Κύριε διευθυντά
Με αφορμή το γεγονός ότι τις τελευταίες εβδομάδες ο Τύπος έχει εντόνως ασχοληθεί με το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, επιτρέψτε μου με τη σημερινή ιδιότητά μου ως προέδρου του Δ.Σ. του ΕΜΣΤ να επισημάνω τα ακόλουθα (βεβαίως είχα μία συζήτηση την Κυριακή με τη δημοσιογράφο της εφημερίδας σας κ. Μαργαρίτα Πουρνάρα, όπως άλλωστε τις τελευταίες ημέρες και με δημοσιογράφους άλλων εφημερίδων, θα ήθελα όμως να προβώ και σε μία σύντομη επιγραμματική επισκόπηση για να μη δημιουργούνται παρανοήσεις):
1. Το Διοικητικό Συμβούλιο ανέλαβε τα καθήκοντά του στις 19 Μαρτίου 2014 και από τότε μέχρι σήμερα συνεδρίασε 37 φορές. Οι συνεδριάσεις ήταν κατά κανόνα διάρκειας τουλάχιστον τριών ή τεσσάρων ωρών και μάλιστα σε αρκετές συμμετείχε και ο τότε υπουργός κ. Π. Παναγιωτόπουλος, καθώς και η γενική γραμματεύς κ. Λίνα Μενδώνη. Για να καταδειχθεί η έντονη προσπάθεια του Δ.Σ. για την έναρξη λειτουργίας του ΕΜΣΤ στο νέο κτίριο, αρκεί να πω ότι το Δ.Σ. συνεδρίασε αρκετές ώρες και το βράδυ της Εθνικής Εορτής της 25ης/3/2014, αλλά και ημέρα Κυριακή. Δεν αναφέρομαι, βεβαίως, εδώ στις υπόλοιπες ώρες που ασχολούνταν τα μέλη του Δ.Σ. για την κατά το δυνατόν ταχεία επίλυση των διαφόρων ζητημάτων. 2. Ως εκ περισσού τονίζω το γεγονός ότι όλα τα μέλη του Δ.Σ. προσφέρουν τις υπηρεσίες τους τελείως αμισθί. 3. Το Δ.Σ. είχε και έχει ως οδηγό του κατά τη λειτουργία του, κατά τη λήψη αποφάσεων και κατά την επίλυση των διαφόρων ζητημάτων την τήρηση της νομιμότητας και για τον λόγο αυτό απαρεγκλίτως τήρησε όλες τις νόμιμες διαδικασίες με βάση τις κείμενες διατάξεις και τις αρχές της χρηστής διοικήσεως. Είναι αυτονόητο ότι η τήρηση της νομιμότητας εκ των πραγμάτων συνεπάγεται καθυστερήσεις. Δεν επρόκειτο, όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση για καθυστερήσεις γραφειοκρατικής μορφής με την κακή του όρου έννοια, αλλά για καθυστερήσεις που οφείλονταν στο ότι τηρήθηκε η νομιμότητα. Είναι γνωστό σε όλους πως η σύγχρονη νομοθεσία σχετικά με τα δημόσια έργα κ.λπ. είναι ιδιαιτέρως αυστηρή και τυπική. Χαρακτηριστική περίπτωση εν προκειμένω αποτελεί λ.χ. ο νόμος 3316/2005, του οποίου οι διατάξεις είναι και ιδιαιτέρως αυστηρές και ιδιαιτέρως απαγορευτικές. 4. Το Δ.Σ. είναι αυτονόητο ότι δεν μπορούσε να παραβεί διατάξεις νόμου και είμαι σίγουρος πως και οι απόψεις του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, αν ηρωτάτο, στο σημείο, αυτό θα δικαίωναν πλήρως τις νομικές απόψεις που κατά καιρούς υιοθέτησε το Δ.Σ. όσον αφορά τη λειτουργία του Μουσείου και την κατά το δυνατόν ταχύτερη έναρξη της λειτουργίας του στο νέο κτίριο του ΕΜΣΤ «Φιξ». 5. Το Δ.Σ. απέφυγε να κάνει λάθη (είτε από πρόθεση είτε από αμέλεια), ενώ ήταν «υποχρεωμένο» να «φυσσά και το γιαούρτι» για να μην εκθέσει τον εαυτό του και την Πολιτεία και για τον πρόσθετο λόγο ότι, ως γνωστόν, η Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου του υπουργείου Οικονομικών διεξάγει έλεγχο στο Μουσείο (για θέματα, βεβαίως, που αναφέρονται σε προγενέστερες χρονικές περιόδους, λ.χ. και στα έτη 1997 και 2002 και δεν έχουν καμία σχέση με το παρόν Δ.Σ.). Και το ΑΣΕΠ διεξάγει έλεγχο. 6. Το παρόν Δ.Σ. λειτούργησε πάντοτε ως καθαρώς συλλογικό όργανο, ενώ οι αποφάσεις του ήταν κατά μέγιστο κανόνα ομόφωνες, άλλοτε με την παρουσία όλων των μελών του και άλλοτε με ομοφωνία των παρόντων στη συνεδρίαση μελών (αλλά και όταν δεν ήταν ομόφωνες, είχαν ληφθεί με πολύ μεγάλη πλειοψηφία των μελών του). 7. Το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού –με το οποίο η συνεργασία ήταν και είναι άψογη– ήταν πάντοτε ενημερωμένο κατά κανόνα και εγγράφως για όλα τα ζητήματα του ΕΜΣΤ και για όλες τις ενέργειες του Δ.Σ. 8. Το παρόν Δ.Σ. διορίστηκε από τον υπουργό με βάση τις ίδιες διατάξεις και τα ίδια κριτήρια όπως όλα τα προηγούμενα Δ.Σ. (δηλαδή με συνδυασμό και ανθρώπων της τέχνης, λ.χ. καθηγητών της Σχολής Καλών Τεχνών και ατόμων άλλων ειδικοτήτων, καθηγητών ΑΕΙ, επιχειρηματιών, νομικών, αρχιτεκτόνων κ.λπ.). 9. Ως πρόεδρος του Δ.Σ. πρόθεσή μου είναι να συνδράμω με το κείμενο αυτό στην αντικειμενική από θεσμικής, νομικής και διοικητικής πλευράς ενημέρωση χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένα πρόσωπα. Aλλωστε, και ο ρόλος μου ως προέδρου του Δ.Σ. και ο χαρακτήρας μου ως ατόμου είναι συναινετικός και συμφιλιωτικός, στον βαθμό που δεν υπάρχει υπέρβαση μιας «κόκκινης γραμμής» που είναι –προς τα έσω και προς τα έξω– η απαρέγκλιτη τήρηση των κειμένων διατάξεων και ο σεβασμός της νομιμότητας.
Καθηγητής Νικολαος Κ. Κλαμαρης – Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης
Οικονομικά σε όσους θέλουν να μάθουν
Κύριε διευθυντά
Οσυνάδελφος κ. Ιωάννης Ληξουριώτης μπήκε στον κόπο να σχολιάσει ένα άρθρο μου, στο κυριακάτικο φύλλο σας, σε μια σπάνια ευκαιρία δημοσίου διαλόγου για ένα τόσο σοβαρό θέμα όπως είναι ο ελάχιστος μισθός. Προσπερνώ τη σκωπτική του διάθεση και απαντώ επί της ουσίας.
Δικός μου σκοπός ήταν να υποστηρίξω ότι η αξία του εμπορεύματος «εργασία» έχει περιορισμούς και ιδιαιτερότητες που κανένα άλλο εμπόρευμα δεν έχει, ακόμη και της ευτελούς αξίας ενός ζαρζαβατικού όπως το ραπανάκι. Λέγοντας ότι το ραπανάκι θα μπορούσε να πωληθεί με σχεδόν μηδενικές τιμές, προφανώς δεν το έκανα αδιαφορώντας για το εισόδημα των πωλητών του εν λόγω εμπορεύματος, απλά ήθελα να τονίσω ότι το εμπόρευμα εργασία έχει ένα ελάχιστο όριο πολύ πάνω από το μηδέν. Αδικεί τον εαυτό του ο κ. συνάδελφος λέγοντας ότι αδιαφορώ για τους αγρότες, αφού στο συμπέρασμά μου θέτω τον όρο ότι «κάποιος τρίτος καλύπτει το κόστος παραγωγής».
Δυστυχώς όμως αδικεί και την κεντρική ιδέα του άρθρου που ήταν να δείξει σε όσους συνεχίζουν να αλληθωρίζουν μονίμως σε βάρος του συντελεστή της εργασίας, αγνοώντας ότι και αυτός συνεισφέρει στην παραγωγή του κέρδους.
Δεν λέω μόνον αυτός, όπως πιστεύει η εργασιακή θεωρία της αξίας, απλά λέω ότι χάρη και στην εργασία παράγεται κέρδος. Η φράση μου «αρκετά υψηλός μισθός» σημαίνει «αρκούντως υψηλός μισθός», τέτοιος που να παρακινεί τον εργαζόμενο να είναι παραγωγικός.
Δεν πρόκειται για ευχή, αλλά για θεωρητικό δεδομένο: το μοναδιαίο κόστος εργασίας που μεγιστοποιεί το ποσοστό κέρδους δεν είναι το μηδενικό κόστος, αλλά αυτό που επιτρέπει στον εργοδότη του να αποσπάσει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος από την εργασία ενός εργαζόμενου που υποκινείται να εργαστεί αποδοτικά, αμειβόμενος ικανοποιητικά.
Αυτή είναι η συνοπτική και ατελής απάντησή μου στα πολλά ερωτήματα που θέτει ο σχολιαστής μου για το ποιος είναι ο «αρκετά υψηλός μισθός»: ούτε γενικώς και αορίστως αυτός που τονώνει τη ζήτηση, ούτε αυτός που επιβάλλει το κράτος, ούτε φυσικά και ο μισθός επιβίωσης. Eνας καλός μισθός δεν ωφελεί μόνον τον εργαζόμενο, αλλά και τον εργοδότη. Στο επιχείρημα «οι χαμηλοί μισθοί δίνουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα», υπάρχει η απάντηση «οι καλοί μισθοί αποτελούν κίνητρο αποδοτικότητας».
Μιχαλης Ζουμπουλακης – Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Η αρχαία Πελλάνα
Κύριε διευθυντά
Σε απόσταση είκοσι πέντε περίπου χιλιομέτρων βορείως της Σπάρτης και κοντά στη δεξιά όχθη του Ευρώτα είναι το χωριό Πελλάνα, στη θέση ακριβώς που ήταν κτισμένη η αρχαία Πελλάνα. Στη βόρεια άκρη του χωριού υπάρχουν δύο θολωτοί μυκηναϊκοί τάφοι, στο ίδιο μέγεθος με τους τάφους των Μυκηνών και της Πύλου. Οι τάφοι της Πελλάνας έχουν συληθεί εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Στο ίδιο μέρος έχουν ανακαλυφθεί τα τελευταία χρόνια πάρα πολλά και πάρα πολύ σημαντικά αρχαία στοιχεία. Τα ευρήματα αυτά η Αρχαιολογική Υπηρεσία, επειδή δεν έχει τα οικονομικά μέσα, τα έχει σκεπάσει με στέγαστρα και έτσι, αυτά που έμειναν ασφαλισμένα επί τρεις χιλιάδες χρόνια στα βάθη της γης, καταστρέφονται τώρα επειδή τα έφερε στην επιφάνεια η αρχαιολογική σκαπάνη.
Υπάρχει η άποψη ότι η μυκηναϊκή Σπάρτη ήταν ακριβώς στη θέση της Πελλάνας και όχι στη θέση της σημερινής Σπάρτης και ότι εκεί φιλοξενήθηκαν ο Τηλέμαχος και ο γιος του Νέστορος, ο Πεισίστρατος, όταν πήγαν στη Σπάρτη για να μάθουν τι απέγινε ο Οδυσσέας. Η άποψη αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι στην Πελλάνα υπάρχουν αυτοί οι μυκηναϊκοί τάφοι, ενώ δεν υπάρχουν παρόμοιοι ούτε στην πλησιέστερη περιοχή της σημερινής Σπάρτης ούτε σε όλη την υπόλοιπη Λακωνία, και από τα άλλα ευρήματα που δίνουν την εικόνα ότι εκεί κατοικούσαν βασιλείς.
Τώρα, που σε πολύ μικρή απόσταση από εκεί περνάει ο υπό κατασκευήν δρόμος Λεύκτρου – Σπάρτης και που ο τουρίστας που θα κατεβαίνει για τη Σπάρτη και τον Μυστρά θα θέλει να επισκευασθεί και την αρχαία Πελλάνα και τους μοναδικούς σε όλη τη Λακωνία βασιλικούς τάφους και τα άλλα ευρήματα, πρέπει να διατεθούν τα αναγκαία κονδύλια και να αξιοποιηθεί ο χώρος και να αναδειχθεί άλλο ένα κέντρο του πολιτισμού μας.
Ευαγγελος Ανδριανος
