε το δάνειό σας. Αλλά και ο δανειστής σας πρέπει να σας δανείσει όταν ξέρει ότι κατά πάσα πιθανότητα θα πάρει τα λεφτά του πίσω».
Τούτο το οικονομικό σύστημα βγήκε μέσα από την εμπειρία της ζωής και το εφάρμοζε μέχρι τη δεκαετία του 1960 και ο πιο απλός πολίτης του Δυτικού κόσμου. Το είπε ο γεωργός-ποιητής Ησίοδος τον 7ο προχριστιανικό αιώνα, συμβουλεύοντας τον αμέριμνο και σπάταλο αδερφό του, Πέρση, στο ποίημα του «Eργα και Ημέραι» (στ. 383-617).
Το ίδιο δίδαγμα εξέφρασε ο Κάρολος Ντίκενς με θαυμάσιο και σύντομο τρόπο. Στο μυθιστόρημα του «David Copperfield» βάζει τον φυλακισμένο από πολλά χρέη Mr Micawber (έναν πρώιμο τύπο του Ζορμπά) να νουθετεί τους άλλους φυλακισμένους: «φίλοι μου, ακούστε αυτή τη σοφή συμβουλή: Eσοδα 20 λίρες, έξοδα 19 λίρες, αποτέλεσμα ευτυχία. Eσοδα 20 λίρες, έξοδα 21 λίρες, αποτέλεσμα δυστυχία».
Με αυτές τις λίγες αλλά ουσιώδεις οικονομικές γνώσεις οι παππούδες μας έχτισαν την Ελλάδα. Δημιούργησαν δυνατές και νοικοκυρεμένες οικογένειες, μεγάλωσαν τα παιδιά τους, έφτιαξαν δρόμους, σιδηροδρομικές γραμμές, δημόσια κτίρια, γέφυρες, σχολεία και τόσα άλλα που χρησιμοποιούμε ακόμα σήμερα.
Με αυτούς τους παππούδες και τα πενιχρά τους αλλά θεμελιώδη οικονομικά τους η Ελλάδα και ο υπόλοιπος Δυτικός κόσμος είδαν μεγάλη πρόοδο και προκοπή. Είχαν την πολυπόθητη αυτάρκεια σε τροφή, ρουχισμό και ενέργεια, ενώ με τα σημερινά μας οικονομικά ακροβατικά, τα πυροτεχνήματα και τις ταχυδακτυλουργίες κινδυνεύουμε να αφανιστούμε από προσώπου γης.
Γιαννης Καρβελας – Aργος
Η κυβέρνηση απετάξατο τον ΣΥΡΙΖΑ
Κύριε διευθυντά
Oποιος διαβάσει την απόφαση του Eurogroup για την Ελλάδα και τις προτάσεις που υπέβαλε η κυβέρνηση για έγκριση στην τρόικα (θεσμούς τους λένε τώρα) θα τρίβει κυριολεκτικά τα μάτια του. Αν δεν ήξερε ποιος συμφώνησε στην απόφαση και ποιος συνέταξε τις προτάσεις, θα μπορούσε άνετα να αποδώσει τα κείμενα στη Ν.Δ., στο ΠΑΣΟΚ ή στο «Ποτάμι».
Ο θανάσιμος κίνδυνος για τη χώρα ανάγκασε την κυβέρνηση να στρίψει 180 μοίρες το τιμόνι, την τελευταία στιγμή. Το τίμημα είναι ότι πάμε πιο πίσω από εκεί που σταματήσαμε, αλλά το μελλοντικό όφελος για την Ελλάδα θα είναι ανυπολόγιστο, εφόσον δεν υπάρξει οπισθοδρόμηση.
Η κυβέρνηση συμφώνησε σε ένα πρόγραμμα με αυστηρούς όρους, αξιολόγηση, δεσμεύσεις. Παρέδωσε ακόμη και τα λάβαρα του ΣΥΡΙΖΑ, ότι δηλαδή το Μνημόνιο ήταν καταστροφικό και ότι στην Ελλάδα υπάρχει ανθρωπιστική κρίση. Ως προς το πρώτο σημείο, το κείμενο του Eurogroup που συνυπέγραψε ο υπουργός Οικονομικών ξεκινάει με την παραδοχή ότι το Μνημόνιο ωφέλησε τη χώρα:
τo Eurogroup επαναλαμβάνει την ικανοποίησή του για τις εντυπωσιακές προσπάθειες προσαρμογής (the remarkable adjustment efforts) που έχουν καταβάλει η Ελλάδα και οι Eλληνες κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών.
Ως προς το δεύτερο, η κυβέρνηση συμφώνησε ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει ανθρωπιστική κρίση. Το κείμενο που συνυπέγραψε ο υπουργός Οικονομικών αναγνωρίζει απλώς την πρόθεση της Ελλάδας «να βελτιώσει την κοινωνική δικαιοσύνη» (enhancingsocialjustice).
Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να προσγειωθούν όλοι στην πραγματικότητα, ότι δηλαδή η πολιτική της παραμονής μας στην Ευρωζώνη είχε και έχει έναν και μόνον δρόμο. Δεν υπήρχε και δεν υπάρχει ο εύκολος δρόμος που κάποιοι ευαγγελίζονταν. Και αφού έτσι έχουν τα πράγματα, μήπως είναι επιτέλους καιρός να μπει τέλος στον ανόητο, αλλά ολέθριο διχασμό που ταλαιπώρησε τη χώρα τα πέντε τελευταία χρόνια;
Mιχαηλ Πασχαλης – Kαθηγητής Kλασικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου Kρήτης
Ποιος θα εξηγήσει στους πολίτες
Κύριε διευθυντά
Το βράδυ της Τρίτης 24 Φεβρουαρίου ο Μανώλης Γλέζος δήλωσε: «Από την πλευρά μου ζητώ συγγνώμη από τον ελληνικό λαό, διότι συνήργησα σε αυτήν την ψευδαίσθηση…». Αντίθετο το κυβερνητικό σχόλιο: «Μπορεί το βήμα που έγινε να είναι μικρό, αλλά είναι το πρώτο στην αντίθετη κατεύθυνση από αυτήν που πήγαιναν τα πράγματα μέχρι σήμερα».
Στο Κυβερνητικό Συμβούλιο διατυπώθηκαν πολλές έντονες αντιρρήσεις. Ο Guardian (23 Φεβρουαρίού), σοβαρή «αριστερίζουσα» εφημερίδα, υπενθυμίζει τη δήλωση Σόιμπλε πως, μετά τη συμφωνία της περασμένης Παρασκευής στο Eurogroup, η κυβέρνηση θα δυσκολευτεί να εξηγήσει στους ψηφοφόρους της τα όσα συμφώνησε. Στο ίδιο φύλλο σημειώνεται ότι ο Βαρουφάκης, όταν βγήκε από τη συνεδρίαση, «ήταν κόκκινος». Πώς είναι δυνατόν ο απλός Eλληνας να καταλάβει τι γίνεται;
Ο ταλαίπωρος, για παράδειγμα, συνέλληνας Απ. Πολίτης, μεσο-επαγγελματίας, από την αγωνία του (έχει και μια κατάθεση 20.000 ευρώ στην τράπεζα), από το πρωί δεν κάνει τιποτ’ άλλο παρά να παρακολουθεί τις ειδήσεις. Το Χρηματιστήριο έκλεισε με άνοδο 9,81%. Aλμα-ρεκόρ. Σημαίνει προφανώς ότι η αγορά αισθάνεται κάποια σιγουριά. Γιατί όμως; Επειδή παραμένει το Μνημόνιο; Ή επειδή καταργείται; Η επίσημη ανακοίνωση του Eurogroup καταλήγει: «Καλούμε τις ελληνικές αρχές να διευρύνουν τον κατάλογο των μεταρρυθμίσεων, βάσει της τρέχουσας συμφωνίας [Μνημονίου] και σε στενή συνεργασία με τους θεσμούς [τρόικα], ούτως ώστε να υπάρξει ταχεία, αλλά και επιτυχής ολοκλήρωση της αξιολόγησης».
Ο πρόεδρος της Ν.Δ. Αντώνης Σαμαράς διασταυρώθηκε με τον πρωθυπουργό στην πόρτα εξόδου – εισόδου του Μνημονίου: «Εμείς βγαίναμε, ενώ εκείνοι έμπαιναν με φόρα». Αμετανόητος· το σύνδρομο των Ζαππείων;
Η επικεφαλής του ΔΝΤ και ο πρόεδρος της ΕΚΤ βάζουν αστεράκια (όχι και πολύ μικρά) στη λίστα Βαρουφάκη. Διαβεβαιώνει ο Μάριο Ντράγκι «ότι είναι ξεκάθαρο πως βάση για την επιτυχή ολοκλήρωση της τρέχουσας αξιολόγησης και πιθανών νέων συμφωνιών θα είναι οι δεσμεύσεις που υπάρχουν στην τρέχουσα δανειακή σύμβαση και στα μέτρα που τη συνοδεύουν (ΜΕFD)». Oπου ΜΕFD ίσον Μνημόνιο. Σε παρόμοιο πνεύμα και η επικεφαλής του ΔΝΤ.
Ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας επισκέπτεται τον Μίκη Θεοδωράκη για να του εξηγήσει γιατί δεν είπε «όχι» στο nein των Γερμανών. Διότι πιο πολύ με το «νάιν» (τουλάχιστον γραφικά) μοιάζει το «ναι».
Τελικά, ο φίλος μας ο Απ. Πολίτης, με μεγαλύτερη αγωνία από το πρωί, σε πλήρη σύγχυση πέφτει στο κρεβάτι. Θα μπορέσει να κοιμηθεί;
Η απάντηση εξαρτάται από τη στάση των ΜΜΕ· των εφημερίδων, των τηλεοπτικών καναλιών (κυρίως αυτών) και των ραδιοφωνικών σταθμών. Είναι υποχρέωσή τους να κατατοπίζουν τους πολίτες, να τους εξηγούν απλά και κατανοητά τι συμβαίνει· τι σημαίνουν τα διάφορα πραττόμενα και λεγόμενα. Oχι με συζητήσεις εκπροσώπων των διαφόρων κομμάτων και συμφερόντων· επιτείνουν τη σύγχυση. Με προσπάθεια αντικειμενικότητας και αμεροληψίας. Oχι δραματοποίηση και σκιαμαχίες των εμπλεκομένων. Με υπευθυνότητα και κατανόηση. Στις παρούσες περιστάσεις ο ρόλος τους είναι εξίσου ουσιαστικός με τον ρόλο της κυβερνήσεως· αν μη πιο ουσιαστικός. Διότι τελικά ο Απ. Πολίτης θα αποφασίσει. Και πρέπει να γνωρίζει.
Νικ. Λ. Γ. Λιναρδατος
