Φόβος – Ελπίδα
Κύριε διευθυντά
Στα δύο αυτά συναισθήματα (τον φόβο και την ελπίδα) επικεντρώθηκαν οι προεκλογικές εκστρατείες των δύο μεγάλων παρατάξεων.
Συμπτωματικά και τα δύο τα συναντάμε σαν θεότητες στη μυθολογία. Ηταν η προσπάθεια των αρχαίων Ελλήνων να δώσουν απαντήσεις στα αιώνια ερωτήματα ερμηνεύοντας διάφορα φαινόμενα που συνέβαιναν γύρω τους, αλλά και να ξεπεράσουν φόβους, καθημερινές δυσκολίες, ανησυχίες και αδυναμίες.
Πρώτα ο Φόβος, ο οποίος είναι συνυφασμένος με τη ζωή μας, εδρεύει συνήθως στο ασυνείδητο και ανά πάσα στιγμή μπορεί να γίνει συνειδητός όταν δεχθεί μια εσωτερική ή κυρίως εξωτερική επίδραση, όπως κίνδυνο για την ασφάλεια (ψυχολογική ή φυσική), αβεβαιότητα για το μέλλον και κυρίως εκ της επιθυμίας να συνεχισθεί η ευχαρίστηση.
Στη μυθολογία ο Φόβος είναι ένα από τα δύο παιδιά του σκληρού και άτεγκτου θεού του πολέμου Αρη, τον συνοδεύει στα πεδία των μαχών, αλλά είναι η προσωποποίηση της τρομάρας και της φυγής μπροστά στον εχθρό. Στην άλλη πλευρά η Ελπίδα, η κόρη του θεού Δία, είναι σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησίοδου η μόνη που απέμεινε στο κουτί της Πανδώρας. Αναφέρεται ως «εσθλής θεού» δηλαδή, «καλής, αγαθής θεότητας», καθότι είναι η μόνη που τελικά έμεινε στη Γη ανάμεσα στους ανθρώπους σαν μοναδική παρηγοριά. Απεικονίζεται σαν νέα γυναίκα ντυμένη με αμάνικο χιτώνα και ιμάτιο. Στο δεξί χέρι της κρατά άνθος ροδιάς, στο δε αριστερό κλαδί με καρπούς.
Ο μεγάλος ζωγράφος Τζιότο στη διακόσμηση του παρεκκλησίου Σκροβένι παρουσιάζει την Ελπίδα σαν μια παιδούλα με φτερά να απογειώνεται και να κινείται προς το στεφάνι που της προσφέρει Αγγελος.
Ηταν αναμενόμενο λοιπόν ποιο εκ των δύο θα είχε θετικότερη ανταπόκριση στους ψηφοφόρους. Και τούτο επιβεβαιώθηκε από το αποτέλεσμα.
Ι.Κ. Γεωργιου – Καρδιολόγος
Η σεισάχθεια
Κύριε διευθυντά
Ακουσα πολλούς συμπολίτες μας να αναφέρονται στη σεισάχθεια, σαν αυτή να ήταν μια πανάκεια, που με την εφαρμογή της θα λυνόταν το οικονομικό πρόβλημα του τόπου μας. Βέβαια αυτό δεν είναι σωστό. Σκόπιμο όμως νομίζω είναι να δούμε τι ακριβώς σήμαινε ο όρος αυτός στην αρχαιότητα.
Λοιπόν, σεισάχθεια ονόμασαν οι Αθηναίοι μια δέσμη μέτρων που έλαβε το 504 π.Χ. ο σοφός νομοθέτης Σόλων όταν ψηφίστηκε άρχοντας της πόλης. Και μάλιστα ένας άρχοντας με απεριόριστη εντολή αλλά και εξουσία ώστε να θεραπεύσει τις κοινωνικές πληγές από τις οποίες έπασχε τότε η Αθήνα. Και αυτά τα μέτρα ονόμασαν σεισάχθεια, επειδή αυτά θα «απέσειαν» (δηλαδή θα απόδιωχναν, θα αποτίναζαν) τα βάρη των πολιτών. Ποια όμως ήταν αυτά τα «σωτήρια» μέτρα; Δυστυχώς δεν είναι σήμερα σαφές ποια ήταν αυτά, ούτε υπάρχει, ως προς αυτά, συμφωνία ανάμεσα στις διάφορες ιστορικές πηγές. Μόνο κάποιες μεμονωμένες αναφορές γι’ αυτά διασώζονται, από μεταγενέστερους συγγραφείς κ.λπ. Ετσι, για παράδειγμα, ο μεγάλος Αριστοτέλης έγραψε πως ένα μέτρο ήταν ότι απαγορεύτηκε «ο δανεισμός επί σώμασι», δηλαδή ο δανεισμός με εγγύηση την προσωπική ελευθερία του δανειζόμενου. Εξάλλου ο Πλούταρχος αναφέρει πως με τη σεισάχθεια δεν θεσπίστηκε μεν η διαγραφή των χρεών (δημόσιων και ιδιωτικών), αλλά εφαρμόστηκε ο μετριασμός των τόκων, όπως και η «υπερτίμηση» του νομίσματος. (Προφανώς, με την υπερτίμηση της μνας από 73 σε 100 δραχμές, οι δανεισθέντες θα χρειάστηκαν λιγότερα χρήματα για την εξόφληση των υφιστάμενων χρεών τους). Και άλλοι συγγραφείς αναφέρουν διάφορα μέτρα όπως την κατάργηση των υποθηκεύσεων και την ακύρωση των χρεωστικών συμβολαίων. Επίσης αναφέρεται ότι ο Σόλων (με χρήματα του δήμου) πλήρωσε τους δανειστές και εξαγόρασε και ελευθέρωσε κάποιους Αθηναίους, που είχαν πουληθεί σαν δούλοι, λόγω αδυναμίας εξοφλήσεως των χρεών τους! Αλλά και για την κτηματική περιουσία φαίνεται ότι ο Σόλων έλαβε κάποια μέτρα, ώστε οικονομικά ασθενέστεροι Αθηναίοι να μπορέσουν να αποκτήσουν μερικά κτήματα. Σίγουρα όμως ο Σόλων δεν προέβη στη δήμευση μεγάλων κτημάτων, ούτε στο άδικο και επαναστατικό μέτρο του «αναδασμού» της γης, που, όπως είναι γνωστό, εφάρμοσε τον 8ο αιώνα π.Χ. στη Σπάρτη ο άλλος μεγάλος νομοθέτης της αρχαιότητας, ο Λυκούργος.
Τελικά, το συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω εκτεθέντα είναι ότι οι σημερινές κοινωνικές συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές από τις αρχαϊκές (δούλοι κ.λπ.) και, επομένως, τα όποια τυχόν μέτρα της σεισάχθειας διατηρήθηκαν μέχρι σήμερα στη μνήμη μας, δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστούν στη σύγχρονη εποχή.
Νικος Δυοβουνιωτης – Πολιτικός μηχανικός – Κηφισιά
Το κέλυφος του όρκου
Κύριε διευθυντά
Θέλω να κάνω κάποια σχόλια σχετικά με το άρθρο του κ. Παντ. Μπουκάλα στην «Καθημερινή». Γράφει ο κ. Μπουκάλας: «Η παρουσία των ιερωμένων, ο σταυρός, το ευαγγέλιο προσθέτουν κάποια απατηλή ιερότητα στην τελετή. Δεν λειτουργούν όμως δεσμευτικά» και πιο κάτω: «Για να αποκτήσει πάντως νόημα η κίνηση του ΣΥΡΙΖΑ να δοθεί πολιτικός όρκος, πρέπει…».
Ερώτηση: Τι κάνει τον κ. Μπουκάλα να πιστεύει ότι ο πολιτικός όρκος θα λειτουργήσει δεσμευτικά;
Και κάτι άλλο: Στη δημόσια εμφάνισή τους στο Προεδρικό Μέγαρο οι περισσότεροι υπουργοί επέλεξαν να μη φορέσουν γραβάτα και να δώσουν πολιτικό όρκο. Στην ιδιωτική τους ζωή πόσοι από αυτούς κάνουν την ίδια επιλογή; Υπάρχουν κάποιοι από αυτούς που έκαναν θρησκευτικό γάμο, που βάφτισαν τα παιδιά τους στην εκκλησία; Κάποιοι που δεν πήγαιναν τα Χριστούγεννα στο γραφείο τους γιατί ήταν «γιορτή» και στις 15 Αυγούστου, της Παναγίας, τηλεφωνούσαν στον φίλο τους τον Παναγιώτη για χρόνια πολλά; Που θεωρούν την «Κυριακή» αργία; Πέρα από το τελετουργικό της θρησκευτικής πίστης υπάρχουν και οι παραδόσεις και τα έθιμα. Δεν μας υποχρεώνει κανείς να τα τηρούμε, αλλά τα τηρούμε. Αυτό βάζει κάποια τάξη στην κοινωνία μας. Το αν θα φορέσουμε γραβάτα ή αν θα δώσουμε πολιτικό όρκο δεν μπορεί να είναι θέμα ιδεολογίας. Ούτε αντικείμενο επανάστασης… Αλήθεια, αντί για την καθιέρωση του πολιτικού όρκου, γιατί δεν προτείνουν την πλήρη κατάργηση της ορκωμοσίας; Να προσλαμβάνονται και οι υπουργοί όπως κάθε απλός πολίτης που προσλαμβάνεται σε μια εταιρεία; Φοβάμαι ότι όλο αυτό το θέμα, της γραβάτας και του πολιτικού όρκου, δεν έχει να κάνει με την ιδεολογία ή τις πολιτικές πεποιθήσεις κάποιων, έχει μάλλον να κάνει με τον τρόπο που προβάλλεται, για εντυπωσιασμό των αφελών.
Βασιλης Κοϊτσανος – Φιλοθέη
Η κ. Μέρκελ και ο ελληνικός λαός
Κύριε διευθυντά
Τα γκάλοπ έδειξαν ότι η κ. Μέρκελ δεν είναι η πλέον συμπαθής πολιτική ηγέτις… Αλλά φταίει η κ. Μέρκελ που η Ελλάδα θεωρείται το πιο διεφθαρμένο κράτος παγκοσμίως, κατέχοντας την 174η θέση και η πλέον διεφθαρμένη χώρα της Ευρώπης;
Φταίει η Μέρκελ που οι πολιτικοί μας δημιούργησαν ένα Σύνταγμα το 1985 με ιδιοτελή κυνικά και αμοραλιστικά άρθρα περί ασύλου των βουλευτών και περί παραγραφής των αδικημάτων;
Φταίει η Μέρκελ που οι πολιτικοί μας χωρίς προοπτική, με προχειρότητα, ανευθυνότητα και χωρίς προγραμματισμό, δημιούργησαν ένα υπέρογκο δανεισμό, τα χρήματα του οποίου σπαταλήθηκαν χωρίς καμιά δημιουργικότητα και παραγωγικότητα και ο δανεισμός αυτός οδήγησε στο σημερινό κατάντημα; Φταίει η Μέρκελ που οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι πενταπλάσιοι από τα αντίστοιχα σε πληθυσμό κράτη και που διορίστηκαν ανεξέλεγκτα, ανεύθυνα και με ιδιοτέλεια από τους πολιτικούς και έτσι κατάντησε η δημόσια διοίκηση δυσκίνητη και ανασχετική στην πρόοδο του τόπου και καταδικάστηκε η χώρα σε στασιμότητα και παρακμή;
Φταίει η Μέρκελ για τη διεφθαρμένη, αντιπαραγωγική, ετσιθελική και αλαζονική δημόσια διοίκηση; Την εχθρική και ιταμή προς τους επιχειρηματίες, εκτός εάν «λαδώνονται». Και αναίσχυντη και πολλές φορές κυνική προς τους πολίτες. Φταίει η Μέρκελ που οι πολιτικοί δεν μπόρεσαν να περιστείλουν τη φοροδιαφυγή και έτσι σχεδόν ισοδύναμα με το εξωτερικό χρέος της Ελλάδας δισεκατομμύρια είναι κατατεθειμένα σε ξένες τράπεζες από ανθρώπους που δεν πλήρωναν ποτέ φόρους;
Φταίει η Μέρκελ για την απαξίωση, τον ευτελισμό και την περιφρόνηση της δημοκρατίας;
Φταίει η Μέρκελ που σήμερα, ενώ βρίσκεται στο χείλος της αβύσσου και προ των πυλών της κολάσεως η χώρα μας, δεν αίρονται υπεράνω της ιδιοτέλειάς τους οι πολιτικοί μας και δεν μπορούν να αντιληφθούν ότι το σημερινό πρόβλημα τους υπερβαίνει και πως μόνο ενωμένοι οι Ελληνες μπορούν να διασωθούν; Φταίει η Μέρκελ που στη δεκαετία του ’80 και μετά, με αλλεπάλληλες απεργίες έκαναν προβληματικά τα εργοστάσια, τα οποία και κοινωνικοποιούσαν μετά; Oπου διορίζονταν διπλάσιοι και τριπλάσιοι υπάλληλοι, απ’ όσους χρειάζονταν και τελικά χρεωκοπούσαν;
Φταίει η Μέρκελ που οι δικτατορίσκοι των ΔΕΚΟ διόριζαν και αύξαναν τους μισθούς τους «κατά το δοκούν»;
Φταίει η Μέρκελ που υπήρχαν και ίσως υπάρχουν ακόμη εκατοντάδες οργανισμοί χωρίς αντικείμενο, που είχαν διοικητικά συμβούλια και πληρώνονταν πλουσιοπάροχα και ίσως ακόμη να πληρώνονται; Φταίει η Μέρκελ για τα περίφημα επιδόματα, μερικά των οποίων είναι εξωφρενικά, όπως το επίδομα έγκαιρης προσέλευσης; Δεν είμαι συνήγορος της κ. Μέρκελ. Απεναντίας, έχω γράψει άρθρο για τον γερμανικό ηγεμονισμό. Oμως, η αλήθεια πρέπει να λέγεται ολόκληρη.
Νικολαος Κολλιας
Salus populi
Κύριε διευθυντά
Στις πρόσφατες συνομιλίες με τους αξιωματούχους της Ε.Ε. για τη διευθέτηση του ελληνικού χρέους επιστρατεύθηκε, ως ισχυρό επιχείρημα, προς απόκρουση των προτάσεων της ελληνικής πλευράς, το αξίωμα του Ρωμαϊκού Δικαίου ότι οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται («pacta sunt servanda»). Κανείς δεν αντιλέγει. Πλην όμως σε ορισμένες περιστάσεις πέρα από τα «pacta» προέχει, ως υπέρτατος νόμος, η σωτηρία των ανθρώπων («salus populi suprema lex esto»), για να μη καταντάει η άκρα δικαιοσύνη άκρα αδικία («summum jus, summa injuria»), αλλά να πρυτανεύει το πνεύμα της ισορροπίας, του μέτρου και του αριστοτελικού «επιεικούς δικαίου».
Γιαννης Κοκορης – Φιλόλογος
